Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 października 2006 r., sygn. akt I SA/Po 380/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 24 października 2005 r. (...).
Powyższym postanowieniem z dnia 24 października 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie, w którym odmówiono
J.K. - pełnomocnikowi T.B., zwrotu kosztów podróży i należności za utracony dzienny zarobek, na podstawie art. 265 § 1 pkt 1 i 2 oraz art.266 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., zwanej dalej Ordynacja podatkowa).
W uzasadnieniu podano, że pełnomocnik aktywnie uczestniczył w rozprawie w dniu 24 sierpnia 2005 r., o czym świadczy zapis w protokole rozprawy. Ponadto z treści art.155 Ordynacji podatkowej wynika wprost uprawnienie dla organu do wzywania stron do stawienia się osobiście lub przez pełnomocnika.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, skoro toczyło się postępowanie jurysdykcyjne, to zasadne było wezwanie skierowane do ustanowionego w sprawie pełnomocnika do osobistego stawiennictwa na rozprawie, aby, tak jak to zresztą uczynił, wziął w niej czynny udział.
W skardze do Sądu administracyjnego skarżący zarzucił powyższemu rozstrzygnięciu naruszenie art.123, art.159 §1, art.217 §1 pkt 4, art.215 §1 w związku z art. 219, art.178, art.190, art.200 oraz art.155 §1 w związku z art.265 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącego, w zawiadomieniu o rozprawie błędnie wskazano art.123 Ordynacji podatkowej, ponieważ obowiązek stawiennictwa na rozprawie wynika z treści art.155 §1 tejże Ordynacji. Zawiadomienia nie spełniały też wymogów określonych w art.159 §1 Ordynacji podatkowej. W ocenie skarżącego wezwanie do udziału w czynnościach postępowania może być skierowane do strony tylko wtedy, gdy może ona dostarczyć niezbędnych wiadomości o faktach koniecznych dla biegu postępowania lub załatwienia sprawy.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Oddalając skargę, w pierwszej kolejności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że organy prawidłowo oparły rozstrzygnięcia w sprawie o treść art.266 §1 w związku z art.265 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Postępowanie toczyło się z wniosku strony o wznowienie postępowania (pismo z dnia 25 maja 2005 r.). Nie można również zasadnie twierdzić, że strona została błędnie wezwana do stawienia się do czynności w tymże postępowaniu. Stosowne zawiadomienie wysłane zostało do ustanowionego w sprawie pełnomocnika (zawiadomienie o rozprawie z dnia 3 sierpnia 2005 r.), który odebrał je w dniu 5 sierpnia 2005 r. (potwierdzenie odbioru również w aktach administracyjnych). Pełnomocnik stawił się na rozprawie przed Kolegium w dniu 24 sierpnia 2005r. i złożył oświadczenie, które zostało odnotowane w protokole rozprawy.
Wobec powyższego Sąd nie stwierdził, że w wezwaniu na rozprawę organ popełnił błąd co do osoby wezwanej. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art.155 §1 Ordynacji podatkowej Sąd ocenił, że przepis ten został poprawnie zastosowany. Prawidłowo wezwanemu pełnomocnikowi umożliwiono wypowiedzenie się w sprawie, co zostało odnotowane w protokole rozprawy. Wprawdzie z protokołu nie wynika, aby pełnomocnik wniósł do sprawy nowe elementy dotyczące na przykład stanu faktycznego, ale o tym organ nie mógł wiedzieć przed wyznaczeniem rozprawy. Uznano także za bezzasadne zarzuty skarżącego dotyczące treści zawiadomienia o rozprawie. Wezwanie zawiera nazwę i adres organu oraz imię i nazwisko osoby wzywanej. Pismo skierowano do ustanowionego w sprawie pełnomocnika, podano miejsce i termin rozprawy oraz numery postanowień Burmistrza K., od których wniesiono zażalenia, pismo podpisał pracownik organu.
Sąd stwierdził, że w zawiadomieniu nie zawarto pouczenia o skutkach niestawiennictwa, jednakże brak ten nie miał wpływu na uprawnienia strony, która stawiła się na rozprawie.
Sąd zgodził się, ze skarżącym co do kwestii błędnego wskazania przez organ jako podstawy prawnej wezwania na rozprawę - art.123 Ordynacji podatkowej, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik postępowania.
W skardze kasacyjnej skierowanej do przybliżonego powyżej wyroku skarżący zarzucił w - obszarze unormowania art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a) - naruszenie art. 123 § 1, art. 155 § 1, art. 159 § 1, art. 266 § 1 w związku z art. 265 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez błędną wykładnię. Natomiast w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie art. 145 § 1 p.p.s.a., przez jego niezastosowanie i art. 151 p.p.s.a. przez jego zastosowanie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor stwierdził, iż z treści art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej nie można wywodzić uprawnienia organu do nakładania obowiązkowego stawiennictwa określonego w art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej. Art. 123 § 1 kształtuje prawa strony, czego istotnym następstwem prawnym jest to, że strona swymi prawami rozporządza, a zatem nie może być do ich realizacji zmuszana, na przykład przez obowiązkowe stawiennictwo. Należy odróżnić prawo do czynnego udziału w postępowaniu od obowiązku uczestniczenia w czynnościach tego postępowania, przy czym obowiązek musi wyraźnie wynikać z przepisów prawa, bowiem czym innym jest wymóg umożliwienia stronie zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i umożliwienie wypowiedzenia się, a czym innym - obowiązek złożenia wyjaśnień (niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego).
