Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 czerwca 2005 r., III SA/Wa 1326/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego im. Dr A. Jurasza Akademii Medycznej w B. na decyzję Ministra Polityki Społecznej z dnia 26 maja 2004 r. (...) w przedmiocie restrukturyzacji należności z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
Sąd przedstawił, że w wyniku postępowania wszczętego na wniosek strony Prezes Zarządu PFRON wydał dnia 5 czerwca 2003 r. decyzję o restrukturyzacji, ustalając należność objętą restrukturyzacją w wysokości 45.686,20 zł za okres marzec - wrzesień 2001 r. wraz z opłatą restrukturyzacyjną.
W odwołaniu od powyższej decyzji Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny zarzucił rażące naruszenie art. 2 pkt 3, art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. "c" oraz art. 17 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców /Dz.U. nr 155 poz. 1287 ze zm.,/, a także przepisów postępowania, tj. art. 120, 121 par. 1 i 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ w związku z art. 9 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców. Zdaniem strony skarżącej w zaskarżonej decyzji organ I instancji nie uwzględnił znanych temu organowi na dzień 31 grudnia 2001 r. zaległości z tytułu wpłat w wysokości 23.357,40 zł oraz odsetek.
Decyzją z 26 maja 2004 r. Minister Polityki Społecznej na podstawie art. 49 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych /Dz.U. nr 123 poz. 776 ze zm./ i art. 233 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podkreślił, że, jak wynika z materiału dowodowego - w tym i przedstawionego przez stronę, sporna zaległość na kwotę 23.357,40 zł dotyczy zobowiązania za maj 2002 r., a powstała w dniu 19 czerwca 2002 r. w wyniku dokonania przez stronę pomniejszenia /zaniżenia/ należnej wpłaty.
W związku z tym powyższa zaległość nie mogła być objęta postępowaniem restrukturyzacyjnym na podstawie ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, bowiem nie była należnością znaną organowi restrukturyzacyjnemu na dzień 31 grudnia 2001 r. Nadpłata Szpitala za rok 2002 została przez PFRON zaliczona na poczet zobowiązań podatkowych za okres od marca do listopada 2000 r. Powyższe operacje nie wymagały wydania postanowienia na podstawie art. 273 Ordynacji podatkowej, na który powołuje się strona w odwołaniu, gdyż utracił on moc z dniem 1 stycznia 2003 r., został skreślony przez ustawę z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 169 poz. 1387/.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona skarżąca wywiodła, że posiada zaległości we wpłatach za okres od marca do listopada 2000 r., tj. powstałe przed dniem 31 grudnia 2001 r. Na te zaległości PFRON zaliczył bezprawnie nadpłatę Szpitala za rok 2002 w kwocie 23.357,40 zł. W zaskarżonej decyzji nie wskazano kwoty zaległości podatkowych powstałych w okresie od marca do listopada 2000 r. oraz daty zaliczenia na te zaległości nadpłaty z 2002 roku. Organ odwoławczy zaniechał zebrania w sprawie jakiegokolwiek materiału dowodowego, ograniczając się jedynie do analizy załączonego do odwołania zestawienia wpłat, bez podjęcia próby zweryfikowania przedstawionych przez Szpital danych. Takie postępowanie przeczy zasadzie ogólnej wyrażonej w art. 122 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którą organ odwoławczy zobowiązany był do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez podejmowanie w tym celu niezbędnych działań.
W odpowiedzi na skargę Minister Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie.
Sąd I instancji oceniając zebrany materiał dowodowy oraz prowadzone w sprawach postępowanie nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które spowodowałyby konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego wydanych decyzji.
