Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2007 r., II FPP 3/07 Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę Stanisław Ż. z dnia 6 grudnia 2006 r. o stwierdzenie przewlekłości postępowania. W motywach orzeczenia Sąd I instancji podał, iż przeprowadzone przez Sąd administracyjny we Wrocławiu postępowanie wyjaśniające w sprawie wykazało, że skarga o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem tego Sądu z dnia 21 lutego 2002 r., której zarzucana bezczynność miała dotyczyć, nie wpłynęła do Sądu za pośrednictwem poczty, ani też nie została złożona w biurze podawczym Sądu. Jedynym pismem Stanisława Ż., które wpłynęło do Sądu we Wrocławiu w 2002 r., było datowane na dzień 14 maja 2002 r. /a nie na dzień 10 maja 2002 r. jak przedmiotowa skarga o wznowienie postępowania/ pismo /przesyłka pocztowa R-029307/, informujące o skierowaniu do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka skargi na ww. orzeczenie z dnia 21 lutego 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że jakkolwiek strona wyjaśniała w piśmie z dnia 18 grudnia 2006 r., iż nadała skargę o wznowienie postępowania z dnia 10 maja 2002 r. "w trybie zwykłym" /czego dowodem miała być koperta, w której się ta skarga znajdowała/, to niepodważalnym faktem jest, iż pismo to nigdy do Sądu we Wrocławiu nie zostało doręczone i nie ma również dostępnych dowodów pozwalających stwierdzić bezspornie, że zostało ono przez stronę wysłane.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż nie można stwierdzić, że postępowanie wznowieniowe przed tym Sądem zostało skutecznie zainicjowane. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zatem, iż nie istnieje postępowanie sądowe, którego stwierdzenia przewlekłości domaga się strona i na podstawie art. 178 w zw. z art. 180 i art. 197 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a./ i w zw. z art. 8 ust. 2 i art. 4 ust. 3 ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki /Dz.U. nr 179 poz. 1843/ i odrzucił skargę.
W dniu 19 lutego 2007 r. skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego kolejną skargę na przewlekłość postępowania, powielając argumentację zawartą w poprzedniej skardze. Ze skargi tej wynika, że skarżący zarzuca w niej bezczynność Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie rozpatrzenia ww. skargi na przewlekłość postępowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z /cyt./ ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. skarga na przewlekłość podlega odrzuceniu jeżeli:
- - nie zawiera żądania stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy lub przytoczenia okoliczności uzasadniających żądanie /art. 9 ust. 1 ustawy/,
- - została wniesiona przez nieuprawnionego /art. 9 ust. 2 ustawy/,
- - jest niedopuszczalna jako wniesiona przed upływem 12 miesięcy /w sprawie egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego przed upływem 6 miesięcy/ od orzeczenia oddalającego lub uwzględniającego poprzednią skargę w tej samej sprawie.
Przesłanki odrzucenia skargi zawarte w ustawie z 17 czerwca 2004 r. nie są jednak jedynymi, które Sąd zobligowany jest zbadać przed merytorycznym rozpoznaniem wniesionej skargi. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 1 powołanej ustawy w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania toczącego się na skutek skargi, sąd stosuje odpowiednio przepisy o postępowaniu zażaleniowym obowiązujące w postępowaniu, którego skarga dotyczy. Jako że skarga dotyczy postępowania sądowoadministracyjnego, stosować należy przepisy o postępowaniu zażaleniowym określone w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. Powyższe odesłanie ustawowe obliguje Sąd do zbadania dopuszczalności skargi w oparciu o odpowiednie zastosowanie regulacji zawartych w Rozdziale 2 Działu IV powołanej ustawy. Zgodnie z art. 197 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Na tej podstawie należy uznać, że zgodnie z treścią art. 178 sąd administracyjny odrzuci skargę z innych przyczyn niedopuszczalną.
W rozstrzyganej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że rozpatrywana obecnie skarga jest niedopuszczalna w świetle art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Zgodnie z tym przepisem, skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. Rozpatrywana skarga wymogu tego nie spełnia, gdyż postępowanie, któremu skarżący zarzuca nieuzasadnioną zwłokę naruszającą jego prawa strony, zakończyło się postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 30 stycznia 2007 r., cytowanym na stronie 1 tego uzasadnienia.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, należało orzec jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia rozpoznanej skargi kasacyjnej.
Skarżący w skardze kasacyjnej postawił zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego - art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a./, jak i naruszenia przepisów postępowania - art. 174 pkt 2 p.p.s.a..
W takim przypadku w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane przez organy podatkowe, a poddane kontroli przez Sąd administracyjny pierwszej instancji przepisy prawa materialnego /zob. wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r. FSK 618/04 - ONSAiWSA 2005 Nr 6 poz. 120/.
