Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 marca 2004 r. SAB/Sz 67/00 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę Zygmunta P. o wznowienie postępowania sądowego, zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2000 r. SAB/Sz 67/00 oddalającym skargę na bezczynność Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S. w przedmiocie wydania decyzji określającej brak obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu świadczeń emerytalnych.
W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że skarga o wznowienie postępowania sądowego zawierająca zarzuty błędnej treści wyroku z dnia 7 grudnia 2000 r. SAB/Sz 67/00 oraz oparcia na poświadczeniach nieprawdy, oszczerstwach, szykanach i przestępstwie została wniesiona z uchybieniem trzymiesięcznego terminy określonego w art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej w skrócie p.p.s.a./.
Skarga o wznowienie postępowania sądowego oparta o przesłankę wydania orzeczenia na podrobionym dokumencie oraz uzyskania orzeczenia w wyniku przestępstwa wpłynęła do Sądu w dniu 22 października 2003 r. /data wydania przesyłki 21 października 2003 r./. Natomiast skarżący dowiedział się o wyroku Sądu w dniu jego ogłoszenia, tj. w dniu 7 grudnia 2000 r., albowiem był obecny na rozprawie, zaś wyrok wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 3 stycznia 2001 r.
Zauważono, że w dniu 28 stycznia 2004 r. Zygmunt P. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, wskazując w nim, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi o wznowienie postępowania powoduje dla niego niekorzystne skutki, gdyż Emerytalne Biuro Wojskowe w S. bezprawnie pobiera od niego zaliczki na poczet nienależnego podatku dochodowego od osób fizycznych.
Wobec stwierdzonego uchybienia terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie skargę o wznowienie postępowania sądowego odrzucił na podstawie art. 280 par. 1 p.p.s.a. Odrzucając skargę Sąd pierwszej instancji nie wypowiedział się w sprawie wniosku z dnia 23 stycznia 2004 r. /wpływ do Sądu 28 stycznia 2004 r./ w przedmiocie przywrócenia uchybionego terminu.
W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez Zygmunta P. /reprezentowanego przez radcę prawnego/ domagając się uchylenia tego postanowienia w całości zarzucono naruszenie przepisów postępowania art. 86 par. 2, art. 270 i art. 280 par. 1 i par. 2 p.p.s.a. W podstawach skargi kasacyjnej wskazano również przepisy określające podstawę do jej wniesienia oraz rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny /art. 173 par. 1, art. 174 par. 1 pkt 1 i par. 2, art. 183 par. 1 i 2 pkt 5, art. 185 par. 1 i par. 2 pkt 5, art. 185 par. 1, art. 186, art. 187 par. 1 i art. 193 p.p.s.a./ oraz przepisy dotyczące kosztów postępowania /art. 203 par. 1 pkt 1, art. 205, art. 254 par. 1, art. 259 par. 1 p.p.s.a./. Uzasadniając przedstawione zarzuty wyjaśniono, że z naruszeniem obowiązujących zasad postępowania Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę o wznowienie postępowania z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia /art. 280 par. 1 p.p.s.a./, nie wypowiadając się wcześniej w przedmiocie złożonego wniosku o przywrócenie tego terminu.
Ponadto przypominano, że skarga o wznowienie postępowanie oparte została na ustawowych przesłankach wymienionych w art. 273 par. 1 pkt 1 i 2 oraz par. 2 p.p.s.a. Podniesiono, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2000 r., SAB/Sz 67/00 uzyskany został za pomocą przestępstwa i oparty został na sfałszowanej i sfabrykowanej w drodze przestępstwa dokumentacji administracyjnej i podatkowej w sprawie skarżącego naruszając przy tym prawo materialne zawarte w art. 23 par. 1, art. 239 par. 1, art. 246, art. 271 par. 1, art. 273 w zw. z art. 1 par. 1, art. 4 par. 1, art. 9 par. 1 i par. 3, art. 12, art. 115 par. 1, art. 233 par. 1 i par. 6, art. 272 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny /Dz.U. nr 88 poz. 553 ze zm./. O istnieniu podstaw do tego rodzaju twierdzeń skarżący dowiedział się dopiero w dniu 27 października 2003 r. po ujawnieniu pism procesowych Wojskowego Biura Emerytalnego w S. na rozprawie sądowej przed Sądem Okręgowym I Wydział Cywilny w W. Okoliczności te uzasadniały przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania i zostały szczegółowo wyjaśnione w dodatkowym piśmie procesowym z dnia 28 lutego 2004 r. Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji nie wypowiedział się w sprawie złożonego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania, jak też nie odniósł się do argumentacji uzasadniającej ten wniosek wskazanej w ostatnio wymienionym piśmie procesowym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 183 par. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. Oznacza to, że Sąd ten, o ile nie zachodzi nieważność postępowania, może poruszać się tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną i rozpatrywać tylko te zarzuty, które zostały w niej przedstawione. Ograniczenie to nie dotyczy wyłącznie dostrzeżonej przez Sąd nieważności postępowania. Tego rodzaju wad postępowania powodujących jego nieważność nie dostrzeżono w rozpoznawanej sprawie i to pomimo wskazywania na tego rodzaju wady w skardze kasacyjnej.