Ponadto, w ocenie skarżącego, zawarty w art. 155 Ordynacji podatkowej warunek "niezbędności" rozstrzygnięcia kwestii związanych z ustaleniem stanu faktycznego może być zrealizowany tylko przez osobiste stawienie się strony, nie zaś pełnomocnika.
Wnoszący skargę kasacyjną dowodził, że zawiadomienia z dnia 3 sierpnia 2005 r. były wezwaniami do obowiązkowego stawiennictwa na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2005 r. i nie spełniały wymogów określonych w art. 159 § 1 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie określały w jakim charakterze i w jakim celu skarżący został wezwany, nie wskazywały czy można złożyć wyjaśnienia lub zeznania na piśmie ani także skutków prawnych niezastosowania się do wezwania. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, brak dokładnego określenia tych danych pozbawia stronę postępowania podatkowego ochrony prawnej.
Podkreślono również, że wezwanie do udziału w czynnościach postępowania może być skierowane do strony lub innej osoby, ale tylko wtedy, gdy może ono dostarczyć niezbędnych wiadomości o faktach koniecznych dla biegu postępowania lub załatwienia sprawy. Oceniono, że organy podatkowe nie wykazały konieczności złożenia zeznań lub wyjaśnień dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy, a zatem obecność skarżącego nie była konieczna.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Brak było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Na wstępie przypomnieć należy, że, na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, chyba, że zachodzą wymienione enumeratywnie w § 2 przywołanego przepisu przesłanki nieważności postępowania sądowego, które w sprawie niniejszej (jednak) nie występują. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają natomiast zarzuty kasacyjne sformułowane, przedstawione i uzasadnione w sposób spełniający wymogi wynikające z unormowań art. 174 i art. 176 p.p.s.a.
W badanej sprawie strona skarżąca wystąpiła z dwoma zarzutami kasacyjnymi.
Pierwszy z nich, na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., która odnosi się wyłącznie do naruszenia prawa materialnego, zarzuca naruszenie poprzez błędną wykładnię art. 123 § 1, art. 155 § 1, art. 159 § 1 i art. 266 § 1 w zw. z art. 265 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
Drugi z zarzutów kasacyjnych natomiast, w zakresie naruszenia prawa procesowego objętego obszarem podstawy kasacyjnej z art.174 pkt 2 p.p.s.a., podnosi naruszenie art. 145 § 1 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe (odpowiednio) niezastosowanie i zastosowanie.
Ustosunkowując się do pierwszego z przywołanych zarzutów kasacyjnych, stwierdzić i ocenić należy, co następuje.
Na podstawie kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi sądu administracyjnego pierwszej instancji zarzucić tylko można naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Wskazane przez wnoszącego skargę kasacyjną w omawianym zarzucie uregulowania prawne art. 123 § 1, art. 155 § 1, art. 159 § 1, art. 265 § 1 pkt 2 i art. 266 § 1 Ordynacji podatkowej są natomiast niewątpliwie przepisami procesowymi, normującymi określone zasady i czynności w obszarze administracyjnego postępowania podatkowego oraz w przedmiocie kosztów tego postępowania. Ponadto, z treści art. 174 p.p.s.a. wynika, że na podstawie zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania nie można zarzucić błędnej ich wykładni, albowiem ta postać naruszenia prawa w unormowaniu podstaw kasacyjnych odnosi się tylko do prawa materialnego.
Z treści drugiego zarzutu skargi kasacyjnej wynika, że w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. podnosi on tylko naruszenie art. 145 § 1 i art. 151 wymienionej ustawy.
Zarzut naruszenia art. 145 § 1 p.p.s.a jest nieprecyzyjny, a przez to nieprawidłowy. Zważyć bowiem należy, że na przywołany przez wnoszącego skargę kasacyjną § 1 art. 145 p.p.s.a. składa się wiele, zawierających różne regulacje prawne jednostek redakcyjnych tekstu prawnego, zaś skarżący nie wskazuje do której z nich w zarzucie się odnosi.
Unormowanie art. 151 p.p.s.a. stanowiące, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala, jest niewystarczającym zarzutem kasacyjnym, jeżeli nie obejmie się nim również przepisów prawa, których zastosowanie sąd badał w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym. Podnosząc wadliwie w pierwszym zarzucie naruszenia prawa materialnego naruszenie określonych przepisów postępowania poprzez ich błędną wykładnię, skarżący w zarzucie drugim nie wskazał przepisów postępowania, których zastosowanie w postępowaniu administracyjnym badał Sąd I instancji i skutkiem tej oceny było oddalenie skargi.
Z powyższego wynika więc, że zarzuty przeanalizowanej skargi kasacyjnej nie spełniają dostatecznie - w sposób umożliwiający ich merytoryczne rozpoznanie - wymogów prawnych wynikających z art. 174 i art. 176 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił.