Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Gl 1613/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A. sp. z o.o. E.-I. w likwidacji z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 31 października 2006 r., w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych.
Stan faktyczny sprawy administracyjnej przedstawia się następująco.
Wzmiankowanym powyżej rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia 1 czerwca 2006 r., w której odmówiono spółce uchylenia decyzji z dnia 23 lipca 1992 r. określającej jej zobowiązanie w podatku dochodowym za rok 1990 oraz zwrot podatku dochodowego w kwocie 12.157.125,90 zł. Organ drugiej instancji wyraził pogląd, że spółka nie ujawniła żadnych nowych okoliczności czy też dowodów, które mogłyby stanowić podstawę wznowienia postępowania opisaną w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm., dalej zwanej: "Ordynacja podatkowa"). Uznano, że wszelkie kwestie podnoszone we wniosku z dnia 15 grudnia 2005 r. jak i w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej (związane z prowadzeniem postępowań karnych przeciwko członkom zarządu spółki, postępowania cywilnego przeciwko Bankowi Rozwoju Eksportu, zakupem bonów pieniężnych NPB na zabezpieczenie kredytu będącego przedmiotem transferu do Izraela, ujęciem w bilansie za 1990 r. w aktywach bonów pieniężnych NBP, wykazaniem nieprawidłowego zysku za 1990 r.) były już przez spółkę podnoszone i ocenione przez organy podatkowe w decyzji z dnia 10 czerwca 1995 r. oraz z dnia 31 sierpnia 1995 r.
Na powyższą decyzję spółka złożyła skargę do Sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej przez jego niewłaściwe zastosowanie wynikające z przyjęcia, że wskazane przez stronę skarżącą okoliczności sprawy nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania, mimo że były to okoliczności nowe, istotne i nieznane organowi skarbowemu w dniu wydania decyzji. Spółka argumentowała, że doszło do sprzecznych z rzeczywistością ustaleń faktycznych, polegających na przyjęciu, że nie stanowią nowych okoliczności w sprawie, ustalenia poczynione wyrokach Sądu Okręgowego w Warszawie (sygn. akt VIII K 45/97 oraz sygn. akt XX GC 1187/94), a także Sądu Apelacyjnego w Warszawie (sygn. akt VI A Ca 979/04), pomimo, że odnoszą się one do faktów istniejących w dacie wydawania decyzji podatkowej z dnia 23 lipca 1992 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaakcentowano m.in., iż zakończone wyrokami postępowanie cywilne w sprawie z powództwa spółki przeciwko Bankowi Rozwoju Eksportu oraz prowadzone postępowanie karne mają charakter autonomicznych i pozostają bez wzajemnego wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd administracyjny dokonał obszernej analizy przesłanki wznowieniowej z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Biorąc pod uwagę stan faktyczny rozpoznawanej sprawy zaakceptowano stanowisko organów obu instancji, iż strona skarżąca nie wykazała ani istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, a także nowych dowodów, które istniały w dniu wydania spornej decyzji z dnia 23 lipca 1992 r., a które nie były znane organowi wydającemu decyzję.
W ocenie Sądu, spółka myli dwie zupełnie różne kwestie. Czym innym jest ustalenie istnienia danego faktu (obiektywnie istniejącej rzeczywistości, wynikającej np. z ksiąg rachunkowych spółki), a czym innym ustalenie jego znaczenia (prawnopodatkowych następstw wystąpienia określonych okoliczności faktycznych). Z treści art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej wynika wyraźnie, iż przesłanką wznowieniową jest m.in. ujawnienie nowej okoliczności faktycznej, a nie jej właściwa ocena. Sąd podkreślił, że organ podatkowy miał wiedzę dotyczącą zarówno operacji zaciągnięcia kredytu w Banku Rozwoju Eksportu, jak i przejęcia przez tenże bank uprzednio zakupionych przez Spółkę bonów NBP. Dlatego też odmienna ocena znanych uprzednio organowi okoliczności faktycznych nie uzasadnia twierdzenia, że chodzi o nowe okoliczności faktyczne, w myśl art.240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.
Ponadto późniejsze wyroki sądów powszechnych, na które powołuje się strona skarżąca (z 2000, 2004 i 2005 r.), jako nowe dowody w sprawie, mogłyby mieć znaczenie - z punktu widzenia przesłanki wznowieniowej z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej tylko wówczas, gdyby "istniały w dniu wydania decyzji".