Przyczyny nieważności postępowania enumeratywnie zostały wskazane w art. 138 par. 2 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej powołano się na nieważność postępowania ze względu na przyczynę wymienioną w art. 183 par. 2 pkt 5 p.p.s.a., tj. pozbawienia strony możności obrony swych praw. Pozbawienie możności obrony swych praw przez stronę polega na tym, że na skutek wadliwości procesowych sądu nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części i skutki tej wadliwości nie mogły zostać usunięte przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowania w danej instancji. Na istnienie tego rodzaju okoliczności, które mogły wystąpić w rozpoznawanej sprawie nie wskazano w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej, jak również Sąd nie dopatrzył się z urzędu ich wystąpienia. Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu w odrębnym trybie, który został zakończony wydaniem postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z dnia 21 lipca 2005 r. SAB/Sz 67/00.
Postanowienie to wobec jego niezaskarżenia stało się prawomocne. W takiej sytuacji za pozbawioną uzasadnienia należało uznać argumentację odnoszącą się do braku stanowiska Sądu pierwszej instancji w tej kwestii. Jednocześnie przyznanie przez Sąd stronie skarżącej prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych nie mogło zostać uznane za ograniczające możności obrony jej praw.
Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna oparta jest na usprawiedliwionych podstawach ze względu na wskazane w niej naruszenie przepisów postępowania art. 86 par. 2 i art. 280 par. 1 p.p.s.a. stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do przepisu art. 280 par. 1 p.p.s.a Sąd bada na posiedzeniu niejawnym czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W razie braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Na tym etapie postępowania badanie dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania nie jest badaniem zasadności tej skargi. Efektem wstępnym badania skargi o wznowienie postępowania jest albo odrzucenie skargi /m.in. termin do jej wniesienia nie został zachowany/ albo wyznaczenie rozprawy. Uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających zachowanie terminu do złożenia skargi ciąży na zgłaszającym skargę o wznowienie postępowania.
W rozpoznawanej sprawie składając w oparciu o przepis art. 86 par. 1 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania strona skarżąca przyznała, że uchybiła terminowi wskazanemu w przepisie art. 277 p.p.s.a. Okoliczności uzasadniające ten wniosek zostały podane w piśmie z dnia 28 stycznia 2004 r. oraz w dodatkowo złożonym piśmie procesowym z dnia 28 lutego 2004 r. Na złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia /nie wypowiedział się jednak w tej sprawie/. W takiej sytuacji za niedopuszczalne należało uznać odrzucenie skargi o wznowienie postępowania sądowego z powodu jej wniesienia z uchybieniem ustawowego terminu przed rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tej skargi. Dopiero po rozpoznaniu tego wniosku przy uwzględnieniu zasad określonych w art. 86 par. 1-3, art. 87 par. 1-5 oraz art. 88 p.p.s.a. może dojść do stwierdzenia czy zachowany został termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego.
Zasadny jest zatem zarzut skargi kasacyjnej, że skarżącego pozbawiono możliwości wyczerpania właściwego trybu do rozpoznania złożonego wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Z kolei odrzucenie skargi o wznowienie postępowania sądowego z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia należało uznać za naruszające zasady postępowania wyrażone w art. 277 w związku z art. 86 par. 1 i art. 281 p.p.s.a.
Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 185 par. 1 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.