Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt II FSK 607/08 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną "A." sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 1727/07, w sprawie ze skargi "A." sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 24 lipca 2007 r. w przedmiocie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego.
Od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stał się prawomocny z chwilą ogłoszenia, skarżąca Spółka pismem z dnia 10 kwietnia 2012 r. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Zaskarżając w całości przedmiotowy wyrok na podstawie art. 285d oraz art. 285e § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej P.p.s.a.) zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 109 ust. 2 Rozporządzenia Rady Nr 1605/2002 z dnia 12 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (Dz.UE L z dnia 16 września 2002 r., dalej jako rozporządzenie budżetowe) w związku z art. 279 i art. 249 ust. 2 traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (dalej jako TWE) w związku z art. 34 Traktatu podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. (Dz.U z 2004 r. Nr 90, poz. 864 ze zm., dalej jako Traktat Akcesyjny) – poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w bezpodstawnym przyjęciu, że "beneficjentami" w rozumieniu art. 109 ust. 2 rozporządzenia budżetowego (w związku z art. 34 Traktatu Akcesyjnego) nie jest Rzeczpospolita Polska jako państwo członkowskie Wspólnot Europejskich, a zatem środki pochodząc z dotacji Wspólnot Europejskich, w tym fundusze pochodzące ze Środków Przejściowych 2004, mogą przynosić korzyść Rzeczpospolitej Polskiej w postaci podatku dochodowego od osób prawnych, pomimo iż w świetle powołanego przepisu rozporządzenia budżetowego nie budzi wątpliwości, że "beneficjentem" jest państwo członkowskie (lub organy i instytucje Wspólnot Europejskich), zaś środki pochodzące z dotacji dla państwa członkowskiego nie mogą być opodatkowane na jakimkolwiek etapie ich dystrybucji dla realizacji zadań, na które środki te zostały przeznaczone.
Spółka, wskazując na dotychczasowy przebieg postępowania wskazała, że w niniejszej sprawie wniosła o udzielenie pisemnej interpretacji w zakresie, czy uzyskiwane przez nią dochody otrzymywane z funduszu pomocy zewnętrznej Wspólnot Europejskich – Program Środki Przejściowe 2004 są objęte zwolnieniem podatkowym. W ocenie skarżącej objęte są zwolnieniem podatkowym na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 23 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. nr 54 poz. 654 ze zm., dalej u.p.d.o.p.) przychody uzyskane przez nią na podstawie Umowy z dnia 2 października 2006 r. zawartej z Rządem Polskim reprezentowanym przez Urząd komitetu Integracji Europejskiej, w imieniu którego wystąpiła Fundacja "Fundusz Współpracy" Jednostka Finansująco-Kontraktująca.
Natomiast w uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że regulacja zawarta w art. 17 ust. 1 pkt 23 u.p.d.o.p. ma na celu pełne wykorzystanie środków pochodzących z bezzwrotnej pomocy przyznanej Polsce, jako państwu członkowskiemu. W istocie pomoc ta służyć ma głównie administracji państwowej, realizującej cele z obszaru wymiaru sprawiedliwości i administracji publicznej wspierane przez Wspólnotę Europejską i wymienione w art. 34 Traktatu Akcesyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wolne od podatku są dochody uzyskane przez podatników, o ile służą one na zaspokojenie celu wspieranego przez Wspólnotę Europejską. Wykonawca zadania finansowanego z bezzwrotnej pomocy, który nie jest jednocześnie beneficjentem tej pomocy, nie może zatem skorzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego na mocy art. 17 ust. 1 pkt 23 u.p.d.o.p. bez względu na sposób dystrybucji tych środków oraz na fakt, iż ostatecznie trafiają one do niego.
Jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny, skoro skarżąca poprzez wykonanie zadania finansowanego z tych środków nie zaspokaja własnego celu uznanego przez Wspólnotę Europejską za priorytetowy, to nie może skorzystać ze zwolnienia. Ze zwolnienia podatkowego może skorzystać tylko odbiorca pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził ponadto, że odmienna niż wyżej wskazana interpretacja art. 17 ust. 1 pkt. 23 u.p.d.o.p. na tle art. 109 ust. 2 rozporządzenia budżetowego w związku z art. 279 i art. 249 ust. 2 TWE w związku z art. 34 Traktatu Akcesyjnego doprowadziłaby do naruszenia konstytucyjnej zasady powszechności i równości opodatkowania.
