Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 lipca 2006 r., sygn. akt I SA/Ke 138/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił skargę M. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
W motywach powyższego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wyjaśnił, że w/w skarga została podpisana przez M. R. i G. R., jednakże kwestionowany akt prawny dotyczył wyłącznie drugiego ze skarżących. Stwierdzono nim uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej w sprawie G. R. przez Burmistrza Gminy i Miasta C. z dnia [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 r.
W tym stanie rzeczy Sąd I instancji przyjął, że skarga M. R. została wniesiona przez osobę nieuprawnioną. Legitymację procesową do wniesienia skargi posiada bowiem tylko podmiot, który ma interes prawny, więc którego uprawnienia i obowiązki zostały skonkretyzowane w akcie administracyjnoprawnym. Skarżąca nie była stroną decyzji organu podatkowego, dlatego nie miała legitymacji do wniesienia skargi w tej sprawie.
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł G. R. zarzucając naruszenie art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) – w skrócie k.p.a. – oraz 25 i 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej u.p.p.s.a. Na tej podstawie zażądano uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.
W uzasadnieniu środka odwoławczego wskazano, że Sąd I instancji niesłusznie uznał, iż skargę wniosła wyłącznie M. R., podczas gdy wnosił ją jeszcze G. R. i została ona podpisana przez obydwoje skarżących. Skoro zatem jednym z wnoszących skargę był G. R., to powinna zostać ona rozpoznana przez Sąd I instancji, jako skarga tej osoby, a nie odrzucona, jako niedopuszczalna. Podpis złożony przez żonę skarżącego nie może w żadnym wypadku wpływać na ważność jego podpisu i tym samym na dopuszczalność jego skargi.
W skardze kasacyjnej zwrócono również uwagę na nieprawidłową ocenę Sądu, co do legitymacji procesowej M. R., gdyż ponosiła ona solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe męża.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną w pierwszym rzędzie należało zwrócić uwagę na kwestię dopuszczalności badania przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu, czy skarga kasacyjna została wniesiona przez uprawniony podmiot (art. 173 § 2 u.p.p.s.a.). Na to natomiast pytanie odpowiedzi twierdzącej udzielił Sąd odwoławczy w uchwale siedmiu sędziów z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt OPS 1/04 (ONSAiWSA 2005 nr 4, poz. 62). W uchwale tej Sąd stwierdził m.in., że sądowoadministracyjne postępowanie odwoławcze jest wszczynane w szczególności przez wniesienie skargi kasacyjnej, która jest środkiem prawnym sformalizowanym. Ażeby jej wniesienie wywołało skutek w postaci wszczęcia postępowania drugiej instancji, musi dojść do łącznego spełnienia szeregu warunków: skarga musi być wniesiona w przepisanym terminie (art. 177 u.p.p.s.a.), przez uprawniony podmiot (art. 173 § 2 u.p.p.s.a.), po sporządzeniu jej przez adwokata lub radcę prawnego albo inną uprawnioną osobę (art. 175 u.p.p.s.a.), z zachowaniem wskazanych wymagań formalnoprawnych (art. 176 w zw. z art. 174 ustawy) oraz musi być należycie opłacona (art. 221 u.p.p.s.a.).
Niedopełnienie któregoś z tych warunków czyni skargę niedopuszczalną, a w konsekwencji powoduje jej odrzucenie (art. 178 u.p.p.s.a.). Z tego względu również Naczelny Sąd Administracyjny ma obowiązek ustalić, czy wniesiona skarga kasacyjna jest dopuszczalna (art. 180 ustawy). (...) Nawet nieważność postępowania może być wzięta pod uwagę dopiero po stwierdzeniu przez Sąd, że skarga kasacyjna jest dopuszczalna.
