Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 29 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1271/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. D. i W. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z 5 lipca 2013 r. w przedmiocie postępowania egzekucyjnego.
Stan sprawy Sąd administracyjny pierwszej instancji przedstawił następująco:
Naczelnik Urzędu Skarbowego w G., jako organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 29 maja 2013 r. umorzył postępowanie w sprawie zarzutów skarżących – M. D. i W. D. z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Organ wskazał na złożenie przez nich zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego po upływie ustawowego terminu. Wyjaśnił, że ustawowy termin do złożenia ww. zarzutów upłynął z dniem 23 marca 2012 r., podczas gdy skarżący złożyli zarzuty w piśmie dopiero w dniu 21 marca 2013 r.
W zażaleniu od powyższego postanowienia skarżący wnieśli o całkowite umorzenie nałożonej "fikcyjnej" egzekucji komorniczej.
Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie, postanowieniem z dnia 5 lipca 2013 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie organu egzekucyjnego. Odwołując się do treści art. 33, art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), a także wskazał na reguły doręczania pism w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym określone w przepisach art. 39-49 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: "K.p.a."). Organ nadzoru potwierdził zgłoszenie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w dniu 21 marca 2013 r., co skutkowało uchybieniem terminu do ich wniesienia, określonego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. i skutkowało bezskutecznością czynności zobowiązanych w tym zakresie. Przedmiotowy odpis tytułu wykonawczego wysłano na adres zamieszkania skarżących w dniu 27 listopada 2012 r. Przesyłkę awizowano w dniu 29 listopada 2012 r. i po raz drugi w dniu 7 grudnia 2012 r. Termin pozostawienia pisma w placówce pocztowej określony na podstawie w art. 44 § 1 pkt 1 K.p.a. upłynął w dniu 13 grudnia 2012 r. Z tą datą nastąpiło doręczenie odpisu tytułu wykonawczego i od tego dnia należało liczyć 7-dniowy termin do zgłoszenia zarzutów, który upłynął ostatecznie w dniu 20 grudnia 2012 r. Organ odwoławczy stwierdził, że zgłoszenie zarzutów przez strony w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w dniu 21 marca 2013 r. nastąpiło z uchybieniem terminu do ich wniesienia.
W ocenie organu odwoławczego wystąpiły okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania, na podstawie przepisu art. 105 § 1 K.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny staje się bezprzedmiotowe organ administracji publicznej wydaje rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania.
Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucili "fikcyjność" wystawionego tytułu wykonawczego oraz zakwestionowali dokonanie jego doręczenia w sposób zastępczy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, wnosząc o jej oddalenie, argumentował, jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie stwierdził naruszenia przepisów prawa skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Za bezsporne uznano prowadzenie postępowania egzekucyjnego do majątku skarżących na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 30 maja 2012 r. obejmującego należność z tytułu grzywny w wysokości 22.744,30 zł. WSA potwierdził, iż egzekucję administracyjną wszczęto dokonując zajęcia rachunku bankowego (zawiadomieniem z dnia 23 listopada 2012 r.), które zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności (29 listopada 2012 r.), oraz skarżącym wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego, w trybie art. 44 K.p.a. w dniu 13 grudnia 2012 r.
Za sporną uznano natomiast okoliczność doręczenia skarżącym odpisu tytułu wykonawczego i nieterminowego złożenia zarzutów w postepowaniu egzekucyjnym przez skarżących. Sąd pierwszej instancji wskazując na treść przepisów art. 44 K.p.a. potwierdził, że w sprawie organ egzekucyjny wysłał skarżącym odpis tytułu wykonawczego skierowany na ich adres zamieszkania w dniu 27 listopada 2012 r. W związku z dwukrotnym jej awizowaniem (29 listopada i 7 grudnia 2012 r.) termin pozostawienia pisma w placówce pocztowej upłynął, jak wskazały organy, w dniu 13 grudnia 2012 r. Z kolei zarzuty można wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Termin ten należało liczyć od dnia 13 grudnia 2012 r. i upłynął on z dniem 20 grudnia 2012 r. Tym samym WSA potwierdził zasadność uznania przez organy, że zgłoszenie zarzutów przez skarżących w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej dokonane w dniu 21 marca 2013 r. zostało dokonane z uchybieniem terminu do ich wniesienia określonym w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Skutkiem powyższego było stwierdzenie bezskuteczności tej czynność.
