Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II FSK 1383/19

Uzasadnienie

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka jawna N. z siedzibą w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Sąd uznał zasadność argumentacji organu egzekucyjnego o celowości umorzenia tego postępowania ze względu na brak majątku, do którego egzekucja mogłaby zostać skierowana oraz nie zgodził się z zarzutem naruszenia przez organ nadzoru art. 59 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej: u.p.e.a.), a także art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 124 § 1 i § 2, art. 107 § 3, art. 126, art. 140 i art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: K.p.a.) przez brak faktycznego sprawdzenia stanu majątkowego skarżącej, wskazując, że czynności egzekucyjne w postaci zajęcia wierzytelności skarżącej z jej rachunków bankowych oraz wobec jej kontrahentów okazały się bezskuteczne, a nadającego się do egzekucji majątku skarżącej nie wskazał także prezes jej zarządu, toteż bezpodstawne było oczekiwanie na porównanie tej wielkości z wysokością kosztów egzekucyjnych.

W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżąca na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zarzuciła naruszenie:

1. 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z:
2. - art. 7 K.p.a. i art. 18 u.p.e.a., a także art. 71 § 1 u.p.e.a. przez pominięcie okoliczności, że pomimo posiadania przez organy obu instancji możliwości skierowania wniosku o wyjawienie przez skarżącą jej majątku, organy te nie dążyły do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
3. - art. 80 K.p.a. i art. 18 u.p.e.a. przez oddalenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w sytuacji, gdy organy obu instancji przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów, w szczególności w zakresie przyjęcia, że skarżąca nie posiada majątku, z którego możliwe jest prowadzenie egzekucji, pomimo, że wielokrotnie podkreślano, iż skarżąca taki majątek posiada oraz w zakresie braku jednoznacznego określenia wysokości kosztów egzekucyjnych oraz odniesienia tej wartości do ustalonego przez te organy majątku skarżącej, w wyniku czego nie jest możliwe poddanie skarżonego orzeczenia kontroli instancyjnej;
4. - art. 59 § 2 u.p.e.a. przez zaaprobowanie przez Sąd faktu nieumorzenia postępowania przez organy obu instancji, podczas gdy wskutek wadliwego postępowania organy te nie dążyły do ustalenia majątku skarżącej, z którego możliwe byłoby przeprowadzenie egzekucji, z której uzyskanoby należności przewyższające wydatki egzekucyjne;
5. 2. art. 134 § 1 w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. przez zaniechanie dokonania kompleksowej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i rozpoznania skargi w granicach sprawy, w szczególności przez zaniechanie zawarcia w zaskarżonym wyroku wyczerpującego uzasadnienia prawnego, co w całości uniemożliwia próbę weryfikacji poprawności dokonanej przez Sąd wykładni przepisów.

Ponadto na podstawie art. 106 § 3 w związku z art. 193 P.p.s.a. skarżąca wniosła o przeprowadzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny dowodów z dokumentów w postaci postanowienia Sądu Rejonowego dla L. z dnia 10.09.2018 r. ([...]) i korespondencji mailowej z dnia 24.10.2018 r. pomiędzy skarżącą a jej tymczasowym nadzorcą sądowym wraz ze spisem z natury posiadanych przez nią towarów – na okoliczność posiadania przez skarżącą majątku, z którego mogła być prowadzona egzekucja, a także z potwierdzenia złożenia przez skarżącą w dniu 15.02.2019 r. zawiadomienia o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa – na okoliczność kradzieży jej majątku, z którego mogła być prowadzona egzekucja oraz wartości tego majątku.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że jej istotą jest kwestionowanie przez zobowiązanego umorzenia prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego, z eksponowaniem argumentu w postaci braku zażądania przez organ egzekucyjny wyjawienia przez zobowiązanego jego majątku. Otóż jeżeli zobowiązany (skarżąca Spółka) rzeczywiście dysponował majątkiem, do którego mogła być skierowana egzekucja, mógł – a nawet powinien – majątek ten wyjawić organowi egzekucyjnemu bez wszczynania specjalnej, przeznaczonej do tego procedury; w szczególności mógł to uczynić prezes zarządu skarżącej podczas przesłuchania w dniu 31.08.2016 r. Ponadto – i przede wszystkim – zobowiązany mógł z wykorzystaniem tego majątku po prostu wykonać egzekwowany obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej. Kwestionowanie w takiej sytuacji staranności działania organu egzekucyjnego w zakresie poszukiwania majątku zobowiązanego, a już zwłaszcza krytyka umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na spełnienie przesłanki nieuzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.), nie tylko pozbawione jest podstaw faktycznych, ale poczytane być może jako chybione w sposób oczywisty.

