Uzasadnienie
Wyrokiem z 25 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 291/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę D. H. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 9 lutego 2023 r. w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. Wskazany wyrok (podobnie jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Od powyższego wyroku Sądu pierwszej instancji skargę kasacyjną wniósł Skarżący. Wystąpił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie spraw do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
Na podstawie art. 174 ust. 1 w zw. z art. 176 §1 ust. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm., dalej "P.p.s.a.") zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego tj.:
- - art. 79 § 2 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej "O.p.") polegające na jego błędnej wykładni przez przyjęcie, że nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego, podczas gdy roszczenie o zwrotu podatku nie stało się jeszcze wymagalne, a zatem nie otworzył się termin przedawnienia;
- - art. 80 O.p. przez jego błędne niezastosowanie, czego konsekwencją było błędne ustalenie przez Sąd oraz organy terminu przedawnienia roszczenia o zwrot nadpłaty podatku;
- - art. 165a O.p. przez jego błędne zastosowanie, podczas gdy w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające wydanie decyzji w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.
Ponadto, autor skargi kasacyjnej na podstawie art. 267 Traktatu Ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą (Dz. U. z 2004 r. Nr 90. poz. 864/2 ze zm., dalej "TFUE") zwrócił się przez Naczelny Sąd Administracyjny do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o zadanie pytania prejudycjalnego:
- - Czy prawo Unii, w szczególności zasady równoważności i skuteczności, stoją na przeszkodzie możliwości zwrócenia się przez podatnika do organu podatkowego o stwierdzenie nadpłaty po upłynięciu terminu prekluzyjnego, w sytuacji, gdy przypisywalne państwu konsekwencje uiszczenia nienależnych opłat ponosiłyby jedynie podatnik?
- - Czy prawo Unii, w szczególności zasady równoważności i skuteczności, stoją na przeszkodzie powołaniu się przez organ krajowy na upływ rozsądnego terminu przedawnienia w sytuacji, gdy zachowanie organów krajowych w połączeniu z istnieniem instytucji prekluzii doprowadziło do całkowitego pozbawienia danej osoby możliwości dochodzenia swoich praw?
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona uzasadnionych podstawy.
Skarżący zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi błędną wykładnię art. 79 § 2 O.p. i przyjęcie, że nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego, podczas gdy roszczenie o zwrot podatku nie stało się jeszcze wymagalne, a zatem nie otworzył się termin przedawnienia.
Zgodnie z art. 79 § 2 O.p. prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku. Natomiast decyzję w sprawie stwierdzenia nadpłaty na wniosek złożony przed upływem terminu przedawnienia można wydać także po upływie tego terminu (art. 79 § 3 O.p.). Z kolei zgodnie z art. 80 § 1 O.p. prawo do zwrotu nadpłaty podatku wygasa po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jej zwrotu. Z przytoczonych przepisów wynika, że prawo podatnika do żądania zwrotu podatku jest ograniczone czasowo. Ustawodawca uznał, że prawo podatnika do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia.
Art. 70 § 1 O.p. podaje, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, liczą od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W stanie faktycznym sprawy, przedawnienie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. nastąpiło 31 grudnia 2014 r. i jednocześnie nie wystąpiły żadne okoliczności skutkujące przerwaniem bądź zawieszeniem biegu terminu przedawnienia, o których mowa w art. 70 O.p., czego nie kwestionuje autor skargi kasacyjnej. Skoro podatnik nie złożył skutecznie wniosku wszczynającego postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty na podstawie art. 79 § 2 O.p. to tym bardziej nie doszło w sprawie do naruszenia art. 80 O.p. Przepis ten dotyczy prawa do zwrotu nadpłaty podatku, która pierwotnie powinna być określona przez organ podatkowy w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 79 O.p.
Za niezasadny należy uznać też zarzut naruszenia art. 70 § 6 pkt 3 O.p., przytoczony w uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej, zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wniesienia żądania ustalenia przez sąd powszechny istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. W orzecznictwie sądowym wskazuje się jednak, że do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 3 O.p. dochodzi tylko w sytuacji, gdy organ prowadzący postępowanie podatkowe zwróci się do właściwego sądu powszechnego, w trybie przewidzianym w art. 199a O.p., o ustalenie istnienia stosunku prawnego lub prawa i zawieszenie dotyczy tylko takich zobowiązań, które są przedmiotem prowadzonego przez organ podatkowy postępowania.
Pełnomocnik Skarżącego uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej powołał się również na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętą w składzie 7 sędziów z 27 stycznia 2014 r., sygn. akt II FPS 5/13 zgodnie z którą w przypadku zakwestionowania prawidłowości skorygowanej deklaracji podatkowej złożonej wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, zgodnie z art. 75 § 3 O.p., organ podatkowy nie ma obowiązku przed rozpatrzeniem tego wniosku wszczynać w każdej sprawie postępowania celem określenia wysokości zobowiązania podatkowego, o którym mowa w art. 21 § 3 O.p. Wskazana uchwała nie dotyczy wykładni przepisów będących przedmiotem sporu w przedmiotowej sprawie. W stanie faktycznym sprawy zaniechanie za strony podatnika skutkowało tym, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty nie zostało w ogóle wszczęte, a zatem wywód prawny Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczący prawidłowego procedowania wniosku o stwierdzenie nadpłaty pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Jako niezasadny trzeba uznać wniosek Skarżącego na podstawie art. 267 Traktatu Ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.) o zadanie pytania prejudycjalnego. Przede wszystkim należy zauważyć, że sąd którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu jest zobowiązany wystąpić z pytaniem prejudycjalnym jedynie wówczas gdy spełnione są przesłanki wskazane w tym przepisie, a zatem wówczas gdy zaistnieją wątpliwości w zakresie wykładni przepisów prawa unijnego. W stanie faktycznym sprawy przedmiotem sporu jest wykładnia przepisów prawa krajowego, a mianowicie art. 79 § 2 O.p., która w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego została w sposób prawidłowy dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, co czyni niezasadnym wniosek wywiedziony na podstawie art. 267 Traktatu Ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, zgodnie z art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zaś na podstawie przepisów art. 204 pkt 1 P.p.s.a.