Uzasadnienie
1. Pismem z dnia 2 kwietnia 2012 r. P. B. (powoływany dalej jako: "skarżący") wniósł na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843) skargę na naruszenie jego prawa do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym bez nieuzasadnionej zwłoki. W skardze wniósł: (1) o stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie o sygn. akt II FSK 2859/11, toczącej się przed NSA, (2) o zlecenie Sądowi podjęcie odpowiednich czynności w najszybszym możliwym terminie, (3) o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kwoty 20.000 zł.
2. Skarżący podał, że skarga dotyczy postępowania w sprawie skargi na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w W. (powoływanego dalej jako: "Dyrektor IS"), działającego z upoważnienia Ministra Finansów, z dnia 21 grudnia 2010 r., nr [...]. WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2011 r., VIII SA/Wa 374/11, stwierdził, że organ interpretacyjny zastosował zawężającą, a tym samym niedopuszczalną wykładnię przepisów art. 30e ust. 1-2, art. 19 ust. 1 i art. 22 ust. 6c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.; dalej powoływanej jako: "u.p.d.o.f."). Dyrektor IS wniósł do NSA skargę kasacyjną od ww. wyroku, w związku z czym dalsze postępowanie w sprawie prowadzone jest przez Naczelny Sąd Administracyjny pod sygn. akt II FSK 2859/11 (od listopada 2011 r.).
Powołując się na niepodejmowanie jakichkolwiek działań przez Naczelny Sąd Administracyjny, zmierzających do zakończenia postępowania (w tym przypadku wyłącznie rozpatrzenia skargi kasacyjnej), skarżący w dniu 26 marca 2012 r. wystąpił drogą elektroniczną do Wydziału Informacji Sądowej NSA z wnioskiem o określenie przybliżonego terminu na rozpoznanie sprawy przez ten Sąd. Pracownik NSA poinformował skarżącego drogą elektroniczną o przybliżonym terminie rozpoznania sprawy, który przypada na III kwartał 2013 r., czyli blisko 2 lata od chwili wpłynięcia sprawy do Sądu. Dodatkowo, skarżący wnioskował o określenie przyczyn długiego oczekiwania na rozpoznanie sprawy. W odpowiedzi otrzymał informację, że długi czas oczekiwania spowodowany jest wyłącznie dużą liczbą spraw wpływających do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Ponadto, skarżący zaznaczył, że to po stronie Sądu leży odpowiedzialność za organizację pracy w taki sposób, aby toczące się sprawy rozpatrywane były bez zbędnej zwłoki. Obowiązek taki określa Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art.
45. Jest to m.in. szczególnie ważne w przypadku rozstrzygania spraw z zakresu podatkowego, który wiąże się w sposób znaczący z płynnością finansową strony postępowania. Przy tak długim, wskazanym powyżej, oczekiwaniu na rozpatrzenie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, istnieje duże prawdopodobieństwo, że podatek dochodowy za rok 2010 może zostać właściwie rozliczony najwcześniej w 2013 lub 2014 r. Długi, blisko dwuletni czas oczekiwania na rozpatrywanie spraw przez Naczelny Sąd Administracyjny prawdopodobnie obrazuje duże braki kadrowe, ale jednoznacznie wskazuje na brak podejmowania przez Sąd działań zmierzających do ich wyeliminowania. Skarżący zaznaczył, że tak długi czas na podjęcie jakichkolwiek działań jest niedopuszczalny zwłaszcza w świetle obowiązujących przepisów, w tym Konstytucji RP. Wyznaczenie przybliżonego terminu sprawy po upływie blisko 24 miesięcy od daty wpływu sprawy do Sądu w sposób oczywisty wskazuje na przewlekłość postępowania w ww. sprawie. Należy dodać, że zgodnie z interpretacją indywidualną z dnia 21 grudnia 2010 r., w dniu 29 kwietnia 2011 r. skarżący dokonał rozliczenia podatkowego za rok 2010. Podatek należny z tytułu sprzedaży nieruchomości wyniósł 17.872 zł. Zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2011 r., VIII SA/Wa 374/11, wysokość podatku od sprzedaży nieruchomości powinna wynieść ponad dwukrotnie mniej niż w rzeczywistości pobrano. Przewlekłość postępowania, w tym przypadku blisko 2-letni okres na rozparzenie skargi kasacyjnej przez NSA w sposób bezpośredni wpływa na wysokie straty finansowe skarżącego, w tym brak możliwości prawidłowego rozliczenia podatkowego za rok 2010. Naraża to również Skarb Państwa na wysokie straty finansowe, spowodowane np. ewentualną koniecznością wypłat odszkodowań lub zwrotu odsetek za okres trwania postępowania.
