Uzasadnienie
- 1. Postanowieniem z dnia 26 marca 2012 r., I SA/Gl 983/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargi K. W. i J. S. (powoływanej dalej jako "Skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. (powoływanego dalej jako "SKO") z dnia 6 lipca 2010 r., nr [...], wydaną w przedmiocie podatku od nieruchomości. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
- 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji:
- 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, WSA w Gliwicach podał, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącego I Wydziału WSA w Gliwicach z dnia 8 lutego 2012 r. wezwano K. W. i Skarżącą do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi o kwotę 278 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, pouczając jednocześnie, że uiszczenie wpisu przez którąkolwiek ze skarżących zwalnia pozostałe osoby z obowiązku jego uiszczenia. Nadto, wyżej wymienione zostały poinformowane, że należny wpis sądowy wynosi 1.278 zł, natomiast bez wezwania uiszczono kwotę jedynie 1.000 zł.
- 2.2. Przesyłka polecona z dnia 9 lutego 2012 r. skierowana do Skarżącej i zawierająca m.in. odpis powyższego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego została awizowana po raz pierwszy w dniu 13 lutego 2012 r., a następnie powtórne awizowana w dniu 21 lutego 2012 r., o czym pozostawiono zawiadomienia w skrzynce do doręczania korespondencji.
- 2.3. W dniu 5 marca 2012 r. przesyłka ta wpłynęła do WSA w Gliwicach z adnotacją "zwrot – nie podjęto w terminie". Przesyłka polecona z dnia 9 lutego 2012 r. skierowana do K. W. i zawierająca m.in. odpis powyższego zarządzenia również została zwrócona do WSA w Gliwicach jako nie podjęta w terminie. Z adnotacji uczynionych na kopercie wynika, że przesyłka ta była dwukrotnie awizowana, tj. w dniach 13 i 21 lutego 2012 r., o czym zawiadomienia pozostawiono w skrzynce do doręczania korespondencji. Wpisy od ww. skarg nie zostały uzupełnione.
- 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (Sądu pierwszej instancji):
- 3.1. Odrzucając ww. skargi, WSA w Gliwicach stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie wezwano skarżące do uzupełnienia solidarnie wpisu sądowego, zgodnie z art. 214 § 2 p.p.s.a. W myśl art. 73 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 ww. ustawy, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, które umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w powyższym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, liczonego od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej bądź w urzędzie gminy.
- 3.2. Mając na uwadze powyższą regulację, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skoro obie przesyłki zostały awizowane po raz pierwszy w dniu 13 lutego 2012 r., a następnie po raz drugi w dniu 21 lutego 2012 r., to ich doręczenie zgodnie z przytoczoną regułą zawartą w art. 73 p.p.s.a. nastąpiło z dniem 27 lutego 2012 r., a co za tym idzie, że siedmiodniowy termin na wykonanie wezwania upłynął bezskutecznie zarówno K. W., jak i Skarżącej z dniem 5 marca 2012 r. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji ww. skargi odrzucił na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.
- 4. Stanowisko Skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym:
- 4.1. Wnosząc od ww. postanowienia WSA w Gliwicach skargę kasacyjną, Skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika – radę prawnego) zaskarżyła je w całości i zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, tj.:
(1) art. 73 p.p.s.a., poprzez błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że Skarżącej prawidłowo doręczono wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w dniu 27 lutego 2012 r. i w konsekwencji Skarżąca nie dochowała siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu od skargi, co spowodowało jej odrzucenie, (2) art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i odrzucenie skargi, pomimo że Skarżącej nie zostało skutecznie doręczone wezwanie do uzupełnienia ww. braku. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach oraz zasądzenie kosztów postępowania.
4.2. Uzasadniając skargę kasacyjną, Skarżąca stwierdziła, że skuteczność doręczenia dokonanego w trybie art. 73 p.p.s.a. zależy od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Użycie przez prawodawcę w art. 73 § 2 p.p.s.a. sformułowania "umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe..." wskazuje, że doręczenie zastępcze z art. 73 p.p.s.a. będzie prawnie skuteczne tylko wtedy, gdy podmiot dokonujący doręczenia zachowa określoną w art. 73 § 2 p.p.s.a. kolejność miejsc, w których ma umieścić zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia.
