Uzasadnienie
I. Postanowieniem z 11 maja 2015 r., sygn. I SA/Wr 292/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę L. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z 12 grudnia 2014 r. o nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r. Jako podstawę prawną powołano art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne (podobnie, jak inne cytowane w uzasadnieniu orzeczenia) na stronie internetowej orzeczenia.nsa.go.pl.
Od powyższego postanowienia Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając to postanowienie w całości. Sformułowała także wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 6 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2399/15 oddalił skargę kasacyjną Skarżącej.
Skarżąca wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia WSA we Wrocławiu z 11 maja 2015 r., sygn. I SA/Wr 292/15. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła m.in. naruszenie art. 65 § 1, art. 73 oraz art. 220 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Skarżącej zaskarżone postanowienie jest niezgodne z art. 2, art. 45, art. 78 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
II. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia WSA we Wrocławiu z 11 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 292/15 podlega odrzuceniu jako niespełniająca wymogu przewidzianego w art. 285a § 1 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 285a § 1 p.p.s.a. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje, gdy zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Wyjątek od tej zasady określono w art. 285a § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego w wyjątkowych przypadkach, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, ale tylko wówczas gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych. W rozpoznawanej sprawie taki wyjątek nie zachodzi.
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia i co do zasady przysługuje wyłącznie od tych orzeczeń wojewódzkiego sądu administracyjnego, których zmiana lub uchylenie nie było i nie jest możliwe w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia podziela pogląd, zgodnie z którym oznacza to, że skarga taka nie jest dopuszczalna, jeżeli stronie przysługiwał środek odwoławczy i strona skorzystała z tego środka, gdyż w takim przypadku zmiana lub uchylenie orzeczenia było możliwe. Okoliczność, że środek odwoławczy nie został uwzględniony, nie może prowadzić do konstatacji, że zmiana lub uchylenie orzeczenia nie było w ogóle możliwe (vide m.in. postanowienia NSA: z dnia 22 sierpnia 2012 r., I ONP 6/12; z dnia 6 września 2012 r., I FNP 8/12; z dnia 25 października 2012 r., I FNP 4/12; z dnia 7 lutego 2014 r., I FNP 17/13; z dnia 31 stycznia 2018 r., I GNP 17/17; por. również M. Romańska, w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2011, s. 1054; J. Drachal, A. Wiktorowska, G. Rząsa, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 917 i n.).
Z taką też sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż Skarżącej od kwestionowanego na obecnym etapie postępowania postanowienia WSA przysługiwała skarga kasacyjna. Co więcej, Skarżąca skorzystała z możliwości złożenia tego środka odwoławczego, a Naczelny Sąd Administracyjny, analizując zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia WSA we Wrocławiu postanowieniem z 6 listopada 2015 r., II FSK 2399/15 oddalił skargę kasacyjną, uznając, że brak jest podstaw do zmiany lub uchylenia tego orzeczenia.
Wymaga w związku z tym podkreślenia, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie może zastępować, wyprzedzać ani uzupełniać skargi kasacyjnej. W przeciwnym razie doszłoby do sytuacji, w której Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu zainicjowanym skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, od którego skargę kasacyjną oddalono, dokonywałby po raz kolejny kontroli orzeczenia sądu pierwszej instancji, którego zgodność z prawem była już badana w ramach postępowania kasacyjnego.
Należy też zwrócić uwagę, że wykładnia art. 285a § 1 p.p.s.a., dopuszczająca wnoszenie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, od którego została oddalona skarga kasacyjna, mogłaby prowadzić do podważenia oceny prawnej zawartej w prawomocnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i w konsekwencji obejścia art. 285a § 3 p.p.s.a., który dopuszcza wnoszenie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego jedynie w przypadku, gdy niezgodność z prawem wynika z rażącego naruszenia norm Unii Europejskiej. Inne rozumienie art. 285a § 1 i 3 p.p.s.a. podważałoby sens postępowania kasacyjnego, sugerując, że można byłoby najpierw zaskarżyć orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego w drodze skargi kasacyjnej, a następnie - jeżeli skarga kasacyjna została oddalona - ponownie zaskarżyć to samo orzeczenie w drodze skargi o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem, podnosząc w zasadzie bez ograniczeń wszystkie zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.
Takie stanowisko nie znajduje usprawiedliwienia w świetle art. 285a § 1 p.p.s.a., zwłaszcza że gdyby celem ustawodawcy było doprowadzenie do tak szerokiego stosowania tego przepisu, dla osiągnięcia tego celu wystarczające byłoby zrezygnowanie w treści przepisu ze sformułowania "nie było i". Skutkowałoby to pozostawieniem wymogu skargi, zgodnie z którym "zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie jest możliwe", co obejmowałoby również przypadki, gdy orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego uprawomocniło się w rezultacie oddalenia skargi kasacyjnej.
Należy jednak zwrócić uwagę, że zarówno w art. 285a § 1 in fine, jak i art. 285e § 1 pkt 5 p.p.s.a., ustawodawca w drodze koniunkcji (poprzez użycia spójnika "i") połączył ze sobą dwa wymogi dla skutecznego wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia – na wnoszącym ciąży obowiązek wykazania, że wzruszenie skarżonego orzeczenia (1) nie było i (2) nie jest możliwe przy pomocy innych środków prawnych. W tej sytuacji należy przyjąć, że złożona w niniejszej sprawie skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest – wobec dokonanej wyżej wykładni przepisu art. 285a § 1 p.p.s.a. w związku z § 3 tego artykułu – niedopuszczalna z uwagi na to, że zmiana lub uchylenie kwestionowanego postanowienia WSA we Wrocławiu – jak podniesiono wyżej – było możliwe, a postanowienie to było już przedmiotem oceny dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny pod względem jego zgodności z prawem.
III. Podsumowując powyższe rozważania, należy wskazać, że nie zaistniały okoliczności określone w hipotezie normy prawnej wyprowadzonej z art. 285a § 1 p.p.s.a. Stąd na podstawie art. 285h § 2 p.p.s.a. skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił. O zwrocie wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 i art. 285l p.p.s.a.