W ocenie Spółki Naczelny Sąd Administracyjny dokonał wadliwej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 23 u.p.d.o.p. z naruszeniem przepisów prawa Unii Europejskiej, tj. art. 109 ust. 2 rozporządzenia budżetowego w związku z art. 279 i art. 249 ust. 2 TWE w związku z art. 34 Traktatu Akcesyjnego. Prawomocny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2009 roku (sygn. akt: II FSK 607/08) został zatem wydany z rażącym naruszeniem powyższych przepisów prawa materialnego Unii Europejskiej i jako taki nie może się ostać.
Skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 109 ust. 2 rozporządzenia budżetowego celem ani skutkiem dotacji nie może być osiągnięcie korzyści przez beneficjenta. Środki Przejściowe 2004 roku zostały przyznane przez Wspólnoty Europejskie na mocy art. 34 Traktatu Akcesyjnego. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż zostały one przekazane między innymi na rzecz państwa członkowskiego Wspólnot Europejskich jakim jest Rzeczpospolita Polska (vide: art. 34 ust. 1 Traktatu Akcesyjnego). Nadto, środki przejściowe, w tym Środki Przejściowe 2004, stanowią dotacje w rozumieniu przepisów Rozporządzenia Budżetowego, na co wskazują w sposób bezpośredni art. 34 ust. 3 i 4 Traktatu Akcesyjnego oraz art. 108 ust. 1 Rozporządzenia Budżetowego. Przyjęcie interpretacji przepisów ustawy o podatku od osób prawnych. dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny oznacza, że w każdym przypadku, gdy pomoc będzie przeznaczona dla urzędów lub organów (czyli dla państwa członkowskiego), a cele dofinansowania będą realizowane przez podatników (osoby fizyczne i prawne), takich jak skarżąca, na podstawie umowy zawartej z Rzeczpospolitą Polską (ministrem, agencją rządową lub agencją wykonawczą), to środki stanowiące dotację w zasadzie zawsze winny być opodatkowane.
Jednakże Naczelny Sąd Administracyjny nie zwrócił uwagi, że środki bezzwrotnej pomocy nie będą wówczas w całości wykorzystane bezpośrednio na realizację celu, ale będą częściowo stanowić korzyść dla państwa członkowskiego, gdyż trafią do jego budżetu. Taka wykładnia zaś prowadzi bezpośrednio do naruszenia norm prawa Unii Europejskiej, tj. art. 109 ust. 2 Rozporządzenia Budżetowego w związku z art. 279 i art. 249 ust. 2 TWE w związku z art. 34 Traktatu Akcesyjnego.
Podkreślono w tym miejscu należy, że naruszone przepisy prawa zostały sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, a ich prawidłowa wykładnia (zarówno językowa jak i celowościowa) nie nastręcza trudności. Naczelny Sąd Administracyjny (w ślad za organem oraz Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie) dokonał wykładni przepisów w sposób rażąco nieprawidłowy, w tym poprzez nieuprawnione utożsamianie pojęć "podatnik" i "podmioty, którym ma służyć ta pomoc", co w istocie doprowadziło do nadania art. 17 ust. 1 pkt 23 u.p.d.o.p. treści sprzecznej z powołanymi w niniejszej skardze przepisami Unii Europejskiej. Naruszona norma wspólnotowa zakazuje natomiast wprost takiego przepływu środków pochodzących z dotacji, który skutkowałby osiągnięciem korzyści przez beneficjenta, którym jest państwo członkowskie. Zaskarżone orzeczenie zasadę tę narusza w sposób oczywisty i nie pozostawiający żadnych wątpliwości. Z uwagi na powyższe, w ocenie skarżącej, w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia norm prawa Unii Europejskiej.
Uprawdopodabniając wyrządzenie szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy Spółka wskazała, że gdyby Naczelny Sąd Administracyjny nie naruszył obowiązujących przepisów prawa, wadliwa decyzja administracyjna podlegająca kontroli sądowo - administracyjnej zostałaby wyeliminowana z porządku prawnego. Skarżąca mogłaby wówczas skorzystać z uprawnienia określonego w art. 17 ust. 1 pkt 23 u.p.d.o.p. i uzyskać zwolnienie podatkowe, a w konsekwencji nie powstałby uszczerbek w jej majątku.
Ponadto Spółka wniosła o zwrócenie się przez Naczelny Sąd Administracyjny w trybie art. 256 ust. 3 w zw. z art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej z dnia 30 kwietnia 2004 r. do Europejskiego Trybunały Sprawiedliwości w Luksemburgu, z następującym pytaniem prejudycjalnym: "Czy art. 109 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 roku w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (Dz. U. L 248 z 16 września 2002 roku str.