W rozpoznawanej skardze kasacyjnej zostały postawione zarzuty naruszenia przepisów postępowania podatkowego tj. art. 188 i 191 Ordynacji podatkowej. Należy stwierdzić, że przepisy te, powołane w oderwaniu od przepisów postępowania sądowego, nie mogą być traktowane jako podstawa kasacyjna, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Ta podstawa odnosi się bowiem do naruszenia przepisów postępowania sądowego, a nie administracyjnego, gdyż zgodnie z art. 173 par. 1 p.p.s.a. przedmiotem skargi kasacyjnej jest orzeczenie Sądu administracyjnego pierwszej instancji, nie zaś orzeczenie organu administracji. Podnosząc więc w skardze kasacyjnej zarzuty związane z określonym przeprowadzeniem przez organy postępowania zakończonego kwestionowaną w postępowaniu sądowym decyzją należy formułować takie zarzuty nie bezpośrednio pod adresem organów, lecz wiązać je z procesem kontroli przeprowadzonej przez Sąd administracyjny /zob. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2004 r. FSK 181/04 - ONSAiWSA 2004 Nr 2 poz. 36/, czego skarżący nie uczynił.
Tym samym zarzuty te nie mogą doprowadzić do skontrolowania zaskarżonego wyroku w zakresie podniesionych w nich kwestii. Zgodnie bowiem z art. 183 par. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, o ile nie zachodzi nieważność postępowania, która jest brana pod uwagę z urzędu, a która w rozpatrywanej sprawie nie miała miejsca. Oznacza to, że Sąd drugiej instancji nie może uzupełniać, czy też korygować podstaw kasacyjnych, sformułowanych w skardze kasacyjnej, którą w imieniu strony sporządza zawodowy pełnomocnik /art. 175 p.p.s.a./.
Przechodząc z kolei do analizy zarzutów naruszenia prawa materialnego należy stwierdzić, że również i one nie mogły doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Art. 188 Ksh nie mógł być podstawą prawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy podatkowej, która dotyczy przeniesienia odpowiedzialności podatkowej, a nie zaś postępowania uregulowanego w Kodeksie spółek handlowych. Powoływanie przez stronę skarżącą w skardze kasacyjnej przepisu prawa spółek handlowych, który nie należy do zakresu podstawy prawnej rozstrzygnięcia sprawy, nie może odnieść zamierzonego skutku, nieskutecznym czyniąc zarzut błędnej wykładni czy niewłaściwego zastosowania prawa materialnego. Ponadto, zarzut obrazy art. 188 Ksh w sprawie niniejszej podnoszony jest w obszarze oceny stanu faktycznego, który nie został zakwestionowany adekwatnymi zarzutami kasacyjnymi naruszenia prawa procesowego.
Zarzut naruszenia art. 40 u.z.p. jest również nietrafny. Po pierwsze bowiem należy zaznaczyć, że dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej konieczne jest oznaczenie numeru artykułu, paragrafu oraz ustępu przepisu, który, w ocenie autora skargi kasacyjnej, naruszył Sąd. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej nie sprecyzowano, który konkretnie ustęp art. 40 u.z.p. został naruszony w zaskarżonym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarga kasacyjna oraz jej zarzuty powinny być ujęte w sposób szczegółowy, poprzez wskazanie konkretnych przepisów prawa, których naruszenia dopuścił się Sąd I instancji, aby Naczelny Sąd Administracyjny mógł otrzymać wyczerpujące przedstawienie wytkniętych wad. Zarzut postawiony w przedmiotowej skardze kasacyjnej nie spełnia tego kryterium.
Po drugie, podatkowy stan faktyczny dotyczy okresu obowiązywania ustawy o zobowiązaniach podatkowych, natomiast przepis art. 40 u.z.p. był stosowany w okresie obowiązywania ustawy Ordynacja podatkowa. Dla poprawności zarzutu należało więc przy odpowiedniej części art. 40 u.z.p. powołać stosowny przepis intertemporalny Ordynacji podatkowej. Wówczas z tejże kwalifikacji prawnej wynikałoby dopiero, na jakiej podstawie stosować można było przepis art. 40 u.z.p. pod rządami ustawy Ordynacja podatkowa. Po trzecie, za pomocą zarzutu naruszenia prawa materialnego wnoszący skargę kasacyjną w istocie rzeczy polemizuje z ustaleniami faktycznymi sprawy dokonanymi i ocenionymi na podstawie odpowiednich przepisów prawa procesowego.
Zauważyć w tym miejscu należy, że zarzuty naruszenia prawa materialnego i zarzuty naruszenia przepisów postępowania, chociażby z racji zapisania ich w różnych jednostkach redakcyjnych treści art. 174 p.p.s.a., nie są normatywnie i pojęciowe tożsame i nie mogą być bezzasadnie wykorzystywane w sposób zamienny. Podniesienie zarzutu naruszenia prawa materialnego nie sanuje zaniechania sformułowania, przedstawienia i uzasadnienia zgodnego z prawem zarzutu naruszenia przepisów postępowania, na podstawie których ustalany i oceniany jest stan faktyczny indywidualnej administracyjnej sprawy podatkowej. Rozważania te są niezwykle istotne dla sprawy niniejszej, ponieważ, na podstawie art. 183 par. 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach przedstawionych w niej i spełniających wymogi prawne art. 174 i art. 176 p.p.s.a. zarzutów kasacyjnych. Brak bądź nieskuteczność zarzutów naruszenia przepisów postępowania uniemożliwia więc zakwestionowanie zaakceptowanego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy.
Z tego powodu, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną i orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.