Uzasadnienie
1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 listopada 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygnaturze akt III SA/Wa 1045/06, oddalił skargi Szpitala "G" w Warszawie na decyzje Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 grudnia 2005 roku oraz z dnia 14 grudnia 2005 roku w przedmiocie określenia zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy od września 2002 roku do sierpnia 2004 roku oraz za listopad 2004 roku. Zaskarżonymi decyzjami utrzymano w mocy decyzje Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 13 grudnia 2004 roku i z dnia 6 maja 2005 roku, którymi określono Szpitalowi wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, zaległości i odsetek za poszczególne miesiące od września 2002 roku do sierpnia 2004 roku i za listopad 2004 roku. W analogicznych motywach obu decyzji organy wskazały, iż strona zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), miała obowiązek dokonywania wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Wobec braku należnych wpłat za wskazane powyżej miesiące, należało zatem w ocenie organów, wydać decyzje w tym przedmiocie, w oparciu o art. 21 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku Nr 8, poz. 60 ze zm.).
2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku ocenił, że będące przedmiotem skargi decyzje Ministra Pracy i Polityki Społecznej nie naruszają prawa. Sąd wskazał, że zaskarżone decyzje zostały wydane w postępowaniach wszczętych z urzędu z uwagi na niewywiązanie się strony skarżącej z obowiązku dokonywania wpłat na Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. O obowiązku takim stanowi art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Stosownie do tego przepisu pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz. Do wpłat tych stosuje się przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu PFRON, o czym stanowi art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W myśl natomiast ust. 2 tego artykułu, pracodawcy dokonują wpłat w terminie do dnia 20 następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące obowiązek wpłat, składając równocześnie zarządowi Funduszu deklaracje miesięczne i roczne według ustalonego wzoru. Zgodnie natomiast, jak wskazał Sąd, z art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Jeżeli w postępowaniu podatkowym organ stwierdzi, że podatnik mimo ciążącego na nim obowiązku nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego.
Wskazując na powyższe Sąd argumentował, że skoro strona skarżąca była zobowiązania do dokonania wpłat na Fundusz, i mimo istnienia tego obowiązku nie wywiązała się z zapłaty, to Prezes Zarządu Funduszu był obowiązany do wydania decyzji w oparciu o art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 21 ust. 1 i art. 49 ust. 1 i ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Minister Pracy i Polityki Społecznej słusznie zatem, w ocenie Sądu, w zaskarżonych decyzjach utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.
W tym stanie rzeczy, dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy nie miała znaczenia okoliczność, stosownie do której, wszczęte zostało postępowanie restrukturyzacyjne obejmujące należności określone w zaskarżonych decyzjach. Tym samym, w ocenie Sądu, nie mogło dojść w postępowaniu zakończonym wydaniem rozstrzygnięć będących przedmiotem skarg, do naruszenia art. 24 ustawy z dnia 15 kwietnia 2005 roku o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 78, poz. 684 ze zm.), nakazującego wstrzymanie wykonania decyzji podjętych przed dniem wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego w zakresie należności objętych tym wydaniem. W tej sytuacji, Sąd zastosował art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) dalej u.p.p.s.a., oraz orzekł o oddaleniu skargi.
3. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Szpital "G" zaskarżył wskazany powyżej wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie art. 24 ustawy z dnia 15 kwietnia 2005 roku o pomocy publicznej i pominięcie, iż wykonanie zaskarżonych decyzji Ministra Pracy i polityki Społecznej z dnia 13 i 14 grudnia 2005 roku utrzymujących w mocy odpowiednio decyzje Prezesa Zarządu PFRON z dnia 13 grudnia 2004 roku i 6 maja 2005 roku podlega wstrzymaniu z mocy prawa i w konsekwencji błędne oddalenie skargi na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. Kolejny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut dotyczył niezastosowania art. 5 pkt 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2005 roku o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej w związku z art. 6 pkt 1 ust. 3 tej ustawy. Do naruszenia tego dojść miało w wyniku pominięcia, iż toczące się równolegle postępowanie restrukturyzacyjne zmierza do umorzenia zobowiązań, których dotyczą zaskarżone decyzje.
Wskazując na powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Zawarto także ewentualny wniosek o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 u.p.p.s.a. Wniesiono również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
4. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych zarzutów i z tej przyczyny podlega oddaleniu. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, dla którego wymogi formalne i materialne zostały określone w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Najistotniejszym elementem skargi kasacyjnej są jej podstawy oraz zarzuty. Wyznaczają granice rozpoznania tego środka zaskarżenia przez sąd kasacyjny, gdyż w myśl art. 183 § 1 u.p.p.s.a. sąd ten, poza niewystępującymi w rozpoznawanej sprawie przypadkami nieważności postępowania, rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zarzutów wskazanych w jej treści. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy przez sąd kasacyjny wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną poprzez wskazanie jej podstaw oraz zarzutów.
Autor skargi kasacyjnej oparł jej zarzuty na podstawie wymienionej w art. 174 punkt 1 u.p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi pierwszej instancji niezastosowanie art. 24 ustawy z dnia 15 kwietnia 2005 roku o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej oraz art. 5 pkt 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2005 roku o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej w związku z art. 6 pkt 1 ust. 3 tej ustawy. Uzasadniając te zarzuty podniesiono, że Sąd pierwszej instancji pominął okoliczność, stosownie do której wobec Szpitala prowadzone było równolegle postępowanie restrukturyzacyjne zmierzające do umorzenia zobowiązań objętych zaskarżonymi decyzjami. Przed dokonaniem oceny merytorycznej wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów, w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że o ile postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ma na celu zweryfikowanie kończącego postępowanie orzeczenia sądu pierwszej instancji (art. 173 § 1 u.p.p.s.a.), to wojewódzki sąd administracyjny, sprawując wymiar sprawiedliwości, dokonuje kontroli, pod względem zgodności z prawem, aktu lub czynności organu administracji będącego przedmiotem skargi bądź rozstrzyga spór kompetencyjny (art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. z 2005 roku Nr 169, poz. 1417).
Treść zarzutów podniesionych przez autora skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienie wskazują, iż strona wnosząca skargę kasacyjną nie zauważa, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie zakończonego wydaniem zaskarżonego wyroku były dwie decyzje organu drugiej instancji utrzymujące w mocy rozstrzygnięcia Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. W decyzjach tych określono Szpitalowi wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na Fundusz, zaległości i odsetek za poszczególne miesiące od września 2002 roku do sierpnia 2004 roku oraz za listopad roku 2004. Granice sprawy rozpoznawanej przed sądem pierwszej instancji, o jakich mowa w art. 134 § 1 u.p.p.s.a., wyznaczała zatem treść rozstrzygnięć będących przedmiotem skargi, w zakresie w jakim tworzyła sytuację Szpitala będącego adresatem tych aktów, to jest w zakresie określenia wysokości wpłat na Fundusz.
Sąd administracyjny wydając stanowiący przedmiot rozpoznawanej skargi kasacyjnej wyrok badał zatem jedynie, stosownie do jego kompetencji wynikających z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych, czy decyzje te zostały wydane zgodnie z prawem. Oceniał więc, czy w toku postępowania organy prawidłowo dokonały ustaleń okoliczności faktycznych sprawy oraz czy prawidłowo zastosowały normy stanowiące podstawę decyzji.
Skoro ustalenia faktyczne rozpoznawanej sprawy, które nie są kwestionowane przez autora skargi kasacyjnej wskazują, iż Szpital nie wywiązał się z zapłaty należności na rzecz Funduszu za poszczególne miesiące wymienione w decyzjach, do czego miał obowiązek na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, to Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych był uprawniony zgodnie z art. 49 ust. 1 do zastosowania art. 21 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa. Sąd w zaskarżonym wyroku słusznie zatem ocenił, że będące przedmiotem skargi rozstrzygnięcia Ministra Pracy i Polityki Społecznej utrzymujące w mocy decyzje Prezesa Zarządu Funduszu nie naruszały prawa. Organy wydając zaskarżone decyzje nie były bowiem uprawnione przy określaniu Szpitalowi, w oparciu o wskazany powyżej przepis art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej, wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na Fundusz i zaległości oraz odsetek za zwłokę, do stosowania przepisów art. 24 ustawy o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej, jak również art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Przepisy te nie mają przecież zastosowania w postępowaniu, którego przedmiot stanowi określenie wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zwrócić uwagę, iż zarzuty podniesione przez Szpital zarówno w skardze do sądu pierwszej instancji, jak również w skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczyły w istocie postępowania restrukturyzacyjnego wszczętego decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia 20 lipca 2005 roku, a nie postępowania w przedmiocie określenia zobowiązania Szpitalowi zaległości z tytułu wpłat na Fundusz. Zarzuty te powinny być zatem kierowane pod adresem organów prowadzących to postępowanie, wymienionych w art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej, a następnie ewentualnie sądu dokonującego kontroli tego postępowania. Wskazane w art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy publicznej organy, inne niż te, które wydały decyzje objęte skargą rozpoznaną przez Sąd pierwszej instancji, są adresatami norm zawartych w art. 24 ust. 1 i ust. 2, art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy publicznej.
Stwierdzenie wadliwości postępowania restrukturyzacyjnego w zakresie naruszenia wskazanych w zarzutach skargi kasacyjnej norm, nie mogło więc stanowić podstawy uchylenia decyzji w przedmiocie zobowiązań Szpitala na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Z tej przyczyny, zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd art. 24 ust. 1 i ust. 2, art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy publicznej, skierowane wobec wyroku oddalającego skargę na decyzje wydane w toku postępowania określającego wysokość zobowiązania z tytuł wpłat na Fundusz nie mogły zostać uwzględnione.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego postanowiono natomiast w oparciu o art. 204 punkt 1 u.p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).