1) zakazuje takiego przepływu w państwie członkowskim środków pochodzących bezpośrednio z przyznanej dotacji (w ramach środków przejściowych), który skutkowałby opodatkowaniem podatkiem dochodowym na podstawie przepisów prawa krajowego wykonawców realizujących cele, dla których została przyznana dotacja, na rzecz beneficjenta - państwa członkowskiego, a tym samym skutkowałby wtórnym finansowaniem budżetu państwa członkowskiego, to jest czy dotacje otrzymane od Wspólnot Europejskich i wykorzystywane zgodnie z ich celem oraz przeznaczeniem mogą podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym w państwie członkowskim (beneficjent), czego efektem jest odprowadzenie części środków z takiej dotacji do budżetu państwowego, na którymkolwiek ze szczebli dystrybucji tych środków?".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku nie zasługuje na uwzględnienie.
Istotą skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest wykazanie, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane niezgodnie z prawem, w następstwie, czego wynikła szkoda. Skarga o stwierdzenie niezgodności jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, który pozwala podważyć prawomocne orzeczenia sądu, jako niezgodne z prawem. Jednak jej celem nie jest wzruszenie kwestionowanego orzeczenia, a jedynie uzyskanie prejudykatu w sprawie toczącej się przed sądem powszechnym o odszkodowanie. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego uwzględniający skargę stanowi bowiem jedną z pozytywnych materialno – prawnych przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa. Podkreślić należy, że niezgodność z prawem powodująca odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa musi mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim przypadku orzeczeniu sądu można przypisać cechy bezprawności (por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2011 s. 612 – 613, T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2011 s. 1050 oraz wyrok SN z dnia 22 lipca 2010 r. sygn. akt I CNP 100/09).
Zgodnie z art. 285a § 3 P.p.s.a. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie przysługuje od orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, z wyjątkiem, gdy niezgodność z prawem wynika z rażącego naruszenia norm prawa Unii Europejskiej. Także wówczas muszą zostać spełnione pozostałe przesłanki wymienione w art. 285a P.p.s.a., które decydują o przedmiotowej dopuszczalności zaskarżenia. Innymi słowy wydanie orzeczenia musi być zdarzeniem, które spowodowało szkodę skarżącego i wykluczona jest możliwość zmiany tego orzeczenia w drodze skargi o wznowienie postępowania (T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 1050 p.p.s.a.). Trzeba także zaznaczyć, że sformułowanie "rażące naruszenie" oznacza naruszenie oczywiste, bezsporne, ewidentnie odbiegające od danej normy, pozostające w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu Oczywistość naruszenia należy widzieć bardzo wąsko, bez potrzeby głębszej analizy prawnej (B. Dauter; Komentarz do art. 285 a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; LEX 2011 – i powołane tam orzecznictwo).
Należy zauważyć, że sformułowanie "niezgodności z prawem" nie zostało zdefiniowane w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie ze stanowiskiem reprezentowanym w doktrynie objaśnienia terminu można wywodzić z całokształtu instytucji stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, przy uwzględnieniu istoty i sensu odpowiedzialności państwa przewidzianej w art. 417¹ § 2 k.c. w zw. z art. 77 Konstytucji RP (por. J. Gudowski (w:) T. Ereciński (red.), J. Gudowski, M. Jędrzejewska, K. Weitz, Kodeks postępowania cywilnego..., t. 2, s. 442).
Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego pojęcie niezgodności z prawem jest niezależne od tego, jak pojmowana jest bezprawność czyjegoś działania lub zaniechania na gruncie odpowiedzialności cywilnej i korzysta ze swoistej autonomii. Prawidłowość stosowania prawa przez sądy związana z pełnieniem przez nie konstytucyjnych funkcji wymiaru sprawiedliwości, co w konsekwencji wymaga zagwarantowania tym organom władzy publicznej znacznego marginesu niezawisłości. Wynika z niego swoboda w ocenie prawa i faktów stanowiących podstawę orzekania. Istotą bowiem orzekania przez sąd jest to, że dokonana przez ten organ wykładnia prawa jest aktem myślowym do pewnego stopnia subiektywnym i niepodlegającemu idealnemu odwzorowaniu w innych okolicznościach i przez inną osobę (por. postanowienie SN z 28 marca 2007 r., II CNP 124/06, LEX nr 457765). Na wskazane rozumienie niezawisłości sędziowskiej determinujące pojęcie "niezgodności z prawem" wielokrotnie zwracał uwagę SN, który w wyroku z 24 czerwca 2010 r., IV CNP 114/09, zreasumował wcześniejsze rozważania na ten temat stwierdzając, że "niezgodność orzeczenia z prawem, powodująca odpowiedzialność odszkodowawczą państwa, musi polegać na oczywistej obrazie prawa.
