Uzasadnienie
1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie III SAB/Wa 72/04, odrzucił skargę Bogusława M. oraz Elżbiety M. na bezczynność Ministra Finansów w przedmiocie podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji umarzającej postępowanie w sprawie o podatek dochodowy od osób fizycznych. Skarżący wnieśli do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Ministra Finansów, który w ich ocenie uchylał się od podjęcia rozstrzygnięcia w trybie art. 248 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60/, w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 września 2003 r.
2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym postanowieniu uznał skargę za niedopuszczalną. Sąd w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał na treść art. 3 par. 2 punkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, dalej jako p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, bezczynność organów może być kontrolowana przez sąd administracyjny jedynie w zakresie zaniechania wydania przez organ decyzji administracyjnej, postanowienia na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty lub wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Bezczynność dotyczyć może także zaniechania wydania aktów innych, niż powyżej wymienione, lub wykonania czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Omawiana bezczynność, jak stwierdził Sąd, może wystąpić więc jedynie w przypadku kiedy organ był zobowiązany do załatwienia sprawy w formie przewidzianej konkretnym przepisem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dalszej kolejności argumentował, iż ustawa Ordynacja podatkowa nie zawiera przepisu, który zobowiązywałby Ministra Finansów do rozstrzygnięcia o wnioskach pełnomocnika skarżących dotyczących wszczęcia postępowania z urzędu, w którejkolwiek z form przewidzianych w art. 3 par. 2 pkt 1-4, a więc mogących skutkować zaskarżeniem ewentualnej bezczynności organu do sądu administracyjnego na podstawie pkt 8 tego przepisu. W ocenie Sądu rozstrzygnięciem takim nie jest art. 249 par. 1 Ordynacji podatkowej. Stosownie do tego przepisu, organ zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji podatkowej, ponieważ znajduje on zastosowanie jedynie przy ocenie żądania wniesionego przez stronę postępowania. W przypadku postępowania z urzędu, ocenę zasadności jego wszczęcia pozostawiono właściwemu organowi, który nie jest związany żądaniem uruchomienia takiego postępowania. Sąd stwierdził zatem, że wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga jest niedopuszczalna, gdyż brak było bezczynności w załatwieniu wniosków o wszczęcie postępowania z urzędu i organ nie był zobowiązany do wydania w tej sprawie rozstrzygnięcia.
3. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący zaskarżyli wskazane powyżej postanowienie w całości, zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, dalej jako p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 par. 1 pkt 2 tej ustawy, oraz art. 248 par. 2 pkt 3 w związku z art. 120 i art. 121 par. 1 Ordynacji podatkowej, oraz w związku z art. 45 Konstytucji RP i art. 6 Europejskiej Konwencji Praw i Podstawowych Wolności. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W skardze kasacyjnej podniesiono, iż przedmiotem żądania strony w rozpoznawanej sprawie było usunięcie rażącego naruszenia prawa w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 września 2003 r., w której utrzymano w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 9 lipca 2003 r. umarzające postępowanie w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 rok.
W dniu 29 sierpnia 2006 r. do akt sprawy wpłynęło pismo pełnomocnika skarżących, w którym zawarte zostały nowe, niepodnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji zarówno przepisów prawa procesowego oraz norm prawa materialnego.
- 3. Rozpoznając niniejszą sprawę, Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu. Rozpoznawana skarga kasacyjna została oparta na drugiej podstawie kasacyjnej, wymienionej w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., to jest na naruszeniu przepisów postępowania. Wskazane przez jej autora zarzuty dotyczą uchybienia przez Sąd I instancji art. 145 par. 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 248 par. 2 pkt 3 w związku z art. 120 i art. 121 Ordynacji podatkowej oraz w związku z art. 45 Konstytucji RP i art. 6 Europejskiej Konwencji Praw i Podstawowych Wolności. Zarzuty te jednak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zostały podniesione w sposób skuteczny.
