Wyrok NSA z 13 grudnia 2000 r., I SA 790/00

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie

Rozpoznanie

w dniu 13 grudnia 2000 r.

Sprawa

sprawy ze skargi [...] na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2000 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w gm. [...] oznaczoną w ewidencji nr [...] o pow. [...] ha I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1999 r. nr [...]II zasądza od Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast na rzecz [...] kwotę 30 (trzydzieści) zł kosztów postępowania sądowego.

Skład

Przewodniczący sędzia NSA Jan Paweł Tamo Sędziowie NSA Janina Antosiewicz NSA Maria Wiśniewska (spr.)
Nina Beczek protokolant

Uzasadnienie

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2000 r., wydaną po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1999 r. o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa pod budowę autostrady A-1, położoną w [...], gmina [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swej decyzji Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast powołał się na następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Przedmiotowa nieruchomość została decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lipca 1999 r. wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa pod budowę autostrady A-1. Postępowanie wywłaszczeniowe prowadzono na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych (DZ.U. Nr 127, poz.627). Przepisy te również zastosowano w niniejszej sprawie dotyczącej ustalenia wysokości odszkodowania. Ponadto - stosownie do art. 37 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych - uwzględniono przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.).

Zgodnie z art. 32 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 27 października 1994 r., odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość powinno odpowiadać jej wartości rynkowej. Organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie prawidłowo postąpił, zdaniem organu odwoławczego, zwracając się w oparciu o art. 130 ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami do rzeczoznawcy majątkowego o sporządzenie operatu szacunkowego wywłaszczonej nieruchomości. Zgodnie bowiem z tym przepisem ustalenie wysokości odszkodowania może nastąpić tylko na podstawie opinii rzeczoznawcy majątkowego. Rzeczoznawca [...] określił odszkodowanie za wywłaszczoną działkę nr [...] o pow. [...] ha na kwotę [...] zł. Taką też kwotę Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 1999 r. przyznał [...].

Zdaniem Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, decyzja ta została wydana zgodnie z zasadami i trybem przewidzianym w ustawie o autostradach płatnych, przy jednoczesnym, prawidłowym zastosowaniu przepisów ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Skargę na powyższą decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego [...] zarzucając naruszenie prawa, polegające na nieprawidłowym wyliczeniu wartości nieruchomości. Wniósł zarazem o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawowym obowiązkiem organów administracji jest zbadanie wszystkich okoliczności faktycznych związanych z prowadzoną przez nie sprawą. Zakres postępowania dowodowego w sprawie określają przepisy prawa materialnego. W ten sposób przeprowadzone postępowanie daje gwarancję uzyskania rzeczywistego stanu sprawy, o którym jest mowa w art. 7 k.p.a.

Sprawa, w której wniesiono rozpatrywaną skargę, dotyczy odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na cele budowy autostrady. Prawidłowo zatem organ w zaskarżonej decyzji wskazuje, że mają zastosowanie przepisy szczególne. Są nimi przepisy ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych (Dz. U. Nr 127, poz. 627 ze zm.), a w związku z zawartym w jej art. 37 odesłaniem również przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.). Odesłanie dotyczy zagadnienia nabywania nieruchomości pod autostrady. Należy jednak stwierdzić, że wskazane przepisy zostały przez organ odwoławczy zinterpretowane niewłaściwie, a w konsekwencji i nieprawidłowo zastosowane.

Przepis art. 32 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o autostradach płatnych stanowi, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość powinno odpowiadać jej wartości rynkowej, ustalonej według stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady. Natomiast z ustępu 2 tegoż przepisu wynika, że wartość nieruchomości określają rzeczoznawcy majątkowi, o których mowa w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Organ odwoławczy w tym względzie błędnie powołał się na art. 130 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami mają tu zastosowanie, lecz nie w zakresie przyjętym przez ten organ. Jak to bowiem już zaznaczono, stosownie do art. 32 ust. 2 ustawy o autostradach płatnych wyliczenia wartości wywłaszczonej nieruchomości mają dokonać rzeczoznawcy uprawnieni do szacowania nieruchomości, posiadający uprawnienia, o których mowa w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami, jednakże samo określenie wysokości odszkodowania powinno zostać dokonane według reguły przewidzianej w ust. 1 tego artykułu.

W rozpoznawanej sprawie organ powinien ustalić przede wszystkim datę decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady, która stanowi podstawę wyjściową do ustalania stosownego odszkodowania. Zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji takiego ustalenia w swoich decyzjach nie poczyniły. Za podstawę odszkodowania przyjęły jako prawidłową wartość nieruchomości wskazaną przez rzeczoznawcę majątkowego na dzień sporządzania wyceny, tj. na dzień 17 maja 1999 r., nie dokonując oceny czy sporządzony szacunek odpowiada zasadom z powołanego wyżej art. 32 ust.1 i 2. Nie wyjaśniły czy przyjęte w tym przepisie sposoby określania wartości nieruchomości doprowadziły do ustalenia jej wartości rynkowej (definicję, której zawarto w art. 151 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Organ odwoławczy natomiast wyszedł z błędnego założenia, że skoro wycenę sporządził rzeczoznawca majątkowy, to jest ona tym samym miarodajna.

W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że organy obu instancji nie wyjaśniły dostatecznie stanu faktycznego sprawy, czym naruszyły przepisy art. 7 i 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.

W związku z powyższym na podstawie art. 22 ust.1 pkt 1 i ust.2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) należało orzec jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania wydano na podstawie art. 5 ust.1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.