Uzasadnienie
Wyrokiem z 25 czerwca 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 4162/06, wydanym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z 11 października 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2005 r.
Z uzasadnienia wyroku wynikało, co następuje:
13 grudnia 2005 r. skarżący złożył do Burmistrza Miasta Z. wniosek o umorzenie podatku od nieruchomości za 2005 r. w wysokości 571,60 zł wraz z odsetkami, informując, że jego sytuacja materialna znana jest Urzędowi Miasta (z wniosków wcześniejszych) i pozostaje bez zmian. Do wniosku załączył kopię decyzji z 5 maja 2004 r. w sprawie przyznania zasiłku stałego w wysokości 418 zł miesięcznie.
Burmistrz Z., decyzją z 7 kwietnia 2006 r., po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek uchylenia jego wcześniejszej decyzji z 4 stycznia 2006 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., odmówił umorzenia zaległości podatkowej za 2005 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z 11 października 2006 r. decyzję organu I instancji utrzymało w mocy.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego J. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podniósł, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest lakoniczne i szablonowe oraz nie odnosi się do jego wniosku dowodowego z 3 lipca 2006 r. Nieuwzględnienie wniosku, w ocenie skarżącego, było celowym działaniem, bowiem występując o wskazane akta organ odwoławczy dowiedziałby się o korupcji jakiej dopuścili się Burmistrz i Skarbnik Miasta Z. Skarżący wskazał również, że nie uwzględnienie jego wniosku pozbawiło go prawa do obrony i naruszyło dyspozycję art. 240 K.k. W dalszej części uzasadnienia skarżący podtrzymał argumentację wyrażoną w odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazując, że zaskarżona decyzja jest niesprawiedliwa i stronnicza na rzecz Burmistrza Miasta Z. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Wniosek skarżącego dotyczący umorzenia zaległości podatkowej za 2005 r. organ I instancji miał obowiązek rozpatrzyć w kontekście przesłanek wynikających z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z jego treścią organ podatkowy, na wniosek podatnika – z zastrzeżeniem art. 67b cyt. ustawy dotyczącym podatników prowadzących działalności gospodarczą – może w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Ponieważ decyzje wydane na podstawie powołanych przepisów mają charakter uznaniowy, sądowa kontrola obejmuje ocenę postępowania poprzedzającego ich wydanie oraz przedstawione przez organ uzasadnienie decyzji, a nie samo rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonanego wyboru. Oczywiście nie zwalnia to Sądu z obowiązku oceny, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia zaległości podatkowych.
Organy podatkowe, prowadząc postępowanie podatkowe w sprawie umorzenia zaległości podatkowych i mając jasno przez ustawodawcę określone przesłanki udzielenia tej ulgi, są obowiązane przestrzegać przepisów dotyczących sposobu prowadzenia tego postępowania zawartych w Ordynacji podatkowej.
Odnosząc się do argumentacji podniesionej przez skarżącego Sąd podkreślił, że o istnieniu ważnego interesu podatnika decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ podatkowy rozstrzyga o umorzeniu, bądź nie umorzeniu zaległości podatkowej. Ważnego interesu podatnika nie można przy tym utożsamiać z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Przy wykładni interesu publicznego należy natomiast uwzględniać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej.
Podejmując decyzję na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy – w związku z brzmieniem wskazanych powyżej przepisów Ordynacji podatkowej – ma obowiązek dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych co do zaistnienia wobec konkretnego podatnika przesłanki ważnego interesu przemawiającego za uwzględnieniem złożonego przez niego wniosku. W realiach danej sprawy musi sprowadzać się to do ustalenia jaka jest faktyczna sytuacja materialna, rodzinna i osobista podatnika i czy ma on faktyczne możliwości uregulowania zaległości podatkowej.
Zdaniem Sądu organy podatkowe obu instancji przeanalizowały podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące jego sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej.
Zdaniem Sądu ocena organu podatkowego dokonana w rozpoznawanej sprawie nie wykraczała poza ramy uznania administracyjnego.
Organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne działania dążąc do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Także ocena sytuacji majątkowej strony nie była oceną dowolną. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu skarżącego, że na skutek choroby nie mógł zapoznać się i wypowiedzieć co do materiału dowodowego zebranego przez organ I instancji, Sąd stwierdził, że skarżący skorzystał z takiej możliwości w toku postępowania odwoławczego i w złożonym piśmie nie przedstawił innych argumentów oprócz przedstawionych wcześniej w odwołaniu i wniosku dowodowym z 3 lipca 2006 r.
Zdaniem Sadu nie budziły również wątpliwości uzasadnienia rozstrzygnięć organów obu instancji, w których szczegółowo wskazano przyczyny, dla których brak było w sprawie podstaw do zastosowania instytucji umorzenia zaległości podatkowej.
W skardze kasacyjnej od opisanego wyroku J. G., działający przez pełnomocnika – doradcę podatkowego, wniósł o:
- 1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Burmistrza Miasta Z., oraz przesłanie sprawy do ponownego rozpatrzenia,
- 2) zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych,
- 3) zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kosztów procesowych,
- 4) ustanowienie na rzecz pełnomocnika skarżącego wynagrodzenia według norm przepisanych.
Wyrokowi zarzucił rażące naruszenie prawa, a w szczególