Uzasadnienie
1. Wyrokiem z dnia 29 października 2014 r., I SA/Wr 1690/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę G. S. i S. S. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu (dalej: Dyrektor IS) z dnia 8 lipca 2013 r. o nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. oraz odsetek za zwłokę od zaliczek na ten podatek od maja do listopada 2006 r. Wyrok jest dostępny – podobnie jak inne cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.).
2. Skarżący (reprezentowani przez pełnomocnika – adwokata) wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA we Wrocławiu, w której sformułowali na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. wniosek o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Dyrektora IS oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w. W. z dnia 29 marca 2013 r., nr [...] (s. 3 skargi kasacyjnej).
Uzasadniając wniosek o wstrzymanie ww. aktów administracyjnych (s. 11-12 skargi kasacyjnej) skarżący podnieśli, że jest on podyktowany ich trudną sytuacją finansową, bowiem oprócz sprawy, w ramach której wniesiona zostaje skarga kasacyjna, przed WSA we Wrocławiu, ze skargi skarżących oraz samego skarżącego toczy się jeszcze 7 innych spraw: kontroli prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług za lata od 2005 do 2008 oraz kontroli prawidłowości ustalenia wysokości podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2005 oraz lata od 2007 do 2008. W przypadku każdej z tych spraw - poza jedną - zapadły już wyroki, oddalające skargi skarżącego oraz skargi składane przez niego z małżonką. To sprawia, że skarżący są już w zasadzie zobligowani do zapłaty różnicy podatku, wynikającego z treści decyzji zapadłych w niniejszym postępowaniu a jego wysokością, wynikającą z prowadzonej przez niego dokumentacji księgowej.
W chwili obecnej jest to już kwota ponad stu tysięcy złotych. Także w przypadku podatku od towarów i usług skarżący zobowiązany został ostatecznymi decyzjami do zapłaty różnicy podatku oraz odsetek podatkowych za lata od 2005 do 2008. W tych przypadkach kwoty do zapłaty również oscylują w granicach ponad kilkudziesięciu tysięcy złotych w odniesieniu do każdej decyzji. Łączna wysokość koniecznego do zapłaty podatku z tytułu wszystkich zaskarżonych decyzji znacznie przekracza łączną wartość majątku skarżącego i uzyskiwanych przez niego dochodów. Skarżącemu w dalszym ciągu przysługuje - co prawda - nieuregulowana i wymagalna wierzytelność na kwotę ponad 1.800.000 zł w stosunku do inwestora, realizującego inwestycję w Wałbrzychu, ale z uwagi na upadłość jej generalnego wykonawcy, kwestionującego możliwość umieszczenia tej wierzytelności na liście wierzytelności, a nadto zachowanie inwestora - odmawiającego w związku z powyższym natychmiastowej zapłaty tej kwoty - jej odzyskanie w najbliższym okresie czasu jest mało prawdopodobne.
Skarżący podnieśli również, że wytoczenie sądowego powództwa o zapłatę ww. kwoty wiązać się będzie z koniecznością uiszczenia opłaty sądowej w kwocie około 90.000 zł, której małżonkowie niestety nie posiadają. Poza przedmiotową wierzytelnością skarżący nie posiadają obecnie większego majątku, z którego mogliby aktualnie uregulować całą obciążającą ich należność względem Skarbu Państwa. Wprowadzenie do wykonania zaskarżonej w sprawie oraz wszystkich pozostałych decyzji, dokonane poprzez wszczęcie egzekucyjnego postępowania podatkowego sprawi, że skarżący pozbawiony zostanie jakichkolwiek środków pozwalających mu na dalsze prowadzenie dotychczasowej działalności gospodarczej, co w konsekwencji doprowadzi do zwolnienia ostatnich pozostałych u niego pracowników, a ostatecznie spowoduje konieczność ogłoszenia jego upadłości, uniemożliwiając tym samym całkowite zaspokojenie wszelkich należności publicznoprawnych, do których zapłaty oboje skarżący niezaprzeczalnie się poczuwają.
Przedstawione okoliczności zdają się zatem prowadzić do jednoznacznego wniosku, że odmowa wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji, powodująca natychmiastową wymagalność wynikającej z niej należności podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych, może spowodować powstanie po stronie skarżących niepowetowanej szkody oraz ciężkich do odwrócenia skutków. Konieczność ogłoszenia upadłości niewątpliwie na długie lata sprawi, że skarżący nie będzie mógł prowadzić działalności gospodarczej, zatrudniać pracowników oraz odprowadzać wynikających z tej działalności podatków.
- 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
- 3.1. Wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli (1) zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub (2) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por.: postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z dnia 15 września 2010 r., II FZ 417/10, z dnia 9 grudnia 2010 r., II FSK 1836/10, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Samo powołanie się przez wnioskodawcę na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy.
W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd rozpatrujący wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji.
3.2. W rozpoznawanej sprawie skarżący w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Dyrektora IS w zasadzie powtórzyli przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. i przedstawili ogólnikowe twierdzenie, co do potencjalnego wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na działalność gospodarczą skarżącego. Stwierdzenie, że "skarżący pozbawiony zostanie jakichkolwiek środków pozwalających mu na dalsze prowadzenie dotychczasowej działalności gospodarczej, co w konsekwencji doprowadzi do zwolnienia ostatnich pozostałych u niego pracowników, a ostatecznie spowoduje konieczność ogłoszenia jego upadłości, uniemożliwiając tym samym całkowite zaspokojenie wszelkich należności publicznoprawnych, do których zapłaty oboje skarżący niezaprzeczalnie się poczuwają" nie jest precyzyjnym wskazaniem okoliczności, które mogłyby uzasadniać wstrzymanie wykonania ww. decyzji administracyjnych. Skarżący powołali się na okoliczność negatywnych dla nich rozstrzygnięciach w innych sprawach sądowoadministracyjnych, jednakże nie podali najbardziej relewantnych dla rozpoznania ich wniosku informacji, tzn. (1) nie przedstawili aktualnej konkretnej kwoty ich zobowiązań publicznoprawnych (nakreślili jedynie szacunkową kwotę – ponad 100.000 zł), (2) nie podali, czy wszczęto wobec nich (lub skarżącego prowadzącego działalność gospodarczą) egzekucję administracyjną oraz – co najważniejsze – (3) nie przedstawili swojej kondycji finansowej oraz sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstwa skarżącego.
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny nie może ocenić, czy wykonanie ww. decyzji Dyrektora IS (utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora UKS) rzeczywiście może grozić ziszczeniem się jednej z okoliczności wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a., a uzasadniających wstrzymanie aktu administracyjnego. Skarżący nie przedłożyli żadnych dokumentów pozwalających na zrekonstruowanie ich sytuacji finansowej oraz prowadzonej przez skarżącego firmy (zebrane w aktach sprawy dokumenty złożone w ramach postępowania incydentalnego z zakresu prawa pomocy nie przedstawiają aktualnej sytuacji majątkowej skarżących, nie mogą więc być pomocne przy rozpoznaniu ww. wniosku; obrazują one stan z drugiej połowy 2013 r. – por. k. 45-104).
Tym samym skarżący uniemożliwili ocenę, czy zagrożenie wyrządzenia znacznej szkody majątkowej poprzez wykonanie zaskarżonej decyzji w ich przypadku jest realne. Nie przedstawili w konkretnych informacjach swojej sytuacji finansowej i nie wykazali, że wykonanie ww. decyzji doprowadziłoby do ziszczenia przynajmniej jednej z przesłanek wstrzymania wykonania aktu, które wskazuje art. 61 § 3 p.p.s.a., tzn. "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków".
3.3. Uwzględnienie powyżej wskazanego charakteru prawnego instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu oraz niewystarczającego uzasadnienia wniosku skarżących, prowadzi do konkluzji, że rozpoznany wniosek jest bezzasadny. Stąd Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 61 § 5 oraz 193 p.p.s.a.