Zdaniem Sądu administracyjnego pierwszej instancji, wskazanie w zaskarżonym postanowieniu daty 23 marca 2012 r. jako ostatecznej daty zgłoszenia zarzutów stanowiło oczywistą omyłkę, która nie miała znaczenia dla meritum sprawy.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, opartej na podstawie określonej w art. 174 pkt 2) p.p.s.a. skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1) art. 3 § 1 i z art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 112 K.p.a. przez dokonanie przez Sąd I instancji niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej i oddalenie skargi w sytuacji, gdy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 29 maja 2013 r. oraz postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 5 lipca 2013 r. zostały wydane z naruszeniem art. 112 K.p.a. przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż błędne pouczenie strony odnośnie terminu do złożenia środka odwoławczego (zarzutów w zakresie postępowania egzekucyjnego) stanowi oczywistą omyłkę, która nie ma znaczenia dla meritum sprawy, a strona powinna ponosić negatywne konsekwencje zastosowania się do błędnego pouczenia w postaci złożenia środka odwoławczego w terminie zgodnym z pouczeniem, lecz po terminie ustawowym;
- 2) art. 3 § 1 i z art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 9 K.p.a., przez dokonanie niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej i oddalenie skargi w sytuacji, gdy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 29 maja 2013 r. oraz postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 5 lipca 2013 r. zostały wydane z naruszeniem art. 9 K.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na naruszeniu zasady należytego informowania stron o okolicznościach prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego;
- 3) art. 3 § 1 i z art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 K.p.a., przez dokonanie przez Sąd I instancji niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej i oddalenie skargi w sytuacji, gdy postanowienie Naczelnika Urzędu skarbowego w G. z dnia 29 maja 2013 r. oraz postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 5 lipca 2013 r. zostały wydane z naruszeniem art. 134 K.p.a., przez błędne uznanie, iż w sprawie organ nie miał innej możliwości, jak tylko stwierdzić uchybienie terminowi do wniesienia środka zaskarżenia (zarzutów w zakresie postępowania egzekucyjnego).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz organu od skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i z tego względu podlega oddaleniu.
Autor skargi kasacyjnej oparł ją na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podnosząc naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 112 K.p.a., a także w zw. z art. 9 K.p.a. oraz w zw. z art. 134 K.p.a. Naruszenia powyższych przepisów upatrywał w nieuwzględnieniu skargi, w sytuacji, gdy organy administracji publicznej wydając zaskarżone postanowienie oraz postanowienie I instancji błędnie pouczyły strony, co do terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, nadto nienależycie informowały strony o okolicznościach prawnych, dodatkowo nie miały podstaw do stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Odnosząc się do tak postawionych zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż są one całkowicie nieuzasadnione. W szczególności należy przypomnieć, iż zgodnie z treścią art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązany zostaje pouczony o przysługującym mu prawie do wniesienia - w przypadku zaistnienia przyczyn enumeratywnie wyliczonych przez ustawodawcę w treści w art. 33 u.p.e.a. - zarzutów do postępowania egzekucyjnego. Pouczenie to zawarte jest w odpisie tytułu wykonawczego, który został doręczony skarżącemu w dniu 13 grudnia 2012 r. Podkreślić, jednocześnie należy, że prawo do wniesienia zarzutów służy stronie zgodnie z treścią art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w terminie 7 dni, licząc od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego.
Zatem twierdzenie w skardze kasacyjnej, że strona wnosząc zarzuty 21 marca 2013 r. zastosowała się do błędnego pouczenia jest bezpodstawne. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że treść pouczenia zawarta w formularzu tytułu wykonawczego nr 2/2012 z 30 maja 2012 r. ma rozstrzygające znaczenie dla przedmiotowej sprawy i jest ona zgodna z dyspozycją art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Natomiast stwierdzenie w uzasadnieniu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w G., że 23 marca 2012 r. był ostateczną datą zgłoszenia zarzutów nie ma istotnego znaczenia. Zasadnie Sąd I instancji uznał to za oczywistą omyłkę, bowiem oczywistość ta wynikała z wcześniejszego stwierdzenia organu, że odpis tytułu wykonawczego został doręczony skarżącym 13 grudnia 2012 r., zatem termin do wniesienia zarzutów nie mógł upłynąć przed datą jego doręczenia oraz z faktu, że dopiero od daty doręczenia biegł dla stron 7-dniowy termin do zgłoszenia zarzutów.
Reasumując, pełnomocnik skarżących bezzasadnie wywodzi, że błąd w uzasadnieniu postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie zarzutów stanowi błędne pouczenie co do terminu wniesienia środka zaskarżenia, a w konsekwencji naruszenie normy art. 112 K.p.a. Niewątpliwie przepis art. 112 K.p.a. stanowi dla błędnie pouczonej strony gwarancję skutecznego uchylenia się od skutków uchybienia terminu stanowiącego skutek zastosowania się do błędnego pouczenia, nie mniej jednak oczywista omyłka organu, zawarta w uzasadnieniu postanowienia o umorzeniu postępowania, co do terminu wniesienia przysługujących stronie środków prawnych, nie wpływa na bieg terminu do wniesienia takich środków i tym samym nie oznacza, że termin do złożenia stosownych środków zaskarżenia rozpoczyna bieg w omyłkowo podanym terminie.
Nieusprawiedliwiona jest również podstawa kasacyjna oparta na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 9 K.p.a. Zgodnie z art. 9 K.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Niewątpliwie na organie administracji spoczywa obowiązek pouczenia strony o przysługujących jej środkach zaskarżenia oraz o terminie ich wniesienia, natomiast brak pouczenia w tym zakresie stanowi naruszenie art. 9 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy. Jednakże w przedmiotowej sprawie skarżący otrzymali prawidłowe pouczenie o możliwości i terminie wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Na koniec Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut naruszenia art. 3 § 1 i z art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 K.p.a. jest bezpodstawny. Przepis art. 134 K.p.a. stanowi podstawę do stwierdzenia przez organ odwoławczy w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Jednak na uwagę zasługuje fakt, że w spornej sprawie organ egzekucyjny nie wydał postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zarzutów, na podstawie art. 134 K.p.a., lecz umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., tym samym przywołany powyżej zarzut nie znajduje uzasadnienia.
Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.