W motywach orzeczenia Sąd I instancji dokonał szczegółowej analizy regulacji prawnej zawartej w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. "c" oraz art. 2 pkt 3 ustawy o restrukturyzacji. Sąd wskazał, że wyrażenie "należności znane na dzień 31 grudnia 2001 r., zaległości wobec Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, z tytułu należnych wpłat", oznacza, że podlegają restrukturyzacji tylko te należności publicznoprawne, o których wiedzę miał organ restrukturyzacyjny w dniu 31 grudnia 2001 r. Nie podlegają więc restrukturyzacji te należności, o których takiej wiedzy organ restrukturyzacyjny nie miał w ogóle, w szczególności także te, o których posiadł wiedzę w dacie późniejszej. W żadnym zaś razie takie językowe znaczenie tego wyrażenia nie uprawnia do definicji należności znanych w dniu 31 grudnia 2001 r. jako niezmiennej wartości zaległości. W związku z tymi konstatacjami Sąd I instancji podał, że z materiału dowodowego wynika, iż przedstawiona przez stronę w odwołaniu sporna zaległość na kwotę 23.357,40 zł dotyczy zobowiązania za maj 2002 r., a powstała w dniu 19 czerwca 2002 r. w wyniku dokonania przez stronę pomniejszonej wpłaty.
W związku z powyższym Sąd uznał, że zaległość ta nie mogła być objęta postępowaniem restrukturyzacyjnym na podstawie ustawy o restrukturyzacji, bowiem nie była należnością znaną organowi restrukturyzacyjnemu na dzień 31 grudnia 2001 r. Ponadto Sąd wskazał, że Prezes Zarządu PFRON w piśmie z 25 lipca 2003 r. /przekazującym odwołanie skarżącego do Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej - k. 12-13 akt/ podkreślił, że zgodnie z pismem Ministra Finansów z 18 października 2002 r. /SP 8-N/8010-358/POZI-859/02/, restrukturyzacją objęte mogą być należności znane na dzień 31 grudnia 2001 r., tj. wynikające z deklaracji złożonych nie później niż do 31 grudnia 2001 r.
Ponadto Sąd przywołał fakt, iż pismami z 27 grudnia 2002 r. oraz 14 marca 2003 r. strona złożyła korekty deklaracji zmniejszających zobowiązania za rok 2002, a powstała nadpłata zgodnie z art. 76 par. 1 Ordynacji podatkowej została zaliczona z urzędu na poczet zaległych zobowiązań podatkowych za luty 1999 r. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej decyzją z 12 maja 2003 r., (...) w pkt 2 postanowił umorzyć należne wpłaty w kwocie 266.365,92 zł na PFRON za okres od lutego 1999 r. do października 1999 r., natomiast w pkt 3 postanowił umorzyć odsetki w kwocie 279.840,62 zł na PFRON za okres od lutego 1999 r. do października 1999 r. Po ponownym rozliczeniu, nadpłata za rok 2002 została zaliczona na poczet zobowiązań podatkowych za okres od marca do listopada 2000 r. Powyższe operacje zostały dokonane w 2003 r. i nie wymagały wydania postanowienia.
Sąd podkreślił także, że strona skarżąca pismem z dnia 20 kwietnia 2004 r. /por. k. 13 akt/ została powiadomiona o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Z możliwości tej jednak nie skorzystała. Oznacza to również, że wyżej opisane pismo z 25 lipca 2003 r. stronie nie było znane, co oczywiście nie ułatwiło stronie skarżącej zrozumienie motywów postępowania organu restrukturyzacyjnego.
Pełnomocnik strony skarżącej w skardze kasacyjnej zarzucił powyższemu wyrokowi:
1/ naruszenie prawa materialnego przez błędną ocenę odmowy zastosowania przez organy administracji przepisów art. 2 pkt 3, art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. "c" i art. 17 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców odnośnie zaległości z tytułu wpłat na PFRON w kwocie 23.357,40 zł powstałych w 2000 roku i znanych organowi restrukturyzacyjnemu w dniu 31 grudnia 2001 r. oraz istniejących w dniu wydania decyzji o warunkach restrukturyzacji;
2/ naruszenie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270, zwanej dalej p.p.s.a./ przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organy administracji prawa materialnego, tj. przepisów art. 2 pkt 3, art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. "c" i art. 17 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, które miało wpływ na wynik sprawy, a także naruszenia art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania, tj. art. 120, art. 121 par. 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia, a także uchylenie w całości decyzji Ministra Polityki Społecznej oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zarządu PFRON oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w sprawie.