Powyższe oznacza, że zawiadomienie o przesyłce (awizo) powinno być co do zasady umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej. Obecnie, z uwagi na wprowadzenie normatywnego obowiązku instalowania oddawczych skrzynek pocztowych, jak również na istniejący powszechny i łatwy dostęp do tych oddawczych skrzynek pocztowych, umieszczenie zawiadomienia przez podmiot doręczający w innych niż oddawcza skrzynka pocztowa miejscach - określonych w treści art. 73 § 2 p.p.s.a. - będzie działaniem o charakterze wyjątkowym, zarezerwowanym dla przypadków, w których z pewnych przyczyn oddawcze skrzynki pocztowe będą niedostępne dla podmiotu dokonującego doręczeń. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie otrzymała zawiadomienia o przesyłce sądowej. Nastąpiło to z przyczyn od niej niezależnych, bowiem jej skrzynka na korespondencję jest uszkodzona - ma wyłamane są drzwiczki. Do skrzynki na korespondencję mają dostęp osoby trzecie, a więc pozostawienie korespondencji w skrzynce było nieprawidłowe, bowiem nie była ona należycie zabezpieczona.
Okoliczność powyższa, uniemożliwiła Skarżącej odebranie zawiadomienia, którego w skrzynce nie znalazła. Można domniemywać, że zostało złośliwie wyjęte, bądź też przypadkowo wypadło ze skrzynki, a następie zostało przez kogoś wyrzucone do śmieci. Skarżąca podkreśliła, że zdarzyło się już, iż korespondencja ginęła ze skrzynek.
Uszkodzona skrzynka pocztowa z pewnością zalicza się do okoliczności wyjątkowych, przemawiających za skorzystaniem z trzeciej przesłanki warunkującej wykorzystanie instytucji doręczenia zastępczego z art. 73 p.p.s.a., tj. umieszczenia zawiadomienia na drzwiach mieszkania. Z tego sposobu doręczenia listonosz jednak nie skorzystał.
- 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
- 5.1. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone postanowienie WSA w Gliwicach odpowiada prawu, dlatego skarga kasacyjna Skarżącej podlega oddaleniu.
- 5.2. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo w rozpoznawanej sprawie WSA w Gliwicach ocenił skutki zastosowania trybu doręczenia przewidzianego w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, w razie niemożności doręczenia adresatowi pisma osobiście lub w sposób zastępczy, pismo takie składa się na okres siedmiu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza się w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Ustawodawca ustanowił w ww. przepisie domniemanie faktyczne doręczenia pisma. Dla skuteczności doręczenia w trybie art. 73 p.p.s.a. konieczne jest zaznaczenie przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru, gdzie umieścił on zawiadomienie o przesyłce dla adresata: w skrzynce na korespondencję, na drzwiach mieszkania, w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń czy na drzwiach biura lub innego pomieszczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2002 r., I CKN 861/00, niepublik., wyrok NSA z dnia 12 maja 2006 r., II FSK 709/05, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
- 5.3. W rozpoznawanej sprawie zawiadomienie o przesyłce adresowanej do Skarżącej, a pozostawione w placówce pocztowej, zostało umieszczone w skrzynce do doręczenia korespondencji, co zostało prawidłowo odnotowane przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru (por. k. 215 akt WSA w Gliwicach). Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. W rozpoznanej sprawie twierdzenia Skarżącej dotyczą jednak skuteczności pozostawienia ww. zawiadomienia w jej skrzynce korespondencyjnej.
Nie można zaaprobować stanowiska Skarżącej, zaprezentowanego w skardze kasacyjnej. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że twierdzenie o dysfunkcyjności skrzynki korespondencyjnej z powodu uszkodzenia (braku drzwiczek) nie zostało w żaden sposób nie tylko udowodnione, ale nawet nie zostało uprawdopodobnione. Ponadto, nawet przy założeniu, że skrzynka korespondencyjna była uszkodzona w sposób opisany przez Skarżącą w skardze kasacyjnej, nie można zgodzić się z twierdzeniem, że pozostawienie zawiadomienia w drzwiach mieszkania Skarżącej, czyli w miejscu, do którego dostęp miały osoby postronne, odznaczałoby się większym prawdopodobieństwem skutecznego zawiadomienia niż pozostawienie w skrzynce korespondencyjnej. Pomimo braku drzwiczek w skrzynce korespondencyjnej pozostawienie w niej zawiadomienia odznaczało się tym samym ryzykiem, co pozostawienie w drzwiach mieszkania. W stanie faktycznym sprawy nie było przesłanek racjonalnych, uzasadniających – jak chce Skarżąca – pozostawienie zawiadomienia w skrzynce korespondencyjnej, w której brakowałoby drzwiczek, a nie w drzwiach jej mieszkania.
5.4. W konsekwencji powyższego prawidłowo Sąd pierwszej instancji zaskarżonym postanowieniem odrzucił skargę Skarżącej z powodu nie uzupełnienia w wyznaczonym terminie wpisu sądowego. Ponieważ oba zarzuty skargi kasacyjnej okazały się bezzasadne, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ją na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a., jak stwierdzono w sentencji.