Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2005 r., I SA/Łd 430/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Anieli M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 6 kwietnia 2004 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia 4 lutego 2004 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2000 r.
Jak podano w uzasadnieniu wyroku, organy podatkowe ustaliły, że skarżąca jest właścicielką nieruchomości położonej w Ł. przy ul. D.
21. Organy podatkowe ustalając wysokość należnego podatku powołały się na art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /t.j. Dz.U. 2002 nr 9 poz. 84 ze zm./ - określającego grunty jako przedmiot opodatkowania w podatku od nieruchomości - oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy statuujący właścicieli nieruchomości /osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nie posiadające osobowości prawnej/, jako podmioty zobowiązane do jego zapłaty.
Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. 2002 nr 100 poz. 1086 ze zm./, podstawę wymiaru podatków /zarówno co do przedmiotu, jak i podmiotu opodatkowania/ stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z tą ewidencją /według stanu na dzień 2 sierpnia 2001 r./ właścicielką wskazanej wyżej nieruchomości jest Aniela M. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji podniosła, że przedmiotową nieruchomość "otrzymała od brata razem z bezumownymi użytkownikami gruntu Wandą i Bogdanem K.". Z powodu złego stanu zdrowia oraz braku środków finansowych skarżąca nie jest w stanie usunąć bezumownych użytkowników, którzy faktycznie władają nieruchomością. Ponadto podała, że w Sądzie Rejonowym dla Ł.-Ś. toczy się postępowanie z wniosku Wandy K. o stwierdzenie zasiedzenia spornej nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalając skargę podkreślił, że w myśl art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w brzmieniu obowiązującym w 2000 r., obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży między innymi na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, które są właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości albo obiektów budowlanych nie złączonych trwale z gruntem.
Zgodnie natomiast z art. 21 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach. Powinna być utrzymywana w stałej aktualności co do stanu faktycznego i prawnego, a więc dokonywanie jakichkolwiek zmian w stanie prawnym zapisanym w tej ewidencji jest możliwe na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych. W rozpoznawanej sprawie z rejestru ewidencji gruntów wynika, że to skarżąca jest właścicielką spornego gruntu /co potwierdza wpis w księdze wieczystej/, a zatem jest ona osobą zobowiązaną do zapłaty należnego podatku na mocy art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Sąd podkreślił, że organy podatkowe nie mają tytułu prawnego do obciążenia obowiązkiem podatkowym od tej nieruchomości innych osób, skoro istnieją dokumenty potwierdzające czyją własnością jest nieruchomość.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Aniela M. wniosła o jego uchylenie, rozpoznanie skargi oraz uchylenie spornej decyzji. Opierając się na art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, skarżąca zarzuciła naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w brzmieniu obowiązującym w 2000 r., poprzez "jego niezastosowanie, pomimo iż przepis ten wskazuje jako podatnika podatku od nieruchomości jej samoistnego posiadacza, jeżeli nie jest on właścicielem tej nieruchomości".
Uzasadniając powyższy zarzut skarżąca podniosła, iż Sąd pierwszej instancji nie oparł swojego rozstrzygnięcia na powołanym przepisie, mimo że to ustawa o podatkach i opłatach lokalnych w sposób wyczerpujący /bez odwoływania się do przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego/ wskazuje krąg podmiotów będących podatnikami podatku od nieruchomości. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, powoływany przez Sąd art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków tylko w zakresie wymiaru podatków są wiążące dla organów podatkowych. Określenie zaś podmiotu zobowiązanego do zapłaty podatku nie może opierać się wyłącznie na informacji o osobie właściciela nieruchomości w sytuacji, gdy organom podatkowym wiadomo, że nie jest on jej posiadaczem samoistnym. W takim bowiem wypadku decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia będą miały przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wskazujące na obowiązek podatkowy samoistnego posiadacza.
Powyższe twierdzenia, w ocenie skarżącej, potwierdza wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 września 1995 r., W 20/94 /OTK 1995 nr 1 poz. 6/, w którym stwierdzono, że art. 2 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie daje podstaw do wyboru podatnika przez organ podatkowy przy wymiarze podatku od nieruchomości, a w sytuacji gdy samoistny posiadacz nie jest właścicielem nieruchomości albo obiektu budowlanego nie złączonego trwale z gruntem, określony w tym przepisie obowiązek podatkowy ciąży na samoistnym posiadaczu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny, poza przypadkami nieważności postępowania, jest związany granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że podniesione przez skarżącą zarzuty wyznaczają zakres sądowej kontroli legalności zaskarżonego wyroku. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do rozpatrywania sprawy wyłącznie w ramach sformułowanych przez skarżącą podstaw kasacyjnych. Jeżeli zatem skarżąca wskaże konkretne przepisy prawa materialnego lub prawa procesowego, które - jej zdaniem - zostały naruszone, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy nie doszło w danym przypadku do uchybienia innym przepisom. Niedopuszczalne jest również samodzielne precyzowanie, uściślanie lub korygowanie przez Sąd zarzutów kasacyjnych /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2004 r., GSK 10/04 - Monitor Prawniczy 2004 nr 9 str. 392; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2004 r., FSK 102/04 - nie publ./.
Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że wniesiona skarga kasacyjna zawiera jedynie zarzut naruszenia prawa materialnego, a zatem - skoro skarżąca nie wskazuje zarzutów opartych na art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - ustalony w wyroku z dnia 19 kwietnia 2005 r. stan faktyczny należało uznać za poprawny, a Sąd pierwszej instancji nie uchybił obowiązujących go przepisów procesowych /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2004 r., FSK 181/04 - ONSAiWSA 2004 nr 2 poz. 36, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2005 r., I FSK 133/05 - Lex 173149/.
W kontekście tych rozważań za bezzasadny uznać zatem należy zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /t.j. Dz.U. 2002 nr 9 poz. 84 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym w 2000 r. poprzez "jego niezastosowanie, pomimo iż przepis ten wskazuje jako podatnika podatku od nieruchomości jej samoistnego posiadacza, jeżeli nie jest on właścicielem tej nieruchomości". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpatrywał bowiem w niniejszej sprawie jedynie zagadnienie, czy obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości spoczywa na jej właścicielu. Nie zajął natomiast stanowiska w kwestii, kogo obciąża ten podatek w sytuacji, gdy sporną nieruchomością włada samoistny posiadacz.
Nie można zatem twierdzić, jak to uczyniono w skardze kasacyjnej, iż Sąd pierwszej instancji wskazuje - w przypadku gdy samoistny posiadacz nie jest właścicielem nieruchomości - jako podmiot zobowiązany właściciela spornej nieruchomości. Na obecnym etapie postępowania, autor skargi kasacyjnej powinien sformułować zarzuty o charakterze procesowym skierowane przeciwko uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
W tej sytuacji zarzut naruszenia prawa materialnego /art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych/ jest przedwczesny i nie daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, będącemu związanym granicami skargi kasacyjnej /art. 183 par. 1 p.p.s.a./, możliwości skutecznego zweryfikowania poprawności i zasadności wyroku Sądu pierwszej instancji.
Wobec wykazania, że zarzuty powołane w skardze kasacyjnej okazały się bezzasadne, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 p.p.s.a. - orzekł jak w punkcie 1 sentencji niniejszego wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu rozstrzygnięto w oparciu o przepisy par. 19, par. 18 ust. 1 pkt 2 lit. "a" w związku z par. 18 ust. 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z par. 6 pkt 1 i par. 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1348 ze zm./.