Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 czerwca 2009 roku oddalił skargę D. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 19 listopada 2008 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Powyższy wyrok, na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez pełnomocnika skarżącego, jest przedmiotem kontroli instancyjnej przeprowadzanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu wyroku wyjaśniono, że na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 23 listopada 2007 r., nr SM 4/7110/07, wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (wierzyciela), Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. (organ egzekucyjny) prowadził wobec D. K. postępowanie egzekucyjne. Tytułem tym objęto należności pieniężne wynikające z decyzji z dnia 17 maja 2007 r., w której orzeczono o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki z o.o. E. w likwidacji z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych.
Pismem z dnia 4 stycznia 2008 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wskazując na błąd co do osoby zobowiązanego, zaniechanie doręczenia pisemnego upomnienia, nieistnienie obowiązku określonego w tytule wykonawczym, zaniechanie poinformowania Strony o postępowaniu, które dotyczyłoby jej odpowiedzialności z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych spółki E. Sp. z o.o.
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia 27 lutego 2008 r. przedstawił stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutów skarżącego uznając je za niezasadne lub niedopuszczalne. Błąd co do osoby oraz nieistnienia obowiązku były niezasadne, ponieważ skarżący był członkiem zarządu spółki w okresie, w którym powstały zaległości podatkowe, a zgodnie z art. 116 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.,) za zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialności odpowiadają całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu. W zakresie zarzutu dotyczącego obowiązku doręczenia pisemnego upomnienia, wierzyciel wskazał, że w sprawie doszło do przewidzianego w art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 Nr 229 Poz. 1954 ze zm., dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 Nr 98 Poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) doręczenia zastępczego. Naczelnik wskazał również, że zarzut niepoinformowania strony o prowadzonym postępowaniu jest rozpatrywany w odrębnym postępowaniu podatkowym i dlatego też uznaje się go za niedopuszczalny.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł pismem z dnia 21 marca 2008 r. zażalenie zarzucając:
wskazanie złej podstawy prawnej przez powołanie art. 33 § 1 i § 2 u.p.e.a.;
brak pouczenia w treści postanowienia o prawie wniesienia zażalenia na postanowienia;
nieprawidłowe doręczenie stronie upomnienia;
nierozpatrzenie pozostałych zarzutów.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia 19 listopada 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia 27 lutego 2008 r. Organ podatkowy uznał, że zarzuty oparcia postanowienia na błędnej podstawie prawnej i braku pouczenia co do wniesienia zażalenie były zasadne, ale nie miały wpływu na rozstrzygnięcie podjęte przez wierzyciela. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że tryb postępowania wierzyciela w przypadku wniesienia zarzutów określonych w art. 33 u.p.e.a reguluje art. 34 § 1 i 2 tej ustawy, jednak treść wydanego rozstrzygnięcia nie budziła wątpliwości, że zostało ono wydane we właściwym trybie. Odnosząc się do zarzutu pominięcia w uzasadnieniu pouczenia o środku zaskarżenia i sposobie jego wniesienia organ podatkowy stwierdził, że "pomimo wystąpienie tego braku strona skorzystała z przysługującego jej prawa wniesienia zażalenia".
Organ odwoławczy wskazał, że doręczenie upomnienia zgodnie z art. 44 k.p.a. ostatecznie było poprawne. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej organ pierwszej instancji nie wyjaśnił dostatecznie szczegółowo sposobu doręczenia. Zauważono, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wskazał jako datę doręczenia upomnienia 3 listopada 2007 r., w której urząd pocztowy zwrócił nieodebraną przesyłkę do adresata. Nie zmienia to jednak faktu, że upomnienie zostało doręczone w sposób prawidłowy zgodnie z wymogami art. 44 k.p.a – w dniu 30 października 2007 r.
Odnosząc się do zarzutów egzekucyjnych dotyczących błędu co do osoby zobowiązanego oraz nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym Dyrektor Izby Skarbowej zgodził się ze stanowiskiem Naczelnika Urzędu Skarbowego w tej sprawie.
Wnosząc do WSA w Warszawie skargę na powyższe stanowisko skarżący zarzucił naruszenie:
art. 124 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. przez uznanie, że naruszenie prawa w postaci wskazania błędnej podstawy prawnej postanowienia z dnia 27 lutego 2008 r. oraz braku pouczenia, co do prawa wniesienia zażalenia na to postanowienie nie uzasadniały jego uchylenia, art. 40 i art. 44 k.p.a. przez niestwierdzenie nieprawidłowego doręczenia Stronie upomnienia;
art. 124 § 2 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. przez błędne uznanie, że wszystkie zarzuty zgłoszone przez Stronę w piśmie z dnia 4 stycznia 2008 r. zostały rozpatrzone.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał w całości swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wskazał również, że adres, na który kierowano do skarżącego przesyłki, był zgłoszony do urzędu skarbowego jako adres zamieszkania.
Sąd pierwszej instancji oddalił skargę wskazując, że nie zasługiwała na uwzględnienie, a zarzuty w niej zawarte były chybione.
W ocenie WSA Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo uznał, że stwierdzone przez niego uchybienia prawne popełnione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego nie dawały podstaw do uchylenia postanowienia z dnia 27 lutego 2008 r. Dyrektor słusznie przyjął, że przywołanie w stanowisku wierzyciela art. 33 § 1 i 2 u.p.e.a. zamiast 34 § 1 i § 2 tej ustawy są "oczywistym błędem wierzyciela" i z tego względu nie uchylił zaskarżonego postanowienia.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji prawidłowo również Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że niezamieszczenie w treści postanowienia pouczenia o trybie i sposobie jego zaskarżenia nie oznaczało braku zaskarżalności postanowienia. Jak zauważył WSA w uzasadnieniu rozstrzygnięcia: "Strona mogła bowiem albo skorzystać z żądania uzupełnienia postanowienia w tym zakresie według właściwych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, co miałoby wpływ na termin jego zaskarżalności, albo od razu zaskarżyć postanowienie w drodze zażalenia."
Sąd wskazał również, że prawidłowa była ocena dotycząca skutecznego upomnienia w trybie zastępczym. Informacje, które zostały umieszczone na kopercie oraz potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej upomnienie były wystarczające do stwierdzenia prawidłowego doręczenia zastępczego. Adresat został zawiadomiony o nadejściu przesyłki i możliwości jej odbioru w miejscu i czasie wskazanym przez doręczyciela. Brak odbioru przesyłki wywołał zatem skutek w postaci uznania jej za doręczoną z upływem 14 dni od daty pozostawienia w placówce pocztowej.
Sąd pierwszej instancji przywołał również art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 2681), zgodnie z którym podatnicy mają obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym w terminie 30 dni, od dnia w którym nastąpiła zmiana.
Wyjaśniono również, że zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzyciel może wszcząć postępowanie egzekucyjne bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach określonych w § 13 tego rozporządzenia. Zaś § 13 pkt 1 stanowi, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. W rozpatrywanej sprawie podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego była decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 17 maja 2007 r. w przedmiocie odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki z o.o. E. w likwidacji.
W ocenie Sądu pierwszej instancji niezasadne były również zarzuty skargi w zakresie nierozpatrzenia wszystkich zarzutów egzekucyjnych.
Pełnomocnik skarżącego zaskarżył wyrok zarzucając Sądowi pierwszej instancji na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. w skrócie: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na przebieg postępowania poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c tej ustawy poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenie przez organ w toku postępowania przepisów:
art. 124 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zakresie wskazania wadliwej podstawy prawnej oraz braku pouczenie o prawie do wniesienia zażalenia;
art. 40 oraz 44 k.p.a.;
art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Autor skargi kasacyjnej powołując się na powyższe na podstawie art. 176 p.p.s.a w zw. z art.185 § 1 tej ustawy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Swoje stanowisko w sprawie przedstawił na rozprawie pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w W. wnosząc o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zawartymi w niej podstawami i wnioskami (art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 p.p.s.a.). Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza niemożność wyjścia poza tę część wyroku Sądu pierwszej instancji, której strona nie zaskarżyła. Związanie natomiast podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. W tym zakresie Sąd ma obowiązek odnieść się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej (por. uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. I OPS 10/09, publ. ONSAiWSA 2010, nr 1(34), poz. 1).