Uzasadnienie skargi kasacyjnej zasadniczo sprowadzało się do kwestionowania ustaleń i ocen stanu faktycznego. Zdaniem pełnomocnika skarżącego Sąd za organami administracji błędnie przyjął, że strona skarżąca domagała się objęcia restrukturyzacją zaległości we wpłatach powstałej w czerwcu 2002 r., podczas gdy strona skarżąca konsekwentnie - zarówno w odwołaniu od decyzji, jak i w skardze - wskazuje, że chodzi o zaległość w tej samej kwocie, ale dotyczącą należnych wpłat za okres poprzedzający dzień 31 grudnia 2001 r., tj. za okres od marca do listopada 2000 roku. Autor kasacji wywodzi, że strona skarżąca posiadała zaległości we wpłatach za okres od marca do listopada 2000 roku. Pełnomocnik podniósł, że Minister Polityki Społecznej w uzasadnieniu decyzji z 26 maja 2004 r. stwierdza, iż nadpłata strony skarżącej za 2002 r. została przez PFRON zaliczona na poczet zobowiązań; w tym miejscu jednak, zdaniem strony, błędnie wskazano, że chodzi o zaległości podatkowe za ten właśnie okres.
Ponadto, w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, kwestionowane przez niego rozliczenie nadpłaty nie może być uznane za prawnie skuteczne, z uwagi na to, że nie wydane zostało w tym przedmiocie stosowne postanowienie o charakterze konstytutywnym. Brak orzeczenia w formie zaskarżalnego postanowienia w sprawie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych wpłat, czyni takie zaliczenie bezskutecznym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Brak jest postaw do uwzględnienia rozpoznanej skargi kasacyjnej.
Ocena Sądu I instancji, że sporna zaległość we wpłatach na PFRON w kwocie 23.357,40 zł powstała w czerwcu 2002 r. w relacji do rozliczanego miesiąca maja 2002 r. w realiach sprawy niniejszej jest trafna i nie narusza prawa. Zważyć bowiem należy, że jeżeli nawet po stronie skarżącej powstała nadpłata w rzeczonych wpłatach za pierwsze miesiące 2002 r., to żaden przepis prawa nie dawał podstawy do stwierdzenia i zwrotu - odzyskania tejże nadpłaty poprzez zaniżenie w czerwcu 2002 r. należnej wpłaty za maj 2002 r. Zaległość powstała we wskazanym powyżej czasie nie była natomiast niewątpliwie zaległością znaną organowi restrukturyzacyjnemu na prawnie znaczący dla /cyt./ ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców dzień 31 grudnia 2001 r. Jeżeli natomiast chodzi o również podnoszoną przez wnoszącego skargę kasacyjną kwestię zaliczenia wzmiankowanej nadpłaty za rok 2002 na wcześniejsze obciążające stronę zaległości, to zważyć należało, co następuje.
Na podstawie art. 183 par. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zasadniczo rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, które wyznaczają zarzuty kasacyjne sformułowane, przedstawione i uzasadnione w sposób spełniający wymogi prawne wynikające z art. 174 i art. 176 powołanej ustawy.
W sprawie niniejszej natomiast strona występująca ze skargą kasacyjną nie prezentuje w niej /w przywołany sposób/ zarzutów kasacyjnych na podstawie których Naczelny Sąd Administracyjny mógłby merytorycznie wypowiedzieć się w obszarze sygnalizowanego zagadnienia. W analizowanej skardze brak jest bowiem zarzutów kasacyjnych opartych na odpowiednich przepisach normujących powstawanie, stwierdzanie i rozliczanie nadpłaty we wpłatach na PFRON; przepisami tymi nie są w szczególności wskazane w zarzutach kasacyjnych unormowania ustawy o restrukturyzacji czy też art. 120, art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej. Z tego powodu ta część sporu prawnego sprawy nie mogła zostać merytorycznie rozstrzygnięta w niniejszym postępowaniu kasacyjnym. Niewątpliwie poprawna i zgodna z prawem jest natomiast ocena Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że sporna dla sprawy zaległość w kwocie 23.357,40 zł. powstała w czerwcu 2002 r. z tytułu dokonanego bez podstawy prawnej zmniejszenia wpłaty należnej za maj 2002 r., a więc nie była ona zaległością znaną organowi restrukturyzacyjnemu na dzień 31 grudnia 2001 r.
Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił.