Uzasadnienie
W dniu 15 maja 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wpłynęła skarga Z. Z. na przewlekłość postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Skarżący wskazując na art. 2 ust. 1, art. 3 pkt 6 oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j Dz. U. z 2016 r., poz. 1259 ze zm.) - dalej także jako: "ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r.", wniósł o:"stwierdzenie przewlekłości postępowania prowadzonego obecnie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu, dotyczącego rozpatrzenia skargi na postanowienie SKO w Wałbrzychu z dnia 21 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 45/14".
Skarżący wnosił nadto o "zobowiązanie Sądu Rejonowego" do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, przyznania na jego rzecz od Skarbu Państwa kwoty 20.000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że sprawa toczy się ponad czas zakreślony w ustawie, a takie postępowanie narusza prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki i tym samym narusza art. 45 Konstytucji. Naczelny Sąd Administracyjny zważy, co następuje: Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki skargę tę wnosi się w toku postępowania w sprawie. W oparciu o utrwaloną linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazać należy, iż skarga na przewlekłość postępowania przed sądem administracyjnym wniesiona po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu (por. postanowienia NSA: z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OPP 40/09; z dnia 17 grudnia 2010 r., sygn. akt I OPP 66/10; z dnia 15 marca 2011 r., sygn. akt II FPP 2/11 oraz z dnia 12 września 2014 r., sygn. akt II FPP 9/14; cyt. orzeczenia dost. na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Celem skargi nie jest bowiem stwierdzenie faktu przewlekłości tylko zapobieżenie i usunięcie skutków opieszałości sądów w rozpoznawaniu sprawy. Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że w dniu 13 stycznia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wpłynęła skarga Z. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 21 listopada 2013 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, która została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wr 45/14. Jak wynika z akt sprawy wyrokiem z dnia 30 lipca 2014 r. Sąd skargę oddalił a wyrok ten uprawomocnił się w dniu 16 października 2014 r. (k. 44). W dacie wniesienia skargi w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie I SA/Wr 45/14, wobec jego prawomocnego zakończenia, nie było więc w toku, a co za tym idzie skarga o stwierdzenie przewlekłości złożona po prawomocnym zakończeniu postępowania którego dotyczy jest niedopuszczalna.
Nie spełnienie wymogu określonego w art. 5 ust. 1 cyt. ustawy uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytoryczne rozpoznanie tak sformułowanej skargi, gdyż jako niedopuszczalna podlega ona odrzuceniu. Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki są środkiem egzekwowania konstytucyjnego prawa każdego do rozpoznania jego sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, prawa do osądzenia tej sprawy, którą wniesie pod sąd. Nie mogą natomiast służyć jako swoisty środek odwoławczy, którym strona będzie mogła zainicjować bądź też wszcząć postępowanie w sprawie. Skarga na przewlekłość postępowania stanowi doraźną interwencję przeciwdziałającą niezasadnie przedłużającemu się postępowaniu sądowemu.
Jest zatem środkiem prawnym egzekwującym rozpoznanie sprawy przez sąd - jej funkcją jest przede wszystkim wymuszenie nadania sprawie odpowiedniego biegu (por. postanowienia NSA: z dnia 21 lipca 2011 r., sygn. akt I OPP 50/11; z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt I OPP 84/11 oraz z dnia 12 września 2014 r., sygn. akt II FPP 9/14, wszystkie cyt. orzeczenia NSA dost. na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższej konkluzji nie zmienia fakt, że w dniu 14 stycznia 2016 r. do WSA we Wrocławiu wpłynęła skarga Z. Z. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (wykaz I SNP 1/16 - k. 149-151). Skarga ta została odrzucona postanowieniem z dnia 6 czerwca 2016 r., którego odpis, z pouczeniem o prawie do złożenia zażalenia, doręczono skarżącemu w dniu 4 lipca 2016 r. Wniesione zaś w dniu 14 grudnia 2016 r. zażalenie na to postanowienie zostało odrzucone postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2017 r., doręczonym stronie 5 maja 2017 r. (k. 186 i 193).
Sprawa ze skargi Z. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 30 września 2013 r. (I SA/Wr 45/14) pozostaje zatem rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem. Okoliczności tej nie zmienia ani fakt wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, ani też toczące się po uprawomocnieniu wyroku postępowanie z wniosku skarżącego w przedmiocie prawa pomocy.
Należy także zauważyć, że zgodnie z art. 6 ust. 1 i 2 cyt. ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. skarga na przewlekłość powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających to żądanie. Skarżący powinien zatem w uzasadnieniu skargi szczegółowo wskazać, w czym dopatruje się nieuzasadnionej zwłoki w rozpoznaniu jego sprawy. Jego obowiązkiem jest precyzyjnie wskazanie na konkretne działania bądź zaniechania sądu rozpoznającego sprawę, które w konsekwencji doprowadziły do zwłoki (por. postanowienia NSA: z dnia 16 czerwca 2008 r., sygn. akt II OPP 19/08 i z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FPP 5/14 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2005 r., sygn. akt III SPP 103/05 - publ.: OSNP 2006 r., z. 1-2). Skargę niespełniającą warunków, o których mowa w art. 6 ust. 2 sąd odrzuca bez wzywania do uzupełnienia braków, zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy.
Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym wymagania z art. 6 ust. 2 ustawy uznać należy za konstrukcyjne (nieusuwalne), a ich niespełnienie pociąga za sobą odrzucenie skargi bez wzywania do uzupełnienia jej braków (por. postanowienie NSA z dnia 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OPP 58/11 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2007 r., sygn. akt III SPP 16/07, publ. OSNP z 2008 r., z. 9-10; także: P. Górecki, S. Stachowiak, P. Wiliński. Skarga na przewlekłość postępowania przygotowawczego i sądowego. Komentarz. Oficyna 2010 - komentarz do art. 6; publ.: LEX).
Wobec powyższego należy stwierdzić, iż skarga Z. Z. z dnia 10 maja 2017 r. na przewlekłość postępowania w sprawie I SA/Wr 45/14 wprawdzie spełnia wymagania pisma procesowego, ale nie przytoczono w niej okoliczności uzasadniających żądanie (art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy). Brak w tym piśmie konkretnych przykładów czynności procesowych, których Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie podjął lub dokonał wadliwie, a które w ocenie skarżącego mogłyby świadczyć o nieuzasadnionej zwłoce w postępowaniu sądowym. Przytoczenie w niej ogólnikowych sformułowań o przewlekłości postępowania, zwłaszcza w świetle wskazanych wyżej okoliczności co do stanu sprawy, nie można uznać za przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie, o jakich mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy.
Jeżeli bowiem Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący skargę na przewlekłość postępowania, zgodnie z art. 2 ust. 2 cyt. ustawy, ma w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez Sąd pierwszej instancji z uwzględnieniem charakteru sprawy, stopnia faktycznej i prawnej jej zawiłości oraz znaczenia dla strony wnoszącej skargę rozstrzygniętych w niej zagadnień a także zachowania się strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania, to skarga ta powinna wyraźnie wskazywać, w którym miejscu postępowania doszło do uchybienia przez ten Sąd terminowości bądź prawidłowości podjętych czynności sądowych. Brak sprecyzowania okoliczności uzasadniających żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania uniemożliwia ocenę czynności wymienionych w art. 2 ust. 2 ustawy. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 9 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki odrzucił skargę Z. Z. na przewlekłość postępowania.