Jako oczywiście bezzasadne jawią się więc zarzuty zbudowane na podstawach kasacyjnych w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., zarówno w związku z art. 7 K.p.a. (i art. 18 u.p.e.a.) oraz art. 71 § 1 u.p.e.a., jak i w związku z art. 80 K.p.a. (i art. 18 u.p.e.a.). Wynikająca z art. 7 K.p.a. zasada prawdy obiektywnej, na mocy art. 18 u.p.e.a. mająca także odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie pozwala podnosić przez zobowiązanego skutecznego zarzutu z braku skierowania wniosku o wyjawienie jego majątku, skoro w toku tego postępowania sam mógł i powinien majątek ten ujawnić. Przyjęcie przez organ egzekucyjny, że skarżąca nie posiada majątku, do którego możliwe jest skierowanie egzekucji, nie ma i nie może mieć nic wspólnego z naruszeniem art. 80 K.p.a. w zakresie oceny przeprowadzonego postępowania dowodowego co do wysokości wydatków egzekucyjnych, bowiem brak majątku, z którego egzekucja byłaby możliwa, czyni niemożliwym odniesienie jego wartości do wysokości tych wydatków.

Wreszcie, umorzeniu postępowania egzekucyjnego z tej przyczyny na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. skarżąca mogła łatwo zapobiec – jeśli rzeczywiście miała takie intencje – przez wskazanie posiadanego majątku, z którego egzekucja byłaby możliwa, bądź przez spełnienie przy wykorzystaniu tego majątku ciążącego na niej i egzekwowanego od niej obowiązku. Niedopatrzenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny sygnalizowanych przez skarżącą naruszeń przepisów regulujących postępowanie egzekucyjne było więc prawidłowe, a odmowa zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. – w pełni zasadna.

Co się tyczy zarzutu naruszenia art. 134 § 1 w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. dokonał kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach sprawy, a w uzasadnieniu wyroku wyczerpująco przedstawił podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia; treść tego uzasadnienia nie powoduje żadnych trudności w zakresie weryfikacji poprawności dokonanej wykładni przepisów.

W kategoriach prawnego nieporozumienia traktować należy zgłoszony w skardze kasacyjnej wniosek o przeprowadzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny dowodów z dokumentów celem ustalenia faktów zaistniałych już po wydaniu skarżonego rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej. Po pierwsze, możliwość przeprowadzenia wspomnianych dowodów również w instancji kasacyjnej (na podstawie art. 106 § 3 w związku z art. 193 P.p.s.a.) ograniczona jest do przypadków konieczności wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Przypomnieć należy, że przedmiotem rozpoznania w instancji kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a nie rozstrzygnięcia organów administracji publicznej, których zgodność z prawem Sąd ten oceniał. Procesowo uzasadnione wnioski dowodowe na tym etapie postępowania sądowego musiałyby więc odnosić się do zaskarżonego wyroku, a nie zdarzeń dotyczących samej skarżącej.

Po wtóre, ocenie pod względem zgodności z prawem podlega ostateczne rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, a więc również okoliczności stanowiące jego podstawę faktyczną; ze swej istoty nie należą do nich zdarzenia zaistniałe później. Dlatego też w rozpoznawanej sprawie badaniu podlegała wyłącznie przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego w dacie podjęcia rozstrzygnięcia przez organ nadzoru, a nie w jakimkolwiek okresie późniejszym. Wnioski dowodowe skarżącej nie mogły więc być uwzględnione.

Podsumowując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że ponieważ żaden z zarzutów, podniesionych w skardze kasacyjnej, nie okazał się zasadny, skarga ta jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.