Nie jest nią natomiast wybór jednej z możliwych interpretacji przepisów prawa, choćby a posteriori okazała się nieprawidłowa. Niezgodność prawomocnego orzeczenia z prawem może wynikać tylko z oczywistych błędów sądu, spowodowanych rażącym naruszeniem zasad wykładni lub stosowania prawa. Orzeczenie niezgodne z prawem, to orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Niezgodność z prawem rodząca odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa musi zatem mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim przypadku orzeczeniu sądu można przypisać cechy bezprawności" (por. też wyrok z 25 marca 2009 r., V CNP 93/08; wyrok z 25 marca 2009 r., V CNP 93/08, wyrok z 16 stycznia 2009 r., II CNP 42/08, wyrok z 16 stycznia 2009 r., II CNP 42/08, wyrok z 2 października 2007 r., II CNP 101/07; wyrok z 14 grudnia 2006 r., I BP 13/06; wyrok z 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05; postanowienie z 15 kwietnia 2010 r., II CNP 86/09; wyrok z 23 sierpnia 2007 r., I BP 7/07; wyrok z 14 stycznia 2010 r., IV CNP 53/09; wyrok z 2 lipca 2009 r., V CNP 9/09; wyrok z 11 marca 2008 r., I BP 50/07; wyrok z 20 września 2007 r., II CNP 93/07, wyrok z 8 sierpnia 2007 r., BP 2/07; postanowienie z 12 listopada 2007 r., I BU 10/07, postanowienie z 29 października 2007 r., II BP 40/07; postanowienie z 20 czerwca 2007 r., I BP 28/07; wyrok z 8 lutego 2007 r., II BP 7/06; wyrok z 13 czerwca 2007 r., II BU 26/06.).
Ponadto należy zaznaczyć, że jeżeli sędzia nie wykracza poza obszar przyznanej mu swobody, pozostaje w zgodzie z własnym sumieniem i prawidłowo dobiera standardy orzecznicze, to działa w ramach porządku prawnego. Powyższej oceny nie zmienia się nawet wtedy, gdy wydane orzeczenie - oceniane a posteriori - jest "obiektywnie" niezgodne z prawem (wyrok SN z 22 czerwca 2010 r. LEX nr 603893).
Wniesiona w sprawie skarga opiera się na zarzucie dokonania przez Naczelny Sąd Administracyjny błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 23 u.p.d.o.p. w związku z art. 109 ust. 2 rozporządzenia budżetowego w związku z art. 279 i art. 249 ust. 2 TWE i art. 34 Traktatu Akcesyjnego. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku analiza treści art. 17 ust. 1 pkt 23 u.p.d.o.p wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, iż wolne od podatku są dochody uzyskane przez podatników, o ile służą one na zaspokojenie celu wpieranego przez Wspólnotę Europejską.
W konsekwencji tego wykonawca zadania finansowanego z bezzwrotnej pomocy niebędący jednocześnie beneficjentem tej pomocy nie może skorzystać ze zwolnienia, o jakim mowa wyżej, bez względu na sposób dystrybucji tych środków oraz na fakt, iż ostatecznie trafiają one do niego. Dystrybucja środków pomocowych między członków społeczeństwa musi być w tym wypadku oceniona w kontekście celu, jakiemu mają służyć te środki. W tym ujęcie pozycja skarżącej w dystrybucji środków pomocowych jest związana z wykonaniem powierzonego jej zadania, finansowanego z tych środków, a nie z zaspokojeniem własnego celu uznanego przez Wspólnotę Europejską za priorytetowy. Działania te są bowiem realizowane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, a ich efekt służy innemu podmiotowi. Dokonując interpretacji przepisu należy wzięć pod uwagę wszystkie stany faktyczne objęte regulacja prawną poddanego wykładni przepisu, chociażby to, że Komisja Europejska dopuszcza, aby w niektórych projektach finansowanych z tego programu uczestniczyły również organizacje pozarządowe, jeśli ich działania obejmują wprowadzanie w życie dorobku Wspólnoty lub, jeśli organizacje te zajmują się kwestiami związanymi z politycznymi kryteriami członkostwa w Unii Europejskiej.
