Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 4240/06, w sprawie ze skargi P. S. A. w W. (dalej: "spółka", "skarżąca"), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 16 października 2006 r. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego W. z dnia 26 kwietnia 2006 r. w przedmiocie postępowania egzekucyjnego, stwierdzając jednocześnie, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości.
W uzasadnieniu orzeczenia podano, że wierzyciel P. S. A. – Burmistrz Miasta W. skierował do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego W. tytuł wykonawczy z dnia 18 kwietnia 2005 r., obejmujący należności spółki z tytułu podatku od nieruchomości za określone okresy 2005 r. Naczelnik odpis tego tytułu wraz z nadaną mu klauzulą o skierowaniu do egzekucji i zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności, doręczył skarżącej w dniu 29 września 2005 r.
Pismem z dnia 6 października 2005 r. spółka, na podstawie art. 33 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 24, poz. 151 ze zm.), podniosła zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ. Strona argumentowała, że jest podmiotem, o którym mowa w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. Nr 106, poz. 489 ze zm.), a organem właściwym do prowadzenia wobec niej egzekucji należności pieniężnych jest od dnia 1 stycznia 2004 r. naczelnik urzędu skarbowego utworzonego dla obsługi tzw. "dużych podatników".
Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2006 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego W. – po uzyskaniu stanowiska wierzyciela – nie uwzględnił zarzutu spółki i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W jego ocenie, właściwość miejscową organu egzekucyjnego należało na gruncie niniejszej sprawy ustalić w oparciu o art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, według miejsca położenia siedziby zobowiązanej. Zdaniem organu, w świetle unormowań zawartych w ustawie o urzędach i izbach skarbowych oraz rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. Nr 209, poz. 2027 ze zm. – dalej: "rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r."), naczelnicy tzw. dużych urzędów są uprawnieni do wszczęcia i prowadzenia egzekucji tylko tych należności pieniężnych, do poboru których są właściwi, a egzekucję na rzecz obcych wierzycieli prowadzą wyłącznie w przypadku wystąpienia zbiegu egzekucji.
W związku z powyższym za właściwego do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec spółki z siedzibą w W. przy ul. S. należało uznać do dnia 31 grudnia 2005 r. Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego W., a od dnia 1 stycznia 2006 r. Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego W. Po rozpoznaniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia 16 października 2006 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W skardze do sądu administracyjnego Spółka Akcyjna P. w W. domagała się uchylenia postanowień organów obu instancji, wskazując na naruszenie art. 33 pkt 9 w związku z art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 5 ust. 6, ust. 9a i ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, § 1 - 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. oraz art. 124 § 2 w związku z art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30, poz. 168 ze zm.).
W odpowiedzi Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego W. W motywach rozstrzygnięcia przytoczono treść art. 33 pkt 9, art. 1a pkt 7, art. 19 § 1 i art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 5 ust. 6 pkt 7, ust. 9, ust. 9a i ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych wskazując, że terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych określony został w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r.
W powołanym akcie wykonawczym wyróżniono trzy grupy naczelników urzędów skarbowych. Pierwsza zasadnicza grupa (załącznik nr 1) objęła wszystkich naczelników urzędów skarbowych z wyjątkiem naczelników właściwych wyłącznie w sprawach podatników określonych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz naczelników nieuprawnionych do wykonywania egzekucji administracyjnej. Generalnie w grupie tej przyjęto, że każdy z naczelników w zakresie przypisanego mu terytorialnego zasięgu działania wykonuje wszystkie zadania przewidziane w art. 5 ust. 6 cytowanej ustawy. Tylko w kilkunastu przypadkach prawodawca zadecydował, że dany naczelnik na określonym terenie właściwy jest jedynie w zakresie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, a w jednym przypadku określone kategorie spraw zostały powierzone na terytorium całego kraju jednemu naczelnikowi. Z zawężeniem egzekucyjnym wskazanym w załączniku nr 1 do ww. rozporządzenia skorelowano załącznik nr 3, w którym zawarto wykaz naczelników urzędów skarbowych wykonujących zadania określone w art. 5 ust. 6 ustawy o urzędach i izbach skarbowych z wyłączeniem egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz terytorialny zasięg ich działania.
W ten sposób dopełniono dla danego terytorium określenie właściwego miejscowo naczelnika w pozostałych sprawach (innych niż egzekucja). Natomiast w załączniku nr 2 zawarto wykaz siedzib naczelników urzędów skarbowych właściwych wyłącznie w zakresie podatników określonych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz terytorialny zasięg ich działania.
Sąd podkreślił, że formułując ten załącznik Minister Finansów, odmiennie niż w przypadku załączników nr 1 i nr 3, w żaden sposób nie ograniczył zadań, jakie na danym terenie poszczególni naczelnicy mają wykonywać. W konsekwencji, wobec podatników objętych tym załącznikiem właściwość miejscowa, poprzez terytorialny zasięg działania, dotyczy wszystkich zadań, o których mowa w art. 5 ust. 6 ustawy o urzędach i izbach skarbowych, a więc także wykonywania egzekucji administracyjnej należności pieniężnych (pkt 7).
Mając na uwadze powyższe rozwiązania prawne, jak również stan faktyczny sprawy Sąd zwrócił uwagę, że siedziba skarżącej spółki leży w terytorialnym zasięgu działania dwóch naczelników urzędów skarbowych (Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego W. oraz Naczelnika Pierwszego M. Urzędu Skarbowego w W.). Jednakże z uwagi na fakt, że strona należy do kategorii podatników, o których mowa w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, to właściwym dla niej ze względu na siedzibę naczelnikiem urzędu skarbowego jest naczelnik wymieniony w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r., czyli Naczelnik Pierwszego M. Urzędu Skarbowego w W. W świetle przedstawionych uwag Sąd uznał, że w toku postępowania egzekucyjnego dokonano błędnej interpretacji i zastosowania art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 5 ust. 9 i ust. 9a ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r.
Zdaniem składu orzekającego, organ egzekucyjny przy ponownym rozpatrywaniu sprawy powinien uwzględnić zarzut spółki i umorzyć postępowanie egzekucyjne, zgodnie z dyspozycją art. 34 § 4 w związku z art. 33 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 22 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 5 ust. 6, 9a, 9b, 9c ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz § 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych poprzez ich błędną wykładnię.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że celem powołania tzw. dużych urzędów skarbowych był sprawny pobór podatków od podmiotów spełniających kryteria określone w art. 5 ust. 9b i sprawna ich obsługa.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W., wykładnia celowościowa spornych przepisów przemawia za przyjęciem, że duże urzędy skarbowe są uprawnione do wszczynania i prowadzenia postępowania egzekucyjnego wyłącznie w zakresie tych należności podatkowych, do poboru których są upoważnione, natomiast w przypadku innych wierzycieli jedynie w razie zbiegu egzekucji.
W odpowiedzi P. S. A. w W. wniosły o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zasadniczym obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną, tak jak każdego innego podmiotu występującego ze środkiem zaskarżenia w jakimkolwiek postępowaniu, jest sformułowanie jasnego zarzutu oraz opatrzenie go zrozumiałą, respektującą zasady logiki, argumentacją. Określony w art. 176 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązek uzasadnienia podstaw kasacyjnych obejmuje m. in. tak rozumiane wymagania dotyczące wyjaśnienia na czym polega zarzucane naruszenie prawa i jakie względy przemawiają za stanowiskiem zaprezentowanym przez wnoszącego środek odwoławczy.
Analiza skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w W. dowodzi, że nie spełnia ona wymagań, o których mowa. Trzy pierwsze strony uzasadnienia tejże skargi poświęcone są opisowi stanowiska zajętego przez Sąd administracyjny pierwszej instancji. Na ostatniej natomiast stronie skargi kasacyjnej, w kilku zdaniach próbowano wykazać naruszenie prawa, odwołując się ogólnie do celu powołania tzw. "dużych urzędów skarbowych". Problem w tym, że najpierw przedstawiono tam tezę, że "w zakresie poboru podatków, do których są uprawnione tzw. "duże" urzędy skarbowe są one uprawnione do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a na rzecz obcych wierzycieli w przypadku zbiegu egzekucji", a następnie zanegowano ją stwierdzając: "dokonując interpretacji w/w przepisów nie można ograniczyć się tylko do ich wykładni gramatycznej, a pominąć wykładnię celowościową, zgodnie z którą nie można uznać, aby ustawodawca zmieniając przepisy obciążył tzw. duże urzędy skarbowe obowiązkiem prowadzenia również postępowań egzekucyjnych na rzecz obcych wierzycieli".
Wobec niezrozumiałości tej argumentacji należało przyjąć, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, co – na mocy art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – uzasadnia jej oddalenie.