Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 września 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Mariana T. na postanowienie Izby Skarbowej w W. z dnia 29 maja 2002 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż z dowodów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że przesyłka z decyzją organu I instancji była awizowana przez pracownika poczty w dniu 8 października 2001 r. poprzez pozostawienie zawiadomienia o jej złożeniu w urzędzie pocztowym, w oddawczej skrzynce pocztowej M. T. Zgodnie z art. 150 Op siódmego dnia od złożenia pisma na poczcie, doręczenie uznaje się za dokonane /w tym przypadku 15 października 2001 r./ i od tego czasu płynął skarżącemu termin 14-dniowy do złożenia odwołania, który upłynął w dniu 29 października 2001 r. Przepis art. 150 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od 5 czerwca 2001 r. do 31 sierpnia 2003 r. nie został zakwestionowany pod względem jego zgodności z Konstytucją, wobec czego jego dyspozycja w tym okresie czasu była obowiązująca dla organów podatkowych. Jego zastosowanie przez te organy nie może zatem być uznane przez Sąd administracyjny za naruszające ten przepis prawa.
Odnośnie natomiast zarzutu naruszenia art. 162 par. 1 i 2 Ordynacji podatkowej stwierdzić należy, że trafnie w niniejszej sprawie Izba Skarbowa stwierdziła, że stosownie do ww. przepisów tego artykułu, w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego wówczas gdy uprawdopodobni że uchybienie nastąpiło bez jego winy; podanie o przywrócenie terminu zostanie wniesione w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wniesieniem podania dopełniono czynności, dla której był określony termin.
W niniejszej sprawie strona skarżąca nie wykazała na pewno pierwszej z tych przesłanek, gdyż nie uprawdopodobniła, aby uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.
Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy można mówić wyłącznie, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest zatem możliwe, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa.
W niniejszej sprawie podatnik nie wniósł odwołania od ww. decyzji z powodu - jak podał - iż nie wiedział o wydaniu w niniejszej sprawie decyzji podatkowej. Jednakże w sytuacji gdy zgodnie z przepisami prawa stwierdzono skuteczne pod względem prawnym doręczenie tej decyzji podatnikowi w dniu 15 października 2001 r. w wyniku złożenia stosownego zawiadomienia w jego oddawczej skrzynce pocztowej w dniu 8 października 2001 r., która to okoliczność nie została podważona przez stronę skarżącą, nie ma podstaw do twierdzenia, że podatnik nie został skutecznie powiadomiony o fakcie złożenia tej decyzji w urzędzie pocztowym, a zatem o jej wydaniu. Fakt jej nieodebrania przez podatnika z urzędu pocztowego nie może obciążać organy podatkowe, lecz samego podatnika. Nieodebranie zatem przez podatnika przesyłki, o złożeniu której został powiadomiony, wskazuje na brak należytej staranności ze strony adresata przesyłki.
Ponadto pomimo świadomości skarżącego o toczącym się wobec niego postępowaniu, dopiero po 5 miesiącach od wydania decyzji przez organ podatkowy I instancji, podjął on starania o zaskarżenie tej decyzji i przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Ponieważ to na osobie zainteresowanej przywróceniem terminu spoczywa ciężar uprawdopodobnienia braku jej winy w uchybieniu tego terminu, skarżący powinien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność w toczącym się postępowaniu podatkowym, czego w niniejszej sprawie strona skarżąca nie uczyniła.
W skardze kasacyjnej Marian T. zarzucił wyrokowi naruszenie przepisu postępowania - art. 162 par. 1 Ordynacji podatkowej, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo, że skarżący uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego nastąpiło bez jego winy.
Powołując się na powyższą podstawę wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor stwierdza, iż nie można zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, iż w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał przesłanek czyniących za skuteczny wniosek o przywrócenie terminu, a w szczególności nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Nawiązując do stanu faktycznego sprawy podniósł, iż z treścią decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 1 października 2001 r. skarżący miał możliwość zapoznania się dopiero w dniu 18 marca 2002 r., w której to dacie osobiście odebrał jej duplikat z Urzędu Skarbowego. Dopiero w tym dniu możliwym stało się zajęcie przez skarżącego merytorycznego stanowiska odnośnie treści decyzji i skorzystanie przez niego z środków odwoławczych przewidzianych przez ustawę. Przez cały okres od dnia dokonania rzekomego doręczenia zastępczego do dnia odebrania osobiście duplikatu decyzji w Urzędzie Skarbowym, skarżący w żaden sposób nie został powiadomiony o fakcie wystosowania przez ten organ podatkowy, na jego adres, jakiegokolwiek pisma.
W szczególności, wbrew postanowieniom art. 150 par. 2 Ordynacji podatkowej, podatnik nie został poinformowany, w sposób wskazany w tym przepisie o fakcie pozostawienia w urzędzie pocztowym adresowanej do niego przesyłki. W związku z zaistniałą sytuacją a opisaną powyżej, skarżący nie miał możliwości uniknięcia negatywnych skutków uchybienia terminowi do wywiedzenia odwołania.
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu, iż o braku winy można mówić wyłącznie, gdy dopełnienia obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Zgodnie ze stanowiskiem panującym w doktrynie prawa podmiot, który uchybił terminowi, zwracając się o jego przywrócenie nie musi udowodnić, że uchybienie to nastąpiło bez jego winy. Wystarczy w tym zakresie uprawdopodobnienie. Uprawdopodobnienie nie daje pewności, ale stwarza prawdopodobieństwo istnienia jakiegoś faktu. Osoba uchybiająca terminowi musi zatem uprawdopodobnić, iż mimo swej staranności nie mogła, z uwagi na niezależną od niej przeszkodę, dokonać w terminie danej czynności. Nie trzeba przy tym udowodnić, że była to przeszkoda nie dająca się przezwyciężyć, lecz wykazać, iż istnienie tej przeszkody doprowadziło do uchybienia terminowi.
Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy skarżący wykazał, iż od czasu wszczęcia przez Urząd Skarbowy W.-K. postępowania podatkowego, praktycznie do chwili złożenia przez niego odwołania, nie opuszczał on miejsca swego zamieszkania za wyjątkiem krótkotrwałych nieobecności wywołanych zwykłymi okolicznościami. Przez cały ten okres nie otrzymał jednak żadnego zawiadomienia, dlatego tkwił w błędnym przekonaniu, iż Urząd Skarbowy nie zakończył postępowania w sprawie i nie wydał stosownej decyzji. Trudno zatem zgodzić się ze stanowiskiem Sądu, że skarżącemu można przypisać winę za uchybienie terminowi do złożenia dowołania od decyzji, o istnieniu której nie miał pojęcia.
Podniósł również, iż jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu, skarżący dopełnił czynności przewidzianych w art. 162 par. 2 Ordynacji podatkowe,j tj. w terminie 7 dni wniósł stosowne odwołanie.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż podniesiony zarzut naruszenia przez Sąd przepisów postępowania - tj. przepisu art. 162 par. 1 Ordynacji podatkowej jest wadliwy, gdyż przesłanka z art. 174 ust. 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. naruszenia przez Sąd przepisów procesowych, może dotyczyć jedynie naruszenia przepisów procesowych zawartych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Rozważania nad postawionym w skardze kasacyjnej zarzutem skierowanemu przeciwko wyrokowi Sądu I instancji rozpocząć trzeba od generalnego stwierdzenia, że istotną cechą postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej jest związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej /art. 183 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w skrócie p.p.s.a./. Oznacza to związanie wnioskami skargi, jak i jej podstawami, Zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej.
Przypomnienia w tym miejscu także wymaga, iż przedmiotem skargi kasacyjnej może być tylko orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego /art. 173 par. 1 p.p.s.a./, a nie orzeczenie lub czynność organu administracji publicznej.
Po tych wstępnych uwagach stanowiących dogodny punkt wyjścia do dalszych rozważań należy powrócić do rozpoznawanej sprawy a konkretnie do zarzutu sformułowanego w skardze kasacyjnej przez jej autora.
Zarzuca się sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisu postępowania - art. 162 par. 1 Ordynacji podatkowej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuwzględnienia skargi, pomimo uprawdopodobnienia przez skarżącego, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy.
Otóż, jak trafnie podniósł w odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor izby Skarbowej - Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł naruszyć przepisów Ordynacji podatkowej, a konkretnie wskazanego w skardze kasacyjnej art. 162 par. 1 Op.
Wynika to wprost z samej istotny sądowej kontroli działalności publicznej, sformułowanej w art. 184 Konstytucji RP i skonkretyzowanej w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269 ze zm./. Kontrola ta, jak stanowi par. 2 ostatnio wymienionego przepisu "sprawowana jest pod względem zgodności z prawem", zaś przepisami procesowymi, którymi kieruje się Sąd sprawując kontrolę legalności zaskarżonego aktu lub czynności organu administracji publicznej - są przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Strona zarzucając naruszenie przepisów postępowania, powinna wskazać przepisy tego prawa naruszone przez Sąd, jeżeli uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowe wskazanie podstawy skargi kasacyjnej jest elementem konstrukcyjnym tej skargi, właściwej dla niej, i nie ulegającym sanacji.
Wobec tego, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw podlegała ona na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a. oddaleniu.
O kosztach orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 cyt. ustawy.