W rozpoznawanej sprawie z uwagi na treść sformułowanej skargi kasacyjnej w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należało przypomnieć szerzej zasady odnoszące się do podstaw skargi kasacyjnej oraz znaczenie ich prawidłowego sformułowania umożliwiającego tym samym zbadanie sprawy w kierunkach zakładanych przez stronę skarżącą.
Przede wszystkim stosownie do przepisu art. 176 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a) skarga kasacyjna powinna w szczególności zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Należy przede wszystkim wskazać konkretny przepis (przepisy) prawa materialnego i procesowego, który w ocenie wnoszącego tę skargę, został naruszony przez sąd administracyjny pierwszej instancji. Z kolei przepis art. 174 p.p.s.a. dopuszcza dwie podstawy kasacyjne:
- – naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1),
- – naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a). Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2000 r., sygn. IV CKN 1518/00, publ. OSNC 2001, nr 3, poz. 39 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/04, niepubl.). Sąd nie może bowiem zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne.
Prawidłowe sformułowanie podstaw skargi kasacyjnej polega na powołaniu konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił Sąd i uzasadnieniu zarzutów ich naruszenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2001 r., sygn. akt IV CKN 1595/00, Lex nr 53119).
Wymóg określenia podstaw skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie obejmuje wskazanie, które przepisy – oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu, punktu, litery) ustawy – zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało (na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu), a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wskazanie dodatkowo, że wytknięte uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2004 r., sygn. akt GSK 639/04, publ. ONSAiWSA 2005, nr 2 (5), poz. 39 wraz z powołanym w nim orzecznictwem Sądu Najwyższego). Skarga kasacyjna nieodpowiadająca wymogom ustawowym w zakresie określenia podstaw i ich uzasadnienia zawiera istotny brak, ponieważ uniemożliwia sądowi ocenę zasadności tego środka zaskarżenia.
Przypomnienie tych ogólnych zasad było niezbędne ze względu na treść zarzutów skargi kasacyjnej odwołujących się do naruszenia przepisów postępowania w zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego pierwszej instancji, braku pouczenia o zasadach i trybie zaskarżenia postanowienia wydanego przez ten organ, braku właściwej oceny skutków wadliwego doręczenia przez wierzyciela upomnienia wskazującego treść egzekwowanej należności. Dla podważenia oceny, iż w zakresie tych spornych zagadnień nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy zarzucono wydanie orzeczenia z naruszeniem przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a w związku z art. 40, art.44 i art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. Wśród zarzutów skargi kasacyjnej w ogóle pominięto przepisy postępowania w oparciu, o które sformułowane zostały zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym oraz na podstawie, których organy egzekucyjne zobowiązane zostały do rozpoznani tych zarzutów i wydania w tym zakresie rozstrzygnięcia.
To w tych ramach prawnych mieściło się wydanie rozstrzygnięcia po uzyskaniu wiążącego stanowiska wierzyciela. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia było wyrażone w formie postanowienia stanowisko wierzyciela, w którym stwierdzono brak podstaw do uwzględnienia zarzutów zobowiązanego. Zgodnie z przytoczonymi na wstępie uwagami ogólnymi dotyczącymi wymogów skargi kasacyjnej pominięcie w jej podstawach tych przepisów uniemożliwiało Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu skontrolowanie w tym zakresie zaskarżonego wyroku. Jednocześnie ocena dotycząca prawidłowości ich zastosowania miała decydujący wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy. Nie zakwestionowano w tej sytuacji oceny Sądu pierwszej instancji, iż wydane w sprawie postanowienie organów obu instancji pełniących funkcję wierzyciela obowiązków o charakterze pieniężnym znajdowało oparcie w przepisach art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 oraz art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a.