Skarżący poinformował, że w związku z obowiązkiem podatkowym z tytułu sprzedaży nieruchomości (podatku w rzeczywistości określonego od przychodu, a nie wyłącznie dochodu ze sprzedaży), w kwocie przewyższającej jego możliwości finansowe, w celu zaspokojenia bieżących potrzeb konsumpcyjnych zmuszony został do zaciągnięcia kredytu gotówkowego w wysokości 20.000 zł.
- 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
- 3.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, gdy postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jej wyjaśnienia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także charakter sprawy, zachowanie stron, a w szczególności strony, która zarzucała przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Szybkość orzekania nie może bowiem stanowić przeszkody we właściwym funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości. Ocena, czy wystąpiła przewlekłość postępowania jest dokonywana na podstawie obiektywnych i ustawowych kryteriów w odniesieniu do realiów faktycznych i prawnych danej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., II FPP 11/11, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
3.2. W świetle powyższych standardów szybkości postępowania sądowego, które ustawodawca zabezpieczył ustawą, należy ocenić, że skarżący w skardze powołał okoliczności, które nie mogą być podstawą do uczynienia zadość jego wnioskom. Skarżący zdaje się ignorować, że stosownie do § 49 ust. 1 uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2010 r. w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (M.P. Nr 86, poz. 1007) sprawy wniesione do sądu rozpoznaje się według kolejności wpływu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. Istnieją jednak podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające, bądź to wprost z przepisów ustawy, które określają terminy rozpoznawania spraw przez sąd, bądź to z przepisów regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością, jeżeli strona przedstawi powody uzasadniające rozpoznanie sprawy poza kolejnością (§ 49 ust. 2 powołanej uchwały). W przedmiotowej sprawie skarżący nie złożył takiego wniosku do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Jak wynika z akt sprawy, skarga kasacyjna Dyrektora IS wpłynęła do WSA w Warszawie 24 października 2011 r. Wraz z aktami spawy została przekazana NSA, po uprzednich niezbędnych czynnościach przeprowadzonych przez WSA w Warszawie, w dniu 29 listopada 2011 r. Przewodniczący Wydziału II Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego wydał stosowne zarządzenia w celu nadania sprawie biegu 29 listopada 2011 r., a więc w dniu wpływu sprawy do NSA. Z uzasadnienia skargi na przewlekłość postępowania można wywnioskować, że skarżący za datę miarodajną do stwierdzenia przewlekłości uważa de facto prognozowaną datę rozpoznania skargi kasacyjnej Dyrektora IS.
Tym samym jego skarga dotyczy zdarzenia przyszłego, które nie miało jeszcze miejsce, a ponadto skarżący nie dostrzega okoliczności, że w chwili obecnej średni okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy w II Wydziale Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego wynosi około 18 miesięcy. Jak już wskazano powyżej, skarżący nie skorzystał z możliwości złożenia wniosku o rozpoznanie sprawy poza kolejnością, tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł sprawy skarżącego jako wyjątku rozpatrywać. Dotychczas skarżący oczekuje na rozpoznanie sprawy przez NSA około 5 miesięcy i ten czas może być poddany ocenie przy rozpoznawaniu skargi na przewlekłość postępowania. Przy odniesieniu tego okresu do ww. średniego czasu oczekiwania na rozpoznanie sprawi w II Wydziale Izby Finansowej NSA, który wynika z liczby wpływających spraw i stosowania - zgodnie z wyżej powoływanymi wymogami prawa – zasady rozpoznawania sprawa zgodnie z kolejnością ich wypływu (przy uwzględnieniu ustawowo przewidzianych wyjątków), należy ocenić, że wniosek o stwierdzenie przewlekłości postępowania jest bezzasadny.
Czynności Sądu zmierzające do wydania w sprawie rozstrzygnięcia były terminowe i prawidłowe, a okresu oczekiwania na wyznaczenie rozprawy, w związku z brakiem wniosku strony o rozpoznanie sprawy poza kolejnością, nie można uznać za nieuzasadnioną zwłokę.
3.3. Ze wskazanych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki orzekł jak w sentencji postanowienia.