Stąd też nie można również wykluczyć sytuacji, w której beneficjentem pomocy będzie podatnik w rozumieniu przepisów u.p.d.o.p. Wskazano, że w stanie sprawy nie można zakwalifikować skarżącej Spółki do tej grupy podmiotów. Analiza treści umowy z dnia 2 października 2006 r., prowadzi do jednoznacznego wniosku, że skarżąca jest jedynie wykonawcą zadania, a beneficjentem pomocy są organ administracji państwowej. Należy także przychylić się do wniosku Sądu zawartym w tym wyroku, że powyższa interpretacja art. 17 ust. 1 pkt 23 u.p.d.o.p. nie prowadzi do naruszenia zasady wyrażonej w art. 109 ust. 2 rozporządzenia budżetowego (w związku z art. 279 i art. 249 ust. 2 TWE i art. 34 Traktatu Akcesyjnego) zakazującego beneficjentowi czerpania korzyści z dotacji. Środki uzyskane przez wskazane w umowie podmioty zostały przekazane w całości na sfinansowanie zadania. Przepis ten nie zakazuje opodatkowania tych środków u podatnika, u którego stanowią one zapłatę za wykonaną usługę.
Tak więc mimo, iż działania Spółki służą wzmacnianiu sfery życia państwa polskiego w zakresie preferowanym przez Wspólnotę Europejską, to z uwagi na fakt, iż nie jest ona odbiorcą pomocy, nie może z tego tytułu korzystać ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób prawnych. Spółka w skardze nie zgadza się z taką interpretacją przepisów, jednak należy podkreślić, że oczywistą obrazą prawa, która skutkuje odpowiedzialnością odszkodowawczą państwa nie jest wybór jednej z możliwych interpretacji przepisów prawa, choćby okazała się ona nieprawidłowa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2011 r., sygn. akt II FNP 3/11, dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nadmienić również należy, że w przypadku wniesienia skargi na podstawie art. 285a § 3 P.p.s.a. muszą zostać spełnione przesłanki decydujące o możliwości zaskarżenia. Wydane orzeczenie musi być nie tylko zdarzeniem, które spowodowało szkodę skarżącego, ale musi także zostać wykluczona możliwość uzyskania zmiany tego orzeczenie w drodze innych prawnych "nie było możliwe". Spółka w rozpatrywanej sprawie skorzystała ze swoich uprawnień procesowych i wniosła skargę kasacyjną, której zarzuty były zbliżone do tych powołanych później w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem.
Natomiast stwierdzenie bezprawności orzeczenia sądowego wymaga uprzedniego rozważenia okoliczności decydujących o istocie władzy sądowniczej, to jest orzekania w warunkach niezawisłości, w sposób bezstronny, zależny nie tylko od obowiązujących ustaw, ale także od sumienia sędziego oraz jego swobody w ocenie prawa i faktów stanowiących podłoże sporu (por. wyrok SN z 18 lutego 2009 r., I CNP 97/08, Lex Polonica nr 2299789).
W przedmiocie wniosku o zadanie pytania prejudycjalnego należy stwierdzić zbędność wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, o co wnioskowała Spółka. Przyjmuje się bowiem, że między postępowaniem krajowym a prejudycjalnym musi istnieć taki związek, że wydanie orzeczenia prejudycjalnego jest niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy. W rozpoznawanej sprawie tak sytuacja nie miała miejsca, a zatem wniosek o wystąpienie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym nie mógł zostać uwzględniony.
Odnosząc się do argumentacji strony w zakresie obowiązku zadania przez Naczelny Sąd Administracyjny – jako sądu od którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego – pytania prejudycjalnego wskazać należy, że od reguły określonej w art. 267 akapit 3 TFUE istnieją dwa zasadnicze wyjątki umożliwiające sądowi ostatniej instancji rezygnację z zadania pytania prejudycjalnego, pomimo występowania w danym postępowaniu zagadnienia prawnego z zakresu prawa unijnego. Zostały one sformułowane w orzecznictwie Trybunałuw postaci tzw. doktryn acte clair oraz acte éclairé. Zgodnie doktryną acte éclairé sąd, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa krajowego, nie jest zobowiązany do zwrócenia się z pytaniem do TS, jeżeli kwestia będąca przedmiotem wątpliwości została już wyjaśniona we wcześniejszym orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości.
Z kolei według doktryny acte clair obowiązek zadania pytania prejudycjalnego przez sąd ostatniej instancji nie ma zastosowania w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia przepisu prawa europejskiego jest tak oczywista, że nie budzi żadnych racjonalnych wątpliwości. (patrz: Agnieszka Kastelik-Smaza - Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej a ochrona praw jednostki.; Oficyna 2010 – i powołane tam orzeczenia).
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z prawem i na podstawie art. 285 k § 1 P.p.s.a. oddalił skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.