Strona skarżąca, w opinii Sądu, nie wyjaśniła także, jaki wpływ mogły mieć ustalenia sądów powszechnych, zawarte w powoływanych przez nią wyrokach, na wysokość zobowiązania podatkowego spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 1990 r.
W skardze kasacyjnej spółka na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2002, Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a to art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm., zwanej dalej: p.u.s.a.) poprzez przyjęcie, iż skarżący nie przedstawił we wniosku o wznowienie postępowania zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej nowych i istotnych faktów lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nie znanych organom podatkowym, podczas gdy przedstawione przez skarżącego okoliczności (tj. ustalenia faktyczne poczynione mocą wyroków Sądu Okręgowego w Warszawie sygn. akt VIII K 45/97; Sądu Okręgowego w Warszawie sygn. akt XX GC 1187/94 oraz Sądu Apelacyjnego w Warszawie sygn. akt VI A Ca 979/04) są faktami nowymi, istniejącymi w dniu wydania decyzji, istotnymi dla sprawy oraz nie znanymi organowi, który decyzję wydał, uzasadniającymi wznowienie postępowania.
Wskazując na powyższe zarzuty kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 3 marca 2009 r. pełnomocnik spółki podniósł, że w granicach zarzutu art. 3 § 1 p.p.s.a. mieszczą się implicite nie podniesione bezpośrednio w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 134, 135, 145 p.p.s.a. oraz art.243 Ordynacji podatkowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Brak jest podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Na podstawie art.183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczają zarzuty kasacyjne sformułowane, przedstawione i uzasadnione zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z unormowań art.174 i art.176 p.p.s.a. W szczególności, zarzuty te winny wskazywać adekwatne do danej sprawy konkretnie przepisy prawa, znajdujące się w obszarze stosowania sądów administracyjnych, które, zdaniem skarżącego, naruszył Sąd I instancji wydając zaskarżony kasacją wyrok.
Skarga kasacyjna wniesiona w sprawie niniejszej wymogów tych dostatecznie nie spełnia.
Zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 p.u.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do pierwszego z powołanych przepisów sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z kolei zgodnie z art. 1 p.u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Przepis ten określa podstawową funkcję sądów administracyjnych i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Unormowania te nie stanowiły samodzielnej podstawy rozstrzygnięcia i ocen sądu administracyjnego odnośnie charakteru i wartości okoliczności i dowodów znajdujących się w wyrokach sądów powszechnych, na które powoływała się strona we wniosku o wznowienie postępowania. Podstawę tego typu konstatacji stanowiły przepisy cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
W związku z powołanymi wyżej przepisami należało powiązać zarzut naruszenia art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Jednakże strona nie objęła zarzutami kasacyjnymi oceny okoliczności i dowodów, na które powoływała się we wniosku o wznowienie postępowania w sprawie. Taki zatem sposób sformułowania zarzutu procesowego nie daje możliwości zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny ustaleń faktycznych, dokonanych przez organy podatkowe, a zaaprobowanych i ocenionych przez Sąd pierwszej instancji. Nie można skutecznie kwestionować ustaleń stanu faktycznego na podstawie jednego przepisu Ordynacji podatkowej i to bez objęcia go zarzutem naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c lub art. 151 p.p.s.a.
W konsekwencji zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany jest niezakwestionowaną w skardze kasacyjną oceną stanu faktycznego przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji, z którego wynika, że okoliczności faktyczne i dowody, na które strona powołuje się w kontekście wniosku o wznowienie postępowania istniały już w czasie wymiarowego postępowania podatkowego za 1990 r., znane były organom podatkowym, a tylko różnie oceniane były w powoływanych wyrokach sądów powszechnych po zakończeniu postępowania podatkowego.
Odnosząc się z kolei do zarzutów naruszenia art. 134, 135, 145 p.p.s.a. oraz art.243 Ordynacji podatkowej, podniesionych przez pełnomocnika spółki na rozprawie w dniu 3 marca 2009 r. należy stwierdzić, iż nie są one skuteczne. Nie były podnoszone w skardze kasacyjnej, ani także z niej nie wynikają. Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Powyższe zarzuty nie mogły zostać poddane merytorycznej kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych, powyższe nie oznacza jednak prawa do uzupełniania podstaw kasacyjnych poprzez wysuwanie nowych zarzutów wobec kwestionowanego orzeczenia.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sad Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.