Uzasadnienie
II FSK 1675/14
Wyrokiem z dnia 6 lutego 2015 r., I SA/Po 702/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę P. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2014 r. w przedmiocie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r.
Na powyżej powołane rozstrzygnięcie skarżący P. S. wniósł skargę kasacyjną, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego:
- - art. 190 ust. 3 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skutki prawne przepisu uchylonego przez Trybunał Konstytucyjny pozostają w mocy w zakresie, w jakim nastąpiły przed wejściem w życie wyroku TK;
- - art. 70 § 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), powoływanej dalej jako: "O.p." poprzez jego błędne zastosowanie pomimo, iż przepis ten, jako zawierający normę prawna niezgodną z Konstytucją RP, nie wywołuje skutków prawnych;
- - art. 70 § 8 O.p. w zw. z art. 2 i art. 64 ust. 1 Konstytucji RP poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie jako podstawę orzekania normy prawnej, której domniemanie zgodności z Konstytucją zostało obalone.
Wnioskiem z dnia 3 marca 2016 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o zawieszenie postępowania do momentu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 22 lutego 2016 r. o stwierdzenie niezgodności art. 70 § 8 O.p. z art. 64 ust. 2 oraz art. 2 w zw. z art. 84 Konstytucji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do dyspozycji art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Związek pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego musi cechować się tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej.
W judykaturze (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2008 r., sygn. akt II FPS 4/08, dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA") podkreśla się, że przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Zawieszenie postępowania powinno być również uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak i ekonomiki procesowej. Powyższe okoliczności sąd podejmujący rozstrzygnięcie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. powinien oceniać w kontekście konieczności rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, co ma niebagatelne znaczenie w świetle konstytucyjnego nakazu rozpoznawania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz zasady szybkości postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 p.p.s.a.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie powyższe warunki nie zostały spełnione. Wskazany we wniosku przepis ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012r.,poz.749 z zm.), dalej jako "O.p.", rzeczywiście został wskazany jako jedna z podstaw prawnych decyzji, ale określającej wysokość zobowiązania podatkowego (wskazywał na możliwość określenia zobowiązania z uwagi na to, że nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania). To nie ta decyzja była jednak przedmiotem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, ale decyzja wydana w nadzwyczajnym trybie wznowienia postępowania. Z akt sprawy wynika, iż przesłanką wznowienia postępowania podatkowego, wskazaną przez stronę postępowania w żądaniu wznowienia postępowania, była przesłanka z art.240 § 1 pkt 8 O.p., a wyrokiem, którym stwierdzono niezgodność z Konstytucją przepisu stanowiącego podstawę orzekania był według strony wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. wydany w sprawie o sygnaturze SK 40/12 (ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 2013 r., poz. 1313, w dniu 13 listopada 2013 r.).
Trybunał Konstytucyjny orzekł w nim o niezgodności z Konstytucją art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. Strona wywodziła, że w uzasadnieniu tego wyroku potwierdzono również niekonstytucyjność przepisu art. 70 § 8 O.p. to jest przepisu, obowiązującego od dnia 1 stycznia 2003 r., który odpowiada przepisowi art. 70 § 6 w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2002 r. Powołany wyżej przepis art. 70 § 8 O.p. był podstawą prowadzenia postępowania podatkowego, a następnie wydania decyzji określającej podatnikowi zobowiązanie podatkowe. Według strony, uznanie tego przepisu przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją w uzasadnieniu wyroku stanowiło wystarczającą podstawę wznowienia postępowania w rozumieniu art.240 § 1 pkt 8 O.p.
W toku kontroli sądowej decyzji odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania badaniu, w granicach danej sprawy, podlegała zatem kwestia istnienia podstawy wznowienia, a więc stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny, po doręczeniu stronie decyzji ostatecznej określającej wysokość zobowiązania podatkowego, niezgodności z Konstytucją przepisu stanowiącego podstawę prawną tej decyzji. Przesłanka ta powinna istnieć w dacie zgłoszenia żądania o wznowienie postępowania, skoro wznowienie postępowania może nastąpić w tym przypadku wyłącznie na wniosek strony, zgłoszony w terminie miesiąca od wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art.241 § 2 pkt 2 O.p.). Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma zatem znaczenia rozpoznanie przez Trybunał Konstytucyjny wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o stwierdzenie zgodności z Konstytucją art.70 § 8 O.p. Jego wydanie skutkować będzie co najwyżej powstaniem przesłanki wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną.
Nie ma natomiast znaczenia dla wyniku postępowania w tej sprawie, w której badana jest zgodność z prawem decyzji odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznej z uwagi na to, że nie zaistniała podstawa wznowienia postępowania, wskazana w żądaniu strony i prawidłowość wyroku Sądu pierwszej instancji, uznającego stanowisko organów za prawidłowe.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 i art. 131 w związku z art. 193 p.p.s.a.