Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt III SA/Wa 1318/13) w sprawie ze skargi P. "B." z o. o. w O uchylił decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 kwietnia 2013 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) za grudzień 2010 r.
Ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że zaskarżoną decyzją Minister utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 26 października 2012 r. W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wskazano, że podstawę prawną decyzji stanowi przepis art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) – dalej O.p. Przepis ten - na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2012 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) – dale: "ustawa o rehabilitacji zawodowej", ma zastosowanie do wpłat na PFRON. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, skarżąca była zobowiązana do dokonywania wpłat na Fundusz w terminie do dnia 20 następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat, składając jednocześnie Zarządowi Funduszu deklaracje miesięczne i roczne według ściśle określonego wzoru.
Organ pierwszej instancji oparł decyzję na danych dotyczących wielkości zatrudnienia w skarżącej uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Prezes wielokrotnie wzywał stronę do nadesłania zaległych deklaracji miesięcznych i rocznych, deklaracji ZUS DRA, dokumentów potwierdzających stan zatrudnienia w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, orzeczeń o stopniu niepełnosprawności pracowników albo orzeczeń o częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy. Pismem z dnia 28 maja 2012 r. strona poinformowała, że nie zatrudniała w zakładzie w Polsce więcej niż 4-6 pracowników, w związku z czym nie miała obowiązku składania deklaracji oraz dokonywania wpłat na PFRON.
Ponadto w kolejnym piśmie strona wyjaśniła, że posiada zakład w Berlinie, który jest samodzielny organizacyjnie, posiada majątek własny w postaci np. urządzeń do aplikacji mas tynkarskich, który zatrudnia pracowników. W rozumieniu przepisu art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. - Kodeks Pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) – dalej jako "Kodeks pracy", w ocenie strony, oddział w Berlinie spełnia wszystkie przesłanki, do uznania go za odrębnego pracodawcę. Dodała, że rozlicza się ze wszystkich zobowiązań, w tym księgowych i podatkowych na terenie Niemiec. Strona poinformowała, że swoją działalność prowadzi wyłącznie w Niemczech, a biuro w Polsce spełnia jedynie funkcję służebną wobec oddziału w Niemczech.
Minister Pracy i Polityki Społecznej w zaskarżonej decyzji stwierdził, że niemieckiemu oddziałowi spółki nie można przypisać przymiotu samodzielnego pracodawcy, jedynym pracodawcą bowiem jest, w ocenie organu, spółka. Wyjaśnił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazywał, że skarżąca tych przesłanek nie spełniła. W rozpoznanej sprawie umowy z pracownikami wykonującymi pracę w Niemczech zawierał prezes zarządu skarżącej spółki.
Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję. Zarzuciła jej naruszenie prawa, tj.: art. 210 § 1 pkt 5, pkt 6 i pkt 8 oraz § 4 w związku z art. 247 § 1 pkt 3 i pkt 6 O.p., art. 199 O.p., art. 3 Kodeksu pracy. W związku powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej oraz zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.
Stwierdził, że decyzję należało uchylić z powodu występujących w sprawie naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu wskazana w decyzji liczba pracowników, przyjęta przez organ do wyliczenia wysokości należnych od skarżącej wpłat na PFRON, nie znajduje oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Wyjaśnił, że w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzający, że skarżąca w okresach, których dotyczyła decyzja zatrudniała wskazaną w decyzji liczbę pracowników. W aktach sprawy znajduje się zestawienie osób ubezpieczonych (karta 1 akt administracyjnych), jednakże z treści tego dokumentu nie wynika, kto go sporządził i dla jakich celów. Dokument ten nie jest podpisany. Dokument ten został co prawda poświadczony za zgodność z oryginałem, ale z akt sprawy nie wynika kto go wytworzył. Na dokumencie znajduje się jedynie wygenerowana data "26 września 2012". Z akt sprawy nie wynika, że organ pierwszej instancji uzyskał ten dokument z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Sąd zauważył, iż mimo, iż w decyzji organu pierwszej instancji wskazuje się na art. 49 c pkt 3, zgodnie z którym Fundusz jest uprawniony do nieodpłatnego korzystania z danych zgromadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, z akt nie wynika, aby takie postępowanie zostało przeprowadzone. W aktach sprawy brak jest pism skierowanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jak również odpowiedzi ZUS zawierających dane dotyczące liczby pracowników zatrudnianych przez skarżącą. Brak jest również informacji, iż dane dotyczące liczby pracowników zostały samodzielnie uzyskane przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z systemu informatycznego ZUS na podstawie stosownego porozumienia z tą instytucją.
Sąd uznał za gołosłowne i nieoparte na wiarygodnych dowodach twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji, według których liczbę pracowników zatrudnianych przez skarżącą ustalono w oparciu o informacje z ZUS. Z tego względu Sąd uznał, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji miało charakter dowolny. W ocenie Sądu uchybienie to stanowiło naruszenie wynikającego z art. 122 i 187 § 1 O.p. obowiązku ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych na podstawie dowodów i dotyczyło okoliczności, która zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, stanowi podstawę obliczenia wpłaty na PFRON, a zatem uchybienie to miało bezpośredni i istotny wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu brak wskazania w decyzji konkretnych dowodów potwierdzających ilość zatrudnianych przez skarżącą pracowników stanowił także naruszenie art. 210 § 4 O.p. w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji.
Minister Pracy i Polityki Społecznej w skardze kasacyjną na opisany wyżej wyrok zaskarżył go w całości i wniósł jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Wniósł również o zasądzenie, na podstawie art. 203 pkt 2 w związku z art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: p.p.s.a., od skarżącej na rzecz organów administracji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 122, art. 187 § 1 i art. 210 § 4 O.p. w związku z art. 49c pkt 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej poprzez uwzględnienie skargi i błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone, w rezultacie nieuwzględnienie przez Sąd, przy rozpoznawaniu sprawy zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, co znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu wyroku i braku oddalenia skargi.
Spółka wniosła odpowiedź na skargę kasacyjną domagając się jej oddalenia i zasądzenia na jej rzecz od organu administracji kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna posiada uzasadnione podstawy i wobec tego zaskarżony wyrok podlega uchyleniu w całości.
Autor skargi kasacyjnej, wskazując na naruszenie przepisów postępowania zarzucił Sądowi pierwszej instancji dokonanie błędnej kontroli zaskarżonej decyzji poprzez dostrzeżenie naruszenia przez organ administracji państwowej zasad postępowania sformułowanych w art. 122 i art. 187 § 1 O.p. (zasada prawdy obiektywnej). Uzasadniając powyższy zarzut skarżący twierdzi, że przyjęta przez organ do wyliczenia wpłat należących od strony na PFRON znajduje oparcie w materialne dowodowym, a konkretnie – w zestawieniu osób ubezpieczonych, otrzymanych na podstawie art. 49c pkt 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższy zarzut, jak też jego uzasadnienie, znajduje potwierdzenie zarówno w przepisach prawa oraz w zebranym materiale dowodowym.
Jest rzeczą oczywistą, na co nie zwrócił uwagi Sąd pierwszej instancji, że Fundusz jest uprawniony na mocy art. 49c pkt 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych do korzystania nieodpłatnego z danych zgromadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Redakcja tego przepisu uzasadnia tezę, że Fundusz na jego podstawie ma prawo domagania się od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych udostępnienia tych danych. W aktach sprawy, co jest bezsporne, znajduje się wydruk elektroniczny z bazy danych ZUS poświadczony za zgodność z oryginałem przez pracownika organu, na podstawie którego ustalono liczbę pracowników zatrudnionych przez spółkę w poszczególnych okresach wymienionych w decyzji. Przepisy ustawy o rehabilitacji nie określają formy, w jakiej dane zawierające zestawienie osób ubezpieczonych mają być przedstawione. Strona nie przedstawiła żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że liczba ubezpieczonych (zatrudnionych) przez spółkę pracowników była inna niż w omawianym zestawieniu.
Tym bardziej, że jak wynika z akt administracyjnych, miała możliwość zweryfikowania powyższych danych, po zawiadomieniu jej, w trybie art. 200 § 1 O.p., o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału. Z tego względu twierdzenie Sądu pierwszej instancji, że ustalenie przez Fundusz liczby zatrudnionych przez spółkę pracowników w oparciu o informacje z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest "gołosłowne i nie oparte na wiarygodnych dowodach" należy uznać za oczywiście chybione i nieuzasadnione.
Mając powyższe na uwadze oraz fakt, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 i art. 203 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.