Brak zarzutów w tym zakresie zwalniając Naczelny Sąd Administracyjny od oceny prawidłowości zastosowania tych przepisów w rozpoznawanej sprawie, przesądzał jednocześnie o wyniku sprawy. W tej sytuacji przypomnieć jedynie należało co wynika z tych przepisów oraz jakie było znaczenie ich właściwego zastosowania dla wyniku rozpatrywanej sprawy. Zgodnie z art. 33 pkt 1, 4 i 7 u.p.e.a. podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może stanowić m. in. nieistnienie obowiązku, błąd co do osoby zobowiązanego oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 tej ustawy. Wskazane zarzuty zostały przedstawione przez stronę skarżącą w toku postępowania egzekucyjnego.
Natomiast według art. 34 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1); jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (§ 1a); na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (§ 2).
Z przytoczonych regulacji prawnych wynika, że przed rozpatrzeniem zarzutów przez organ egzekucyjny, stanowisko w tym zakresie zajmuje wierzyciel. Wypowiedź wierzyciela następuje w formie postanowienia. Podstawa prawna statuująca taką formę zajęcia stanowiska przez wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów zawarta jest w art. 17 § 1 w związku z art. 34 § 1 u.p.e.a. Potwierdza ją art. 34 § 2 u.p.e.a., który ściśle rzecz ujmując stanowi podstawę do zaskarżenia takiego postanowienia.
Wyrażona w zaskarżonym wyroku ocena, iż w rozpoznawanej sprawie zarówno organ egzekucyjny zwracając się o zajęcie stanowiska przez wierzyciela jak i wierzyciel przedstawiając swoje stanowisko w sprawie zgłoszonych zarzutów zastosowały się do zasad wyrażonych w tych przepisach nie została podważona. Żaden z omówionych przepisów nie znalazł się w podstawach skargi kasacyjnej strony. Wyrażona zatem w zaskarżonym wyroku ocena jest wiążąca decydując tym samym o wyniku rozpoznawanej sprawy.
Za pozbawione uzasadnionych podstaw należało równocześnie uznać podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania – co nie miało już jednak decydującego wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy. Jak trafnie to wyjaśnił Sąd pierwszej instancji nie było podstaw do uwzględnienia skargi ze względu na podniesione w niej zarzuty, a tym samym oparcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. Zgodnie z treścią objętego zarzutami skargi kasacyjnej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania (inne niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego - art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ oraz stwierdzenie nieważności - art. 145 § 1 pkt 2/ w takim stopniu, iż mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przepis ten zatem normuje powinność wydania oraz treść rozstrzygnięcia sądu administracyjnego pierwszej instancji w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania. Naruszenie przepisów postępowania może polegać w szczególności na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu lub uniemożliwieniu stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych albo błędnej wykładni tych przepisów (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 210-211).
Warunkiem uwzględnienia skargi z tego powodu jest ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc ukształtowanie w nich stosunku administracyjnoprawnego, materialnego lub procesowego. Sąd uchylając z tych powodów decyzję lub postanowienie musi wykazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (por. J.P. Tarno, op.cit., s. 211 oraz T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie administracyjne, Warszawa 2004, s. 305).
Ocena prawna prowadząca Sąd do stwierdzenia istnienia podstaw do oddalenia skargi lub uchylenia zaskarżonego aktu z powodów podanych w omawianych przepisach powinna stanowić element uzasadnienia wyroku (art. 141 § 4 p.p.s.a.).
Sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku w odniesieniu do przesłanek uzasadniających oddalenie skargi w zakresie poruszonych w niej kwestii spornych spełnia wymogi przewidziane w przytoczonych przepisach.
Jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji w ustalonym stanie faktycznym istniały podstawy do oddalenia skargi (art. 151 p.p.s.a.). Treść uzasadnienia wyroku pozwala na ocenę motywów jakim kierował się Sąd uznając, iż w sprawie nie doszło do naruszenia przez organy administracyjne zasad postępowania wyrażonych art. 40, art.44 i art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji trafnie stwierdził, że nie można było dopatrzyć się prowadzenia postępowania administracyjnego z naruszeniem zasad wyrażonych w art. art. 40, art.44 i art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. Stosowanie tych zasad postępowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji należy wywodzić z ogólnego odesłania w art. 18 u.p.e.a. Do tych ogólnych reguł zastosowały się organy egzekucyjne skoro wydane postanowienia znajdowały oparcie w treści wskazanych w ich podstawach przepisów prawa oraz zostały poprzedzone wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy w zakresie mającym znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Wskazane uchybienia, których dopuścił się organ pierwszej instancji wprawdzie nie powinny mieć miejsca, to jednak zostały usunięte przez organ odwoławczy przez podanie właściwej podstawy rozstrzygnięcia (art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a.).
Ponadto pomimo tego, że postanowienie organu pierwszej instancji nie zawierało wymaganego pouczenia o prawie zaskarżenia (art. 124 § 1 i art. 141 § 1 k.p.a w związku z art. 34 § 2 u.p.e.a.), to jednak w tej sprawie strona skutecznie wniosła zażalenie z zachowaniem właściwego trybu i terminu. Zatem w tym wypadku brak pouczenia, choć nie powinien mieć miejsca nie mógł zostać uznany za szkodzący stronie (por. art.. 112 w związku z art. 126 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a.). Należało w tej sytuacji zgodzić się z oceną Sądu pierwszej instancji, iż wskazane uchybienia nie miały wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy.
Dodatkowego wyjaśnienia wymagały podnoszone w sprawie zarzuty dotyczące braku skutecznego doręczenia skarżącemu przez wierzyciela upomnienia przed wszczęciem egzekucji tj. zarzut z art. 33 pkt 7 u.p.e.a. Oceniając tę kwestię należało stwierdzić, że instytucja doręczenia zastępczego została uregulowana w art. 44 k.p.a., który stosowany jest w postępowaniu egzekucyjnym na mocy art. 18 u.p.e.a. Jak trafnie to ocenił Sąd pierwszej instancji do wymogów wynikających z tego przepisu zastosowano się w rozpoznawanej sprawie przesyłając upomnienie na adres zamieszkania zobowiązanego (str. 9 i 10 uzasadnienia wyroku). Słusznie również stwierdzono, że nawet jednak gdyby w tym zakresie dopatrzono się uchybień w postępowaniu organu, to pozostawało to bez wpływu na wynik sprawy. W sprawie, w której zobowiązanie ustalone zostało w decyzji organu podatkowego przed wszczęciem egzekucji nie było wymagane skierowanie do zobowiązanego upomnienia.
Zagrożenie wszczęciem egzekucji wynikało z samego pouczenia w decyzji. Ponadto zgodnie z przepisem art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku przesłał pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Od powyższej ogólnej zasady ustawodawca wprowadził wyjątek zamieszczając w cytowanym przepisie zapis "chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią". Przepisami szczególnymi regulującymi prowadzenie egzekucji administracyjnej jest rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541) wydane na podstawie delegacji zawartej między innymi w art. 15 § 5 u.p.e.a. Wykorzystując uprawnienie wynikające z delegacji Minister Finansów w § 13 rozporządzenia zawarł katalog zwolnień z doręczenia upomnienia, stanowiąc, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu (pkt 1).
Z wykładni gramatycznej powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że o braku obowiązku doręczenia zobowiązanemu upomnienia, a więc o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego bez dowodu doręczenia upomnienia przesądza istnienie dwóch okoliczności. Po pierwsze: egzekwowana należność musi być określona w pieniądzu i po drugie, musi wynikać z orzeczenia. Tego rodzaju sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, co upoważniało właściwe organy do wszczęcia egzekucji administracyjnej z pominięciem zasady wyrażonej w art. 15 § 1 u.p.e.a.
Mając na względzie wszystkie przytoczone okoliczności skarga kasacyjna jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparte zostało na podstawie art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a/ w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (...) (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
- - ---------------------- 1