Uzasadnienie
W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 maja 2006 r., sygn. akt I SA/Gd 200/05, oddalającego skargę I. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej Gdańsku z dnia [...] nr [...], w przedmiocie podatku od spadków i darowizn, skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania tej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni z dnia [...] W uzasadnieniu tego wniosku stwierdzono, że pobranie podatku od spadku naliczonego od nieruchomości, która nie wchodzi w skład masy spadkowej lub o ile wchodzi jest obciążona zobowiązaniem równym jej wartości, spowoduje wyrządzenie skarżącej znacznej szkody.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuję:
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności rozważenia wymaga kwestia dopuszczalności rozpoznania w postępowaniu kasacyjnym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji zaskarżonej do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 61 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. - wstrzymanie wykonania aktu lub czynności przez organ albo sąd pierwszej instancji upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, a więc zarówno wyroku wydanego po rozpoznaniu skargi (uwzględniającego albo oddalającego skargę), jak i postanowień o odrzuceniu skargi albo umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego.
W przypadku uwzględnienia skargi sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 152 p.p.s.a., ma obowiązek określić, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to, które niewątpliwie ma ten sam skutek, co wstrzymanie wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a. traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Wobec powyższego należy uznać za niedopuszczalne, aby Naczelny Sąd Administracyjny przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej wypowiadał się w postępowaniu wpadkowym w kwestii, która została już przesądzona w zaskarżonym do tego Sądu wyroku sądu pierwszej instancji.
Inaczej jest natomiast w przypadku rozstrzygnięć sądu pierwszej instancji negatywnych dla strony skarżącej np.: przy oddaleniu skargi. W takich okolicznościach brak możliwości odpowiedniego stosowania przepisów o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności pozbawiałoby skarżącego ochrony tymczasowej w toku całego postępowania kasacyjnego.
Analiza systemowa omawianych przepisów pozwala przyjąć, że regulacja zawarta w art. 152 p.p.s.a. wyłącza możliwość odpowiedniego stosowania przepisów art. 61 § 3-5 p.p.s.a. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na podstawie art. 193 p.p.s.a. tylko w odniesieniu do spraw, w których sąd pierwszej instancji uwzględnił skargę i wypowiedział się, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. W pozostałych sytuacjach przepisy art. 61 § 3-5 p.p.s.a. mają przed Naczelnym Sądem Administracyjnym odpowiednie zastosowanie.
W rozpoznawanej sprawie sąd pierwszej instancji oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku, a zatem dopuszczalne jest rozpatrzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny wniosku o wstrzymanie wykonania tej decyzji.
Przyznanie stronie skarżącej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Z tego względu sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności powinien kierować się jedynie przesłankami wyczerpująco określonymi w art. 61 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym to na stronie ciąży obowiązek wykazania we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Uzasadnienie tego wniosku powinno wskazywać konkretne zdarzenia, na podstawie których sąd będzie mógł wywieść, że wstrzymanie wykonania danego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do skarżącego. Nie wystarczy zatem samo powtórzenie treści przepisu zawartego w art. 61 § 3 p.p.s.a. Brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności uniemożliwia jego merytoryczną ocenę przez sąd administracyjny.
Należy zaznaczyć, że orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma charakter fakultatywny, a więc sąd może, lecz nie musi wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, nawet w przypadku, gdy występują w sprawie przesłanki, od zaistnienia których ustawodawca uzależnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaistniałym w niniejszej sprawie stanie faktycznym skarżąca nie wykazała okoliczności uprawdopodobniających niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków poprzez wykonanie zaskarżonej decyzji, co uprawniałoby Sąd do zastosowania instytucji wstrzymania wykonania decyzji.
Jak wspomniano na wstępie, rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania przedmiotu zaskarżenia, sąd kieruje się jedynie przesłankami określonymi w art. 61 § 3 p.p.s.a. A zatem podnoszona w przedmiotowym wniosku okoliczność dotycząca zasadności podatku określonego w zaskarżonej decyzji nie może stanowić podstawy do wstrzymania wykonania tego aktu. Poza tym nie może być ona przedmiotem badania Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym postępowaniu wpadkowym, gdyż stanowiłoby to swoisty "przedsąd".
Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji