Uzasadnienie
Wyrokiem z 24 lutego 2005 r. I SA/Łd 1019/04, wydanym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Adama D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z 1 września 2004 r. (...) w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2001 r.
Z uzasadnienia wyroku wynikało, że skarżący w kilku pismach kierowanych do Wójta Gminy M. wnioskował o umorzenie mu zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2001 r. ponieważ zakupiona przez niego w 1999 r. nieruchomość jest w złym stanie technicznym, budynek magazynowy wymaga kosztownej modernizacji i naprawy. Podatnik zamierza otworzyć sklep ze środkami ochrony roślin, co wiąże się z dużymi wydatkami. Poza tym zakupił samochód ciężarowy na kredyt zaciągnięty przez ojca. Z prowadzonej działalności gospodarczej miał bardzo małe dochody.
Decyzją z dnia 2 czerwca 2004 r. Wójt Gminy M. odmówił Adamowi D. umorzenia zaległości z tytułu I, II, III i IV raty podatku od nieruchomości za 2001 r. w łącznej kwocie 8.853,40 zł.
Organ odwoławczy decyzją datowaną na 1 września 2004 r. utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy M. Organ opisał w uzasadnieniu sytuację majątkową i rodzinną podatnika uznając, że okoliczności przedstawione przez niego we wniosku nie mają charakteru wyjątkowego, a zatem nie przemawiały za przyznaniem ulgi.
W skardze na tę decyzję, wnosząc o jej uchylenie, podatnik powtórzył argumenty podniesione w odwołaniu. Podkreślił konieczność poniesienia wydatków na remont magazynu, w szczególności wymianę dachu, który według kosztorysu z dnia 31 sierpnia 1999 r. wyniósłby ponad sto tysięcy złotych. Wskazał, że kupując nieruchomość nie mógł przewidzieć wszystkich koniecznych wydatków na przystosowanie budynku do działalności gospodarczej.
Skarżący wskazał również na swój młody wiek i niemożność korzystania z pożyczek ze względu na nieuregulowany stosunek do służby wojskowej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
W ocenie WSA skarga nie była uzasadniona; zaskarżona decyzja nie naruszała przepisów prawa.
Z treści skargi wynikało jasno, że podatnik nie zgadzał się z dokonaną przez organy oceną jego sytuacji i stwierdzeniem, że ustalone w sprawie okoliczności nie odpowiadają ustawowym przesłankom pozwalającym na umorzenie zaległości podatkowej.
Wbrew podniesionym zarzutom organy podatkowe nie naruszyły przepisu prawa materialnego - art. 67 Ordynacji podatkowej przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie. Nie naruszyły też przepisów proceduralnych w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji. Przesłanki umorzenia zaległości podatkowej na podstawie tego przepisu określone zostały pojęciami nieostrymi - "ważny interes podatnika" i "interes publiczny". Rozpoznając wniosek podatnika o zastosowanie ulgi organ podatkowy musi ocenić te przesłanki na tle okoliczności konkretnej sprawy. Jakkolwiek nie jest możliwe określenie wszystkich sytuacji odpowiadających tym pojęciom, to należy zaakceptować pogląd, iż oceny istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w konkretnej sprawie należy dokonywać w oparciu o kryteria obiektywne, a nie o subiektywne przekonanie podatnika lub organu. Umorzenie zaległości podatkowej jest sytuacją wyjątkową, odstępstwem od wywiązania się przez podatnika z obowiązku zapłaty podatku, a zatem zasadny jest wniosek organów podatkowych, że za zastosowaniem ulgi powinny w zasadzie przemawiać nadzwyczajne, losowe i niezależne od podatnika okoliczności, na skutek których nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowej.
Niepowodzenia finansowe w działalności gospodarczej w zasadzie nie stanowią o istnieniu ważnego interesu podatnika, gdyż są one objęte ryzykiem gospodarczym podmiotu podejmującego działalność gospodarczą. Organy podatkowe nie naruszyły zasady swobodnej oceny dowodów /art. 191 Ordynacji podatkowej/ dochodząc do wniosku, że podatnik nie wykazał, aby za udzieleniem mu ulgi przemawiały nadzwyczajne, losowe, niezależne od niego okoliczności, które były przyczyną trudności finansowych, w których obecnie się znalazł.
Podnoszone w odwołaniu i w skardze okoliczności nie mogły być ocenione jako "ważny interes podatnika" w rozumieniu art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej. Konieczność naprawy lub adaptacji budynków do podejmowanej działalności gospodarczej, konieczność ponoszenia wydatków na zakup środków transportowych to normalne następstwa decyzji podatnika o rozpoczęciu prowadzenia działalności. Skarżący powinien zbilansować nakłady konieczne dla prowadzenia działalności i w zależności od posiadanych środków podejmować konkretne decyzje gospodarcze. Budynki magazynowe nie uległy zniszczeniu w 2003 r. lub 2004 r. Gdy skarżący je kupował były w złym stanie, a zatem powinien liczyć się z koniecznością ich naprawy. Nie było okolicznością losową brak należytego rozeznania w tym zakresie oraz młody wiek skarżącego.
