Uzasadnienie
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę K.C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej.
Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący:
Dyrektor Izby Skarbowej w G. ostateczną decyzją z dnia 30 sierpnia 2010 r. ustalił zobowiązanie podatkowe skarżącej w podatku od czynności cywilnoprawnych w wysokości 80.000 zł. Dnia 17 grudnia 2010 r. dokonano zabezpieczenia tego zobowiązania przez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości skarżącej. Dnia 3 lutego 2011 r. skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania wymienionej decyzji, powołując się na zaistnienie przesłanki określonej w art. 239f § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (obecnie: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.). Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. najpierw postanowieniem z dnia 7 marca 2011 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania decyzji, a następnie – po uchyleniu tego postanowienia – postanowieniem z dnia 27 czerwca 2011 r. odmówił wstrzymania wykonania decyzji, wskazując, że ustanowiona hipoteka przymusowa nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia. Dyrektor Izby Skarbowej w G. postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2011 r. postanowienie to utrzymał w mocy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca zarzuciła naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239, art. 239f § 1 pkt 2, a także art. 217 § 1 pkt 4 i pkt 5 oraz § 2 w związku z art. 219, w związku z art. 210 § 4 O.p., kwestionując poprawność postępowania wymiarowego oraz zawyżenie kwoty hipoteki wskutek nieuwzględnienia wcześniejszego zwrotu podatku od towarów i usług., a także wskazując na brak informacji o przesłankach rozstrzygnięcia.
Uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że art. 239f § 1 pkt 2 O.p. uzależnia wstrzymanie wykonania decyzji od ustanowienia korzystającej z pierwszeństwa zaspokojenia hipoteki przymusowej w wysokości zabezpieczającej wykonanie zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę, natomiast hipoteka ustanowiona na zabezpieczenie wykonania zobowiązania skarżącej z pierwszeństwa zaspokojenia nie korzysta, co wyklucza możliwość wstrzymania wykonania decyzji z urzędu; hipoteka korzystająca z pierwszeństwa znacznie przewyższa swą wartością zabezpieczone zobowiązanie podatkowe, co zmniejsza szanse jego skutecznego zaspokojenia. Postanowienie organu odwoławczego zawiera prawidłowe ustalenia faktyczne i prawne, poparte wyczerpującym uzasadnieniem, natomiast kwestia zaliczenia zwrotów i nadpłat innych podatków na poczet zaległości w podatku od czynności cywilnoprawnych wykracza poza przedmiot rozpoznawanej sprawy, którym jest odmowa wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej.
W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzuciła naruszenie:
- 1. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., w związku z art. 239f § 1 pkt 2 O.p. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, że organy podatkowe bezzasadnie zaniechały wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej;
- 2. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a., w związku z art. 217 § 1 pkt 4 i pkt 5 i § 2 w związku z art. 210 § 4 O.p. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu podatkowego pierwszej instancji nie zostały prawidłowo uzasadnione;
- 3. art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., w związku z art. 122 i art. 187 § 1, w związku z art. 239f § 1 pkt 2 O.p. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu nieprawidłowego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w którym Sąd przedstawił stan faktyczny niezgodnie z rzeczywistością, przyjmując, że obciążenie nieruchomości hipoteką zabezpieczającą wierzytelność innego podmiotu pomniejsza szanse Skarbu Państwa na skuteczne zabezpieczenie i stanowi przeszkodę do wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest oczywiście bezzasadna.
Na wstępie należy zauważyć, że przedmiotem sprawy nie jest ani wymiar podatku od czynności cywilnoprawnych, ani sposób zaliczania zwrotów i nadpłat przysługujących skarżącej z rozliczenia innych podatków. Przedmiotem sprawy jest wyłącznie odmowa wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej, która została zaskarżona do sądu administracyjnego; w szczególności ocenie podlega zgodność z prawem odmowy wstrzymania wykonania decyzji na podstawie art. 239f § 1 pkt 2 O.p., gdyż skarżąca wniosek swój oparła na tej właśnie podstawie prawnej. Trzeba więc przypomnieć, że na mocy art. 239f § 1 pkt 2 O.p. warunkiem wstrzymania z urzędu wykonalności decyzji ostatecznej, od której wniesiono skargę do sądu administracyjnego, jest prawomocny wpis hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia, które zabezpieczają wykonanie zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę.
W rozpoznawanej sprawie prawomocny wpis hipoteki przymusowej, zabezpieczającej wykonanie zobowiązania skarżącej w podatku od czynności cywilnoprawnych wraz z odsetkami za zwłokę, wynikającego z zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji ostatecznej, nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia. Okoliczność ta, niekwestionowana przez skarżącą, wyklucza możliwość wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej na wskazanej podstawie prawnej. Wniosek skarżącej nie mógł więc być uwzględniony. Przedstawione podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięć podjętych w sprawie przez organy podatkowe zostały zakomunikowane skarżącej w uzasadnieniach wydanych postanowień oraz powtórzone i rozwinięte w wyczerpującym uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
W skardze kasacyjnej powtórzono niemal dosłownie zarzuty odwołania oraz skargi, uzupełniając je jedynie zarzutem naruszenia przez Sąd art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz powołaniem się na będące konsekwencją niedostrzeżenia naruszenia przepisów O.p. naruszenie przez Sąd art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Proste powielanie przed sądem kasacyjnym zarzutów z poprzednich etapów postępowania nie odpowiada charakterowi kontroli, którą sąd ten winien przeprowadzić i jest mało skuteczne. Odnosząc się bowiem do zarzutu pierwszego i drugiego skargi kasacyjnej można jedynie stwierdzić, że oczywiście chybione jest twierdzenie o naruszeniu art. 239f § 1 pkt 2 O.p., skoro brak było wszystkich przesłanek, niezbędnych do zastosowania tego przepisu. Nietrafne jest również twierdzenie o naruszeniu art. 217 § 1 pkt 4 i pkt 5 O.p. (stanowiących o zawarciu w postanowieniu wydawanym w postępowaniu podatkowym podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz samego rozstrzygnięcia), art. 217 § 2 O.p. (stanowiącym o obowiązku uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia), art. 219 O.p. (stanowiącym o odpowiednim stosowaniu do postanowień enumeratywnie wymienionych przepisów dotyczących decyzji) oraz art. 210 § 4 O.p. (precyzującym wymogi, jakim winno odpowiadać uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji), bowiem zaskarżone do sądu administracyjnego postanowienie podatkowego organu odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie organu podatkowego pierwszej instancji, zawierały zarówno rozstrzygnięcia ze wskazaniem ich podstaw prawnych, jak i uzasadnienia faktyczne i prawne.
W konsekwencji chybione są zarzuty dotyczące naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 151 oraz – paralelnie – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., ponieważ zastosowanie pierwszego z nich oraz niezastosowanie drugiego wobec niestwierdzenia wymienionych w skardze naruszeń przepisów postępowania było w pełni uzasadnione.
Co się tyczy trzeciego zarzutu skargi kasacyjnej, należy wytknąć, że jest on oparty na błędnym zrozumieniu wypowiedzi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sąd ten – wbrew sugestiom skarżącej – nie stwierdził bowiem, że obciążenie nieruchomości skarżącej hipoteką zabezpieczającą wierzytelność innego podmiotu dlatego stanowi przeszkodę we wstrzymaniu wykonania decyzji ostatecznej, że pomniejsza szanse Skarbu Państwa na skuteczne zabezpieczenie, ale wyjaśnił, że przeszkodę dla wstrzymania wykonalności decyzji stanowi brak wymaganego prawem pierwszeństwa zaspokojenia z hipoteki, czego skutkiem jest pomniejszenie szansy Skarbu Państwa na skuteczne zaspokojenie (a nie zabezpieczenie). Omawiana wypowiedź Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – skądinąd oczywiście zasadna - stanowi wykonanie wynikającego z art. 141 § 4 P.p.s.a. obowiązku wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia i już z tego względu nie może świadczyć o jego naruszeniu.
Wskazanie w tym zarzucie dodatkowo na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. jest niezrozumiałe i bezcelowe, gdyż ewentualne zaaprobowanie przez sąd błędnych ustaleń faktycznych organów podatkowych nie przekłada się na ewentualne wady uzasadnienia wyroku – innymi słowy: uzasadnienie może być wadliwe pomimo prawidłowych ustaleń faktycznych lub może być formalnie poprawne pomimo wadliwości ustaleń faktycznych. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie próbowała nawet podważyć kluczowego dla rozstrzygnięcia ustalenia faktycznego co do nieprzysługiwania pierwszeństwa zaspokojenia hipotece ustanowionej dla zabezpieczenia ciążącego na niej zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych, więc zarzut naruszenia w postępowaniu podatkowym art. 122 i art. 187 § 1 O.p. jest oczywiście bezzasadny; w konsekwencji bezzasadny jest także zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.
W konkluzji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że ponieważ żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie okazał się uzasadniony, skarga ta, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.