Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 1136/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718) oddalił skargę B. F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych.
Z uzasadnienia tego wyroku wynikało, co następuje.
Wierzyciel – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. wystawił dla skarżącego jako zobowiązanego 16 tytułów wykonawczych. Podstawę dla ich wystawienia stanowiły deklaracje skarżącego.
Na podstawie tych tytułów organ egzekucyjny – Dyrektor Oddziału ZUS w G. na podstawie art. 80 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 – dalej: "u.p.e.a.") zajął wierzytelność z rachunku bankowego skarżącego.
Skarżący, po doręczeniu mu zawiadomień o dokonaniu zajęcia, w ustawowym terminie złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G. postanowieniem z dnia 04 marca 2013 r. rozpoznał te zarzuty, lecz w wyniku zażalenia skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej w G. postanowieniem z 12 kwietnia 2013 r. uchylił postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Oddziału ZUS postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2013 r. nr uznał za uzasadniony zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie części tytułów wykonawczych. Nie uwzględnił natomiast zarzutu przedawnienia dochodzonych należności oraz zarzutu niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Wobec uznania części zarzutów za uzasadnione umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego na podstawie części tytułów wykonawczych.
Zobowiązany wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, lecz Dyrektor Izby Skarbowej w G. postanowieniem z dnia 26 czerwca 2013 r utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej skarżący zarzucił naruszenie art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 963 – dalej: "u.s.u.s.) art. 27 u.p.e.a., art. 124 § 1 k.p.a. oraz art. 3a § 2 pkt 1 u.p.e.a.
Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o jej oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za nieuzasadnioną. Odnosząc się do meritum sprawy stwierdził, że w sprawie nie wystąpiło przedawnienie egzekwowanych obowiązków. Stwierdził, że z dniem 1 stycznia 2003 r. znowelizowano brzmienie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. przez wprowadzenie dziesięcioletniego terminu przedawnienia, a uwzględniając kolejną zmianę z dniem 1 stycznia 2012 r., przewidującą pięcioletni okres przedawnienia oraz przepisy przejściowe do ustawy nowelizującej, WSA uznał, iż zasadne było stanowisko organów zgodnie z którym należności z tytułu składek nie były przedawnione na dzień wystawiania tytułów wykonawczych.
Stwierdził również, iż organ zasadnie nie uwzględnił zarzutu dotyczącego niedopuszczalności egzekucji składek za wrzesień 2003 oraz październik 2003 r. Deklaracje rozliczeniowe za te miesiące, zdaniem WSA mogły stanowić podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, gdyż zostały złożone przez skarżącego po wejściu w życie (dnia 1 października 2003 r.) nowelizacji rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych. Wprowadziła ona do części XIII deklaracji rozliczeniowych pouczenia, iż mogą one stanowić podstawę do sporządzenia tytułu wykonawczego. Deklaracja za miesiąc wrzesień 2003 r. została złożona przez skarżącego (płatnika) dnia 15 października 2003r.
Skarżący nie zgodził się z wyrokiem WSA i w złożonej skardze kasacyjnej zarzucił:
- 1. Naruszenie prawa materialnego – art. 24 ust. 4 ustawy no systemie ubezpieczeń społecznych poprzez niezastosowanie pięcioletniego terminu przedawnienia;
- 2. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 3a § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez uznanie za nieuzasadniony zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej składek za wrzesień oraz październik 2003 roku,
- 3. Niezbadanie całości zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz nieodniesienie się wydania uprzednio przez organ postanowienia z dnia 12 kwietnia 2013 r. (nr [...]).
Podnosząc tej treści zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania.
Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna okazała się bezzasadna w zakresie wszystkich sformułowanych w niej podstaw.
Pierwszy ze sformułowanych zarzutów – zarzut naruszenia art. 24 ust. 4 u.s.u.s. oparto o twierdzenie o przedawnieniu egzekwowanych należności, co wywodzono z literalnego brzmienia przepisu w jego aktualnym brzmieniu.
Autor skargi kasacyjnej nie odniósł się jednak do szeroko uzasadnionego stanowiska sądu pierwszej instancji, który – co należy podkreślić – zasadnie uznał za prawidłowe stanowisko organów. Ocenił zastosowanie tego przepisu w kontekście kolejnych jego nowelizacji z uwzględnieniem przepisów przejściowych. Na co również zasadnie wskazał sąd pierwszej instancji, z dniem 1 stycznia 2003 r. wprowadzono dziesięcioletni okres przedawnienia składek i ten okres przedawnienia początkowo dotyczył nieuiszczonych przez skarżącego składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Autor skargi kasacyjnej pomija również szczegółowo opisaną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nowelizację art. 24 ust. 4 u.s.u.s. dokonaną na podstawie art. 11 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. nr 232 poz. 1378) przywracającą pięcioletni termin przedawnienia z tytułu składek. Zgodnie z art. 27 tej ustawy do przedawnienia należności z tytułu składek stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym tą ustawą, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed tym dniem nastąpiłoby zgodnie z tymi przepisami wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego okresu.
Analiza powyższych przepisów potwierdziła słuszność konstatacji WSA, że sporne należności z tytułu składek nie były przedawnione w dacie wystawienia tytułów wykonawczych, a zatem nie wygasły. Pierwszy z tytułów obejmował należności z tytułu składek za styczeń 2003 r. wymagalnych z dniem 16 lutego 2003 r. a tytuł wykonawczy stanowiący podstawę ich egzekucji wystawiono w dniu 24 stycznia 2013 r. Tym samym nie było podstaw do uznania za zasadny zarzutu dotyczącego przedawnienia.
Bezzasadny był również zarzut naruszenia art. 3a § 2 pkt 1 u.p.e.a. W jego ramach skarżący domagał się uznania, że egzekucja była niedopuszczalna, ponieważ złożone przez skarżącego deklaracje dotyczące składek za wrzesień i październik 2003 roku nie zawierały pouczenia, iż mogą być podstawą wystawienia tytułu wykonawczego.
Także w odpowiedzi na ten zarzut, postawiony już w skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G., WSA trafnie wyjaśnił, że w dacie sporządzania i składania przez skarżącego wspomnianych deklaracji obowiązywało już rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 6 sierpnia 2003 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących oraz innych dokumentów (Dz. U. Nr 150 poz. 1457) wprowadzające w załączniku nr 12 wzór deklaracji zawierający pouczenie o tym, że deklaracja może stanowić podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Możliwość korzystania ze starych wzorów deklaracji nie uchylała jednak prawnie obowiązującego wzoru zawierającego pouczenie. Tym samym WSA zasadnie uznał, iż Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo nie uwzględnił zarzutu niedopuszczalności egzekucji wywodzonej z art. 3a § 2 pkt 1 u.p.e.a.
Trzeci z zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej nie poddawał się merytorycznej ocenie z uwagi na zasadnicze uchybienie konstrukcyjne. Skarżący zarzucał mianowicie sądowi pierwszej instancji niezbadanie całości zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz nieodniesienie się do wydania przez organ odwoławczy postanowienia z 12 kwietnia 2013 r.
Pomijając fakt, iż zarzut wydaje się wprost odnosić się do postępowania organów administracyjnych, nie zaś postępowania sądu pierwszej instancji, to stwierdzić należy, że autor skargi kasacyjnej nie dokonał jego prawnej kwalifikacji, nie formułując zatem podstaw kasacyjnych stanowiących nieprzekraczalne granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.).
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjnych oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw (art. 184 p.p.s.a.), jednocześnie zasądzając od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w G. zwrot kosztów postępowania (art. 204 pkt 1 p.p.s.a.).