Zaskarżona decyzja nie była dowolna. Przed jej podjęciem organy wyjaśniły sytuację majątkową, rodzinną i osobistą Adama D. Usunięte zostały wadliwości postępowania podatkowego będące przyczyną uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wcześniejszej decyzji w tej sprawie /wyrok z dnia 18 listopada 2003 r. I SA/Łd 1267/02/.
W skardze kasacyjnej od opisanego wyroku Adam D. wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnią art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.
W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, iż przesłankami umorzenia zaległości podatkowej określonymi w art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej są: ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny.
Wbrew wywodom zaskarżonego wyroku sytuacja finansowa strony nie jest dobra, a analiza załączonych do akt sprawy dokumentów została przez organy podatkowe przeprowadzona pobieżnie. Nie oceniono sytuacji w branży, nie wzięto pod uwagę konieczności dokonania znacznych inwestycji, które zapewne zwrócą się w przyszłości, znaczny okres zwrotu zainwestowanego kapitału jak na wiejskie warunki.
Okoliczności te zostały pominięte przy ocenie pod kątem art. 67 Ordynacji.
Nie przeanalizowano dogłębnie również przyczyn powstania zaległości podatkowych. Storna zainwestowała znaczne środki w obiekt, a nadto kontynuowała studia co ze zrozumiałych względów jest nieodzowne, ale nie idzie w parze z prowadzoną działalnością. Spółka płaci inne podatki, a jej rozwój może przyczynić się do powstania nowych miejsc pracy.
Interes społeczny w tym przypadku nie powinien sprowadzając się do maksymalizacji dochodów w budżecie jak to sugeruje Wójt, lecz winien on być oceniany bardziej perspektywicznie a nie krótkowzrocznie.
To do organu administracji publicznej należy wybór sposobu rozstrzygnięcia sprawy w zakresie umorzenia zaległości podatkowych, co jednak nie oznacza przy uznaniowym charakterze decyzji, że organ ten jest zwolniony od wszechstronnego i dogłębnego zbadania sprawy.
Charakter instytucji umorzenia zaległości podatkowej wynika z zasady powszechności opodatkowania. Umorzenie zobowiązać podatkowych jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania.
W niniejszej sprawie mamy do czynienia z zagrożeniem egzystencji podatnika i w kontekście tego zagrożenia możemy mówić o wyjątku od zasady powszechnego opodatkowania.
Odpowiadając na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził:
Skarga kasacyjna Adama D. na uwzględnienie nie zasługiwała.
Skarga tego rodzaju jest środkiem prawnym dalece sformalizowanym. Jej przedmiotem może być tylko wyrok lub kończące postępowanie w sprawie, postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego - vide art. 173 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. Wyłącznie pod adresem takiego orzeczenia winny być kierowane zarzuty kasacyjne. Dlatego nie uzasadnia skargi polemika ze stanowiskiem Wójta zawartym w decyzji wydanej w postępowaniu podatkowym /w I instancji/ w sprawie o umorzenie zaległości podatkowej skarżącego w podatku od nieruchomości.
Zarzut kasacyjny, zgodnie z art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu... można było oprzeć na naruszeniu /przez WSA/ prawa materialnego przez błędną jego wykładnię - tak jak to zrobił autor rozpoznawanej skargi kasacyjnej. Art. 176 ustawy wymaga jednak, aby zarzut kasacyjny został uzasadniony. Do autora skargi należało zatem wskazanie na czym polegała niewłaściwa wykładnia art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny dla potrzeb oceny zgodności z prawem /legalności/ zaskarżonej decyzji SKO i jaka - jego zdaniem - byłaby wykładnia poprawna /właściwa/. Uzasadnienie rozpoznawanej skargi sprowadza się do ogólnikowej polemiki z niekorzystnym dla Adama D. rozstrzygnięciem wniosku o umorzenie zaległości podatkowej dokonanym przez organy podatkowe, a nie Wojewódzki Sąd Administracyjny, który nie mógł bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach strony postępowania administracyjnego /podatkowego/ - vide art. 1 par. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ w zw. z art. 3 par. 2 pkt 1 Prawa o postępowaniu...
Nie stanowiło zatem należytego uzasadnienia zarzutu kasacyjnego. Jedynie ubocznie Sąd zauważył, że ze skarżonego wyroku WSA wynikało, iż wnioskodawcą w sprawie o umorzenie zaległości była osoba fizyczna - Adam D. /skarżący/. Autor skargi kasacyjnej nie kwestionował tego stanu faktycznego ani nie wyjaśnił dlaczego okoliczność, że /bliżej nieokreślona/ "Spółka płaci inne podatki...", miałaby mieć związek ze sprawą skarżącego.
Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.