Należy bowiem podkreślić, iż skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, którego najistotniejszy element stanowią podstawy oraz zarzuty. Sąd kasacyjny bowiem, stosownie do art. 183 par. 1 p.p.s.a. rozpoznaje skargę kasacyjną jedynie w zakresie podniesionych przez jej autora zarzutów, badając z urzędu tylko kwestię nieważności postępowania. Dodatkowo, zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny ocenia z uwzględnieniem treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. badając czy wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się do pierwszego ze wskazanych w rozpoznawanej skardze kasacyjnej zarzutów, dotyczącego naruszenia przez Sąd art. 145 par. 1 pkt 2 p.p.s.a., należy stwierdzić, iż nie jest on zasadny. Stosownie do tego przepisu, Sąd w przypadku uwzględnienia skargi, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia jeżeli zachodzą przyczyny nieważności określone w stosownych przepisach. Formułując ten zarzut strona miała zatem obowiązek wskazania konkretnych przyczyn nieważności jakie miały, w jej ocenie, miejsce w rozpoznawanej sprawie oraz poparcie ich stosownymi przepisami. Autor skargi kasacyjnej obowiązku tego nie wykonał i tym samym nie uzasadnił tego zarzutu w sposób prawidłowy.
Sąd kasacyjny bowiem, z uwagi na treść art. 183 par. 1 p.p.s.a., nie jest uprawniony do samodzielnego uzasadniania wskazanych przez autora skargi kasacyjnej zarzutów. Należy także zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym postanowieniu stwierdzając niedopuszczalność skargi nie stosował art. 145 par. 1 pkt 2 p.p.s.a. i tym samym nie mógł uchybić wynikającym z jego treści normom. Sąd ten nie mógł naruszyć także art. 248 par. 2 pkt 3 oraz art. 120 i art. 121 par. 1 Ordynacji podatkowej. Adresatem norm wynikających z tych przepisów nie jest sąd administracyjny, a organy podatkowe prowadzące postępowanie.
Natomiast postępowanie przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi jak i Naczelnym Sądem Administracyjnym nie jest formą administracyjnego postępowania odwoławczego. W postępowaniu sądowoadministracyjnym domagać się można jedynie skontrolowania legalności działania administracji publicznej, a nie ponownego rozpatrzenia sprawy. Stosownie zaś do treści art. 176 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej ma wskazać jaki konkretny przepis prawa został naruszony przez orzekający sąd i na czym, w jego ocenie, polegało to naruszenie. Zarzut ten ma odnosić się do postępowania zakończonego zaskarżonym orzeczeniem, w tym wypadku postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2005 r. Wskazane przez autora skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd norm Ordynacji podatkowej, nie mogły więc zostać uznane przez Naczelny Sąd Administracyjny za podniesione skutecznie i z tej przyczyny nie można było dokonać ich merytorycznej kontroli.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie doszło także do naruszenia art. 45 Konstytucji RP, oraz art. 6 Konwencji o Ochronie Praw człowieka i Podstawowych Wolności /Dz.U. 1993 nr 61 poz. 284/, gwarantujących każdemu prawo do sądu i do sprawiedliwego rozpoznania jego sprawy. W rozpoznawanej sprawie sprawa ze skargi skarżących została rozpoznana przez Sąd, który stwierdził stosując przepisy art. 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi niedopuszczalność tego środka zaskarżenia. Rozstrzygnięcie to zostało następnie zaskarżone w drodze skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który rozpoznał ten środek zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca także uwagę, iż autor skargi kasacyjnej w sposób nieprawidłowy sformułował wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia, bez wskazania zakresu żądanego uchylenia lub zmiany, co powoduje, iż skarga kasacyjna nie spełnia w tym zakresie wymogów materialnych określonych w art. 176 p.p.s.a.
Odnosząc się zaś do treści pisma pełnomocnika skarżących, jakie wpłynęło do akt sprawy w dniu 29 sierpnia 2006 r., należy stwierdzić, iż zarzuty w nim wymienione nie mogły zostać poddane merytorycznej kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. W piśmie tym podniesione zostały bowiem zarzuty nowe, nie wymienione w skardze kasacyjnej. Zarzuty te podniesione zostały w sposób nieskuteczny. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym po wniesieniu skargi kasacyjnej dopuszczalne jest jedynie wniesienie pisma z uzupełnieniem uzasadnienia podniesionych w niej zarzutów. Wniesienie nowych zarzutów oraz podstaw skargi kasacyjnej w kolejnym piśmie procesowym nie jest dopuszczalne.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego postanowiono natomiast w oparciu o art. 204 pkt 1 tej ustawy.