Uzasadnienie
Pismem z dnia 16.07.2007r., Z. K. (skarżący) wystąpił z wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych w łącznej wysokości 11.506,90 zł. powstałych na podstawie art. 64 § 1 i 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954 ze zm., dalej u.p.e.a.) w związku z czynnościami dokonanymi przez organ egzekucyjny. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że przebywa w zakładzie karnym, w którym nie zarabia.
Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2006r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych z powodu braku przesłanek określonych w art. 64e § 1 u.p.e.a. Podstawą rozstrzygnięcia był art. 17 § 1 w zw. z art. 64e § 1 powyższej ustawy.
Na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł zażalenie podnosząc, że spełnia wszystkie przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych. Wskazał na swoją niestabilną sytuacja finansową, korzystanie z pomocy innych osób oraz brak majątku. Podniósł, że a w areszcie śledczym jest zatrudniony nieodpłatnie.
Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w O. postanowieniem z dnia 23 października 2007r., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17 sierpnia 2007r. W uzasadnieniu wyjaśniono, że chociaż sytuacja finansowa skarżącego jest zła (nie posiada on rachunków bankowych, nieruchomości, ani majątku ruchomego), to może ona ulec zmianie, a postępowanie egzekucyjne nie może zostać uznane za bezskuteczne, gdyż jest nadal prowadzone. Zdaniem organu odwoławczego nie zachodziło ryzyko powstania niewspółmiernych wydatków egzekucyjnych, w przypadku ściągnięcia tylko kosztów egzekucyjnych. Nie zachodziła również przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych w postaci "ważnego interesu publicznego".
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę, w której ponownie zwrócił się o umorzenie kosztów egzekucyjnych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał, że organ egzekucyjny skorygował kwotę naliczonych kosztów egzekucyjnych z kwoty 11.505,90 zł do kwoty 2.299 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wyrokiem z dnia 15 maja 2008 r., sygn.akt I SA/Ol 639/07, uchylił zaskarżone postanowienie i stwierdził, że nie podlega ono wykonaniu.
Sąd wskazał na uznaniowy charakter umorzenia kosztów egzekucyjnych, o których mowa w art. 64e u.p.e.a. Wyjaśnił że do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola tego rodzaju rozstrzygnięcia obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jego wydanie.
W ocenie Sądu postępowanie w rozpatrywanej sprawie zostało dotknięte naruszeniem przepisów procesowych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że fakt nieodpłatnego zatrudnienia skarżącego w areszcie śledczym został potwierdzony pismem Dyrektora Aresztu Śledczego w O. z dnia 31 sierpnia 2008r., a okoliczność ta nie została wzięta pod uwagę przed wydaniem rozstrzygnięcia przez organ II instancji. Wyjaśniono, że ponieważ organ II instancji nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, do czego zobowiązywał go art. 77 § 1 k.p.a. (w zw. z art. 18 u.p.e.a.), to nie wykazał należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy czym naruszył zasadę prawdy obiektywnej uregulowaną w art. 7 k.p.a.
Dyrektor Izby Skarbowej wniósł skargę kasacyjną i na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając mu:
- 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a., art. 153 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy, a mianowicie:
- a) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe, niepełne przyjęcie stanu faktycznego ustalonego przez organ, polegające na bezpodstawnym pominięciu w części opisowej wyroku zebranych przez organ dowodów świadczących o nieodpłatnej pracy skarżącego w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, tj pism z Aresztu Śledczego z dnia 31 sierpnia oraz 22 października 2007 r.,
- b) art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne pominięcie w uzasadnieniu wyroku, że organ II instancji odniósł się do wynikającego z akt sprawy faktu niepobierania przez skarżącego wynagrodzenia za pracę w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, co było jedyną przyczyną bezpodstawnego uchylenia przez Wojewódzki Sad Administracyjny postanowienia organu,
- c) art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 153 p.p.s.a. poprzez dokonanie wiążącej, błędnej analizy prawnej polegającej na bezpodstawnym stwierdzeniu, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. wskutek niewykazania przez organ dbałości o dokładne wyjaśnienie sprawy i naruszenie tym samym zasady prawdy obiektywnej z art. 7 k.p.a.
- d) art. 145 pkt 1 lit c i art. 151 p.p.s.a. poprzez uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej zamiast oddalenia skargi w sytuacji, gdy brak było przesłanek do jej uchylenia.
Wskazując powyższe naruszenia, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna okazała się uzasadniona, bowiem znalazły potwierdzenie sformułowane w niej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. (rozpatrywanego samodzielnie oraz w związku z art. 133 § 1), jak również art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 153 tej ustawy. Już sama lakoniczność uzasadnienia zaskarżonego wyroku stawia w wątpliwość prawidłowość przeprowadzonej oceny zgodności z prawem zakwestionowanego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w O. w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. Jego zasadniczą część zajmują wywody dotyczące ogólnych założeń sprawowanej przez sądy administracyjne kontroli działań administracji publicznej, przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych oraz reguł weryfikacji rozstrzygnięć uzależnionych od uznania administracyjnego. Dopiero na ostatniej stronie uzasadnienia, sąd administracyjny pierwszej instancji, w sposób nader zdawkowy odniósł się do tego, co było istotą sporu prezentując twierdzenia, które – w konfrontacji z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy – nie poddają się weryfikacji.
Sąd poprzestał w gruncie rzeczy na konstatacji, iż "organ II instancji nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, do czego zobowiązywał go art. 77 § 1 k.p.a.". Zdaniem sądu, nie wykazał on tym samym "należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy" (s. 4 uzasadnienia wyroku). W skardze kasacyjnej przywołano fakty i okoliczności, które wymagały rozważenia w toku prowadzonego przed sądem postępowania rozpoznawczego, w tym włączenia do akt sprawy pisma Dyrektora Aresztu Śledczego w O. z dnia 31 sierpnia 2007 r. zawierającego wyjaśnienia w kwestii wynagrodzenia za pracę w zakładzie karnym oraz powołanie się na nie (a także na pismo z dnia 22 października 2007 r.) w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Brak wyjaśnień w tym przedmiocie musi być uznany za naruszenie przepisów postępowania, w szczególności zaś art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Niewątpliwie ma rację autor skargi kasacyjnej podnosząc, że jeśli sąd dopatrzył się naruszenia przez organ drugiej instancji zasady prawdy obiektywnej, "to powinien wskazać na czym swoją opinię opiera" (s. 3 skargi kasacyjnej).
Z powierzchownością oraz ogólnikowością spostrzeżeń i uwag zamieszczonych w uzasadnieniu Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie koresponduje brak czytelnych, dostatecznie konkretnych wskazań co do dalszego postępowania, co zasadnie wytknięto w skardze kasacyjnej utożsamiając popełniony błąd z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. Tak sporządzone uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego nie spełnia żadnej z przypisywanych mu funkcji, stawiając w wątpliwość możliwości prawidłowego wykonania przez organ administracyjny kasacyjnego pod względem charakteru orzeczenia.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto zgodnie z art. 203 pkt 2 tej ustawy.