Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2007 r., sygn. akt I SA/Gl 87/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalili skargę J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 19 grudnia 2006 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.
W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że postanowieniem z dnia 20 listopada 2006 r. Prezydent Miasta C. uznał za bezzasadne zarzuty skarżącego na postępowanie egzekucyjne. Z adnotacji na podpisanym przez J. K. potwierdzeniu odbioru przesyłki wynikało, że powyższe rozstrzygnięcie zostało stronie doręczone w dniu 22 listopada 2006 r. Zażaleniem z dnia 29 listopada 2006 r. złożonym przez skarżącego osobiście w Urzędzie Miasta C. dnia 30 listopada 2006 r. zaskarżono opisane postanowienie.
Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. - powołując się na art. 141 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30, poz. 168 ze zm.) - stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia i pozostawiło je bez rozpatrzenia.
W skardze do sądu administracyjnego J. K. domagał się uchylenia postanowienia z dnia 19 grudnia 2006 r. zarzucając naruszenie art. 138 § 2, art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zarówno w skardze, jak pismach procesowych z dnia 2 marca i 20 lipca 2007 r. skarżący argumentował, że nie potwierdził własnoręcznie daty odbioru postanowienia lecz pozostawił w odpowiedniej rubryce wolne miejsce i data ta została błędnie wpisana przez doręczającego postanowienie pracownika Urzędu Miasta w C. J. K. wywodził, że rzeczywistą datę odbioru pisma (23 listopada 2007 r.) potwierdził na własnym egzemplarzu postanowienia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na wstępie wyjaśnił, że organ drugiej instancji rozpoznając sprawę błędnie odwołał się do regulacji zawartej w art. 141 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, podczas gdy termin do wniesienia zażalenia wynikał z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 24, poz. 151 ze zm.). Uchybienie to pozostawało jednak - zdaniem składu orzekającego - bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia.
Sąd wskazał następnie, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty strony dotyczące sfałszowania przez pracownika Urzędu Miasta w C. potwierdzenia odbioru pisma. Skarżący nie przedstawił bowiem żadnego dowodu, który mógłby wskazywać, że rzeczywiście otrzymał on przedmiotowe postanowienie dnia 23 listopada 2006 r. a nie dnia 22 listopada 2006 r.
Za bezzasadne Sąd uznał również twierdzenia skarżącego odnoszące się do zaniechania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. sprawdzenia czy data otrzymania postanowienia, widniejąca na potwierdzeniu odbioru pisma, wpisana została zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy. Organ administracji powinien bowiem poczynić tego rodzaju czynności sprawdzające wyłącznie wtedy, gdy treść dokumentu potwierdzenia odbioru jest niejasna bądź okoliczności sprawy wskazują, iż istotnie, dokument ten mógł zostać sfałszowany. Zdaniem Sądu, na gruncie niniejszej sprawy brak jest podstaw do podejmowania tego typu działań sprawdzających.
W skardze kasacyjnej J. K. wniósł o uchylenie powyższego wyroku i orzeczenie co do meritum sprawy, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:
- - rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 46 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wadliwą interpretację tego artykułu, sprowadzającą się do stwierdzenia, że brak własnoręcznie zakreślonej daty odbioru przesyłki przez adresata nie stanowi przesłanki obligującej organ z urzędu do wszczęcia postępowania wyjaśniającego celem ustalenia przyczyn braku wpisania przez odbiorcę daty (doręczenia) na potwierdzeniu odbioru przesyłki, powodu wpisania tej daty przez pracownika urzędu, rzeczywistej daty doręczenia orzeczenia adresatowi J. K. - tymczasem organ doręczający pismo zobowiązany jest sporządzić publiczny dokument doręczenia, z którego musi wynikać, że "doręczenie uskutecznił właściwy organ w sposób prawem przepisany". Ta część dowodu doręczenia, w której adresat stwierdza doręczenie swym podpisem ze wskazaniem daty jest dokumentem prywatnym (S. Śliwiński, Polski proces karny..., s. 546-547). Dokument doręczenia nie jest wyłącznym dowodem okoliczności w nim zawartych. W razie wątpliwości, czy okoliczności zawarte w dowodzie doręczenia odpowiadają rzeczywistości, organ powinien z urzędu podjąć czynności sprawdzające (S. Śliwiński, Polski proces karny.... s. 547). "Treść i data dowodu doręczenia może być obalona innymi dowodami, niż dokumentem o doręczeniu" (orzeczenie SN z dnia 6 października 1937 r., C III 649/37, Zbiór Orzeczeń SN - Izba Cywilna 1938, z. VIII, poz. 353).
- - naruszenie art. 39 w związku z art. 46 Kodeksu postępowania administracyjnego przez wadliwe doręczenie i brak podjęcia z urzędu postępowania zmierzającego do sprawdzenia daty doręczenia orzeczenia skarżącemu,
- - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez niedokonanie prawidłowej kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia oraz lakoniczne uzasadnienie tego rozstrzygnięcia,
- - rażące naruszenie zasady prawdy obiektywnej (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego) i zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego) poprzez wydanie zaskarżonego orzeczenia bez dogłębnego zbadania uprzednio postawionych zarzutów, brak merytorycznego ustosunkowania się do wnioskowanych przez stronę dowodów, lakonicznych twierdzeń utwierdzających w przekonaniu, iż jednostka nie ma prawa do sprawiedliwego i merytorycznego rozstrzygnięcia, wydanych bez szczegółowego wyjaśnienia sprawy i wykazania, czy faktycznie Sąd oceniając stanowisko organu pierwszej i drugiej instancji uczynił zadość wszystkim przepisom prawa materialnego, jak i procesowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona powtórzyła dotychczasową argumentację podnosząc, że potwierdzenie doręczenia musi wskazywać datę doręczenia wpisaną przez adresata (osobę odbierającą pismo). Zdaniem skarżącego wątpliwości zaistniałe na gruncie niniejszej sprawy uzasadniały przeprowadzenie czynności sprawdzających mających na celu ustalenie rzeczywistej daty doręczenia pisma.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga okoliczność, że skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym o wysoce sformalizowanym charakterze. Wymogi takie określone zostały w przepisach działu IV rozdziału 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Ich spełnienie ma istotny walor, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną jest związany jej granicami i bierze pod rozwagę z urzędu tylko nieważność postępowania sądowego. Taki stan prawny wynika z przepisu art. 183 § 1 zdanie pierwsze powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Dlatego też w orzecznictwie sądowym przyjęty został pogląd, że m. in. nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków, gdyż skarga kasacyjna powinna być zredagowana w taki sposób, aby nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych.
Ponadto sąd kasacyjny nie może zastępować przepisów wadliwie powołanych w zarzutach skargi kasacyjnej (por. B. Gruszczyński w Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. II, str. 423 i nast.).
Przewidziane prawem wymogi dla skargi kasacyjnej stanowią zasadniczą przyczynę wprowadzenia obowiązku ich sporządzania w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez osoby zajmujące się profesjonalnie zastępstwem sądowym (por. art. 175 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że wniesiona skarga nie spełnia wskazanych wymogów, co uniemożliwia jej merytoryczne rozpoznanie.
Na taką ocenę wpływa wadliwie sformułowany wniosek dotyczący uchylenia zaskarżonego wyroku. Nie podano w nim bowiem ani zakresu zaskarżenia ani też zakresu żądanego uchylenia zaskarżonego orzeczenia, mimo że taki obowiązek przewiduje art. 176 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z kolei z brzmienia art. 173 § 1 powołanego Prawa wynika, że przedmiotem zaskarżenia skargą kasacyjną są orzeczenia wydane przez wojewódzkie sądy administracyjne. Konsekwencją takiego stanu rzeczy, w zakresie zarzutów naruszenia przepisów postępowania, jest konieczność bezpośredniego wskazania naruszonych przepisów procedury obowiązującej sądy administracyjne pierwszej instancji a nie przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej.
W rozpoznanej sprawie podano jako naruszone przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, które nie są stosowane przez sądy administracyjne pierwszej instancji. Samo ich przywołanie, bez wskazania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest niewystarczające. W ten sposób skarżący utracił możliwość dokonania kasacyjnej kontroli zarzutu naruszenia przepisów procedury administracyjnej.
Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że autor skargi kasacyjnej niezasadnie zaliczył art. 46 Kpa do przepisów prawa materialnego, wówczas gdy jest to przepis postępowania. Takie przyporządkowanie wymienionego przepisu spowodowało z kolei wadliwe sformułowanie zarzutu kasacyjnego z pkt 1 nie zaś z pkt 2 art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zarzut dotyczący naruszenia art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjny nie został uzasadniony przez autora skargi kasacyjnej, pomimo obowiązku nałożonego przepisem art. 176 Prawa o postępowania przed sądami administracyjnymi. Nie może być on zatem przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.