Przyjmując z tych względów, że w postępowaniu kasacyjnym dopuszczalne jest badanie z urzędu czy skarga kasacyjna została wniesiona przez podmiot uprawniony (art. 173 § 2 u.p.p.s.a.), NSA zwrócił jednak przy tym uwagę na jeden istotny wyjątek od powyższej zasady. Mianowicie nie można odrzucić skargi kasacyjnej z tego powodu, że została wniesiona przez podmiot niebędący stroną, jeżeli podmiot ten został dopuszczony do udziału przed wojewódzkim sądem administracyjnym i brał udział w tym postępowaniu jako strona. Odrzucenie skargi kasacyjnej na zasadzie art. 178 ustawy może nastąpić jedynie wówczas, gdy nie ma wątpliwości, że została ona wniesiona przez podmiot, który w ogóle nie może być stroną w rozumieniu art. 12 w zw. z art. 32 i 33 u.p.p.s.a. Ten warunek nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna pochodzi od osoby traktowanej jak strona przez sąd I instancji. Wtedy ustalenie, że wnoszący skargę kasacyjną nie jest stroną, wymaga merytorycznego rozpoznania sprawy w kontekście posiadania przezeń interesu prawnego w sprawie i może prowadzić do oddalenia skargi kasacyjnej.
Badanie tej skargi od strony formalnoprawnej jest w tej sytuacji niewystarczające. W takim wypadku skarga kasacyjna może być oceniona jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, ponieważ zaskarżenie wyroku przez wskazanie określonych podstaw kasacyjnych jest ściśle związane z interesem prawnym wnoszącego skargę kasacyjną.
W świetle przytoczonych rozważań stwierdzić należy, że G. R. nie jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę M. R. Z treści niniejszej skargi kasacyjnej wynika natomiast bezspornie, że to on wnosi w/w środek odwoławczy (we własnym imieniu a nie jako pełnomocnik małżonki). Orzeczenie Sądu I instancji odnosi się tymczasem do legitymacji (a konkretnie jej braku) M. R. w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Stroną w postępowaniu kasacyjnym, zmierzającym do podważenia postanowienia z dnia 20 lipca 2006 r., mogłaby być zatem tylko M. R., gdyż to jej interesu prawnego (legitymacji procesowej w postępowaniu przed Sądem I instancji) dotyczy zaskarżone orzeczenie. Stroną postępowania wszczętego skargą M. R. nie był z pewnością jej mąż, który popiera niniejszą skargę kasacyjną. Nie był on również podmiotem niebędącym stroną w postępowaniu wszczętym skargą M. R., a dopuszczonym do udziału w tym postępowaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, gdyż wszelkie czynności procesowe jakie podejmował w postępowaniu przed Sądem I instancji, były związane z popieraniem jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach.
W związku z tym, że G. R. nie jest podmiotem uprawnionym do podważania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie ze skargi M. R. (art. 173 § 1 u.p.p.s.a.), jego skargę kasacyjną wniesioną od w/w orzeczenia, uznać należało za niedopuszczalną, co wykluczało możliwość odniesienia się do sformułowanych w niej zarzutów.
Na marginesie niniejszych wywodów zauważyć trzeba, że kwestionowanym postanowieniem – wbrew wywodom skargi kasacyjnej – odrzucono jedynie skargę M. R., co wynika zarówno z jego sentencji jak i uzasadnienia. Oznacza powyższe, że Sąd I instancji nie dostrzegł żadnych przeszkód formalnych, by skardze G. R. nadać właściwy, przewidziany w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bieg. Autorowi skargi kasacyjnej umknęła okoliczność, iż bez znaczenia dla odrębności obydwu skarg (M. R. i G. R.) jest fakt zawarcia ich w jednym piśmie. Wobec stwierdzenia braku legitymacji procesowej M. R. odrzucono jej skargę, natomiast postępowanie sądowe o sygn. akt I SA/Ke 138/06, wszczęte skargą G. R. z dnia 4 maja 2006 r. jest w toku.
Podstawę niniejszego postanowienia stanowiły art. 178 w zw. z art. 180 u.p.p.s.a.