Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 8 maja 2012 r., III SA/Wa 2329/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 27 kwietnia 2011 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności.
2. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: decyzją z 14 września 2010 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. określił skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznym za 2004 r. a także określił odsetki za zwłokę od niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.
Postanowieniem z 7 grudnia 2010 r. naczelnik urzędu skarbowego nadał ww. decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności. W ocenie organu w sprawie zaistniała przesłanka wynikająca z art. 239b § 1 pkt 1 i pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) – dalej "O.p.". Fakt niewywiązywania się skarżącego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego, toczące się postępowanie egzekucyjne w związku z wysokimi kwotami zaległości podatkowych oraz zbliżający się termin przedawnienia uzasadniały nadanie nieostatecznej decyzji z 14 września 2010 r. rygoru natychmiastowej wykonalności.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z 27 kwietnia 2011 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że toczące się wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne, w związku z wysokimi kwotami zaległości podatkowych uzasadnia nadanie przez organ pierwszej instancji decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Prawdopodobne jest bowiem, że skarżący nie wykona zobowiązania określonego decyzją w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r., zwłaszcza, że okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego był krótszy niż 3 miesiące, a uchylanie się skarżącego od regulowania zobowiązań publicznoprawnych nie ma charakteru jednorazowego a permanentny.
- 3. W skardze na powyższe postanowienie skarżący podniósł zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że wobec skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne. Tym samym doszło do naruszenia art. 122 i art. 191 O.p., jak również art. 239b § 2 O.p. poprzez brak należytego uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
- 4. Zdaniem sądu pierwszej instancji, skarga okazała się niezasadna, ponieważ nie wystąpiła żadna z pozytywnych przesłanek wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Sąd doszedł do przekonania, że organ prawidłowo ocenił kwestię łącznego wystąpienia w niniejszej sprawie przesłanek zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji. Zdaniem sądu, sporne jest po pierwsze, czy wobec skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, o którym mowa w art. 239b § 1 pkt 1 O.p. oraz czy organ uprawdopodobnił, że zobowiązanie wynikające z tej decyzji nie zostanie wykonane.
Sąd stwierdził, iż słusznie organ wywodził, że skoro z dniem 31 grudnia 2010 r. przedawni się zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r., a jednocześnie z okoliczności faktycznych sprawy wynikało, że skarżący nie reguluje terminowo swoich zobowiązań publicznoprawnych, o czym świadczy wysoka kwota zaległości podatkowych skarżącego, objęta tytułami wykonawczymi, prawdopodobne jest, że skarżący nie zapłaci zaległości podatkowej mającej się wkrótce przedawnić. W sytuacji więc, gdy skarżący nie uiścił należności do czego był zobowiązany w przewidzianym w ustawie terminie płatności, jak również po wydaniu decyzji przez organ podatkowy w przedmiocie ulgi podatkowej, dotyczącej rozłożenia na raty należnego zobowiązania, a ponadto nie uiścił również zobowiązań określonych innymi decyzjami i tytułami wykonawczymi, to uprawniony był wniosek, że skarżący może nie dysponować środkami na wykonanie zobowiązania lub zobowiązanie to może zostać niewykonane z uwagi na przedawnienie.
Zdaniem sądu, słuszna była również argumentacja organu, że należy też wziąć pod rozwagę okoliczność, iż działania skarżącego nie mają charakteru jednorazowego a permanentny. Świadczy o tym wysoka kwota zaległości podatkowych skarżącego z różnych tytułów i za różne okresy rozliczeniowe oraz liczne tytuły wykonawcze obejmujące inne należności, niż wymienione w zaskarżonym postanowieniu.
Jednocześnie, zdaniem sądu, organ prawidłowo powołał się na zaistnienie w sprawie przesłanki z pkt 1 przepisu art. 239b § 1 O.p. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że organy podatkowe zgromadziły dowody odnośnie toczącego się wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego, w związku z wystawionymi tytułami egzekucyjnymi z uwagi na nieuiszczenie przez skarżącego w przewidzianym w ustawie terminie płatności innych zobowiązań podatkowych, niż określonych decyzjami Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z 14 września 2010 r. Wbrew twierdzeniom skarżącego, art. 239b § 1 pkt 1 O.p. nie zawęża rodzaju prowadzonego postępowania egzekucyjnego do postępowania dotyczącego należności całkowicie odmiennych niż podatki. Oznacza to, że w przepisie tym chodzi o jakiekolwiek wszczęte i prowadzone w stosunku do podatnika postępowanie egzekucyjne, również w zakresie innych zobowiązań podatkowych niż zobowiązanie, którego dotyczy postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności.
Nie ma przy tym znaczenia, że w postępowaniach tych występuje ten sam wierzyciel – Skarb Państwa. Sąd stwierdził zatem, że zarzuty skarżącego w zakresie błędnych ustaleń faktycznych i naruszenia przepisów postępowania podatkowego, tj. art. 122 i art. 191 O.p., nie zasłużyły na uwzględnienie.
Wymóg uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane, odnieść należy do ustalonych w postępowaniu podatkowym okoliczności. Tak postąpił organ, który w ramach wykazania prawdopodobieństwa niespłacenia przedmiotowego zobowiązania nie ograniczył się jedynie np. do okoliczności szybkiego przedawnienia tego zobowiązania. Wykazał, że prowadzone są wobec skarżącego inne postępowania egzekucyjne, a wysokość powstałych u skarżącego zaległości w regulowaniu zobowiązań podatkowych uprawdopodabnia niewykonanie zobowiązania wynikającego z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z 14 września 2010 r. Do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, spośród okoliczności wymienionych w art. 239b § 1 O.p., wystarczy wystąpienie jednej z nich. W sprawie wystąpiły przesłanki opisane w art. 239b § 1 pkt 1 i 4 O.p. a zatem zaistniały aż dwie okoliczności wymienione w ww. przepisie. Organ wykazał zaś, że prawdopodobieństwo nieuiszczenia zobowiązania można wiązać z wcześniej opisanymi okolicznościami.
5. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), zarzucił naruszenie przez sąd pierwszej instancji przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do zarzutu postawionego przez skarżącego wobec kontrolowanej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
6. Skarga kasacyjna jest oczywiście bezzasadna. Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: (1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; (2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w związku z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Sądu podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego, wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W odniesieniu do prawa materialnego należy wykazać, na czym polegała dokonana przez sąd pierwszej instancji błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa lub, jakie powinno być właściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego. Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez sąd, na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący poczynił jedynie zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do zarzutu postawionego przez skarżącego wobec kontrolowanej decyzji. Przypomnieć w związku z tym należy, że w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych przepis art. 141 § 4 może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39, ZNSA 2010/2/122-128), a także nie zawiera jednego z elementów, o którym w tym przepisie mowa.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w sprawie niniejszej zawiera wszystkie powyższe elementy. Przede wszystkim, odnosi się do zarzutów podniesionych w skardze. Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy i wszechstronny wywodzi, że wobec skarżącego toczyło się postępowanie egzekucyjne oraz zaistniały przesłanki uprawdopodabniające, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Odnośnie tej pierwszej kwestii, przesądzające znaczenie miały dowody w postaci wystawionych tytułów wykonawczych na skarżącego oraz zawiadomienia o zajęciu praw majątkowych wraz ze zwrotnymi potwierdzeniami ich doręczenia skarżącemu. Formalne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie było w tym względzie konieczne. Odnośnie do drugiej zaś kwestii, w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 239b § 1 pkt 1 i 4 O.p. rozmiar powstałych zaległości podatkowych był wystarczającą okolicznością uprawdopodabniającą, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
Całkowicie chybione są zarzuty postawione przez skarżącego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a dotyczące wydania w sprawie dwóch tej samej treści postanowień i kolejności eliminowania z obrotu prawnego jednego z nich. Otóż w ocenie NSA nie ma najmniejszego znaczenia które z tych postanowień zostało wyeliminowane jako pierwsze. Istotne jest, że nie zaistniała w sprawie sytuacja określona w art. 247 § 1 pkt 4 O.p. Oba postanowienia organu pierwszej instancji nie były ostateczne. Ponadto co najistotniejsze, skarżący mógłby ten stan faktyczny i prawny kwestionować ale wyłącznie w ramach zarzutu naruszenia art. 135 P.p.s.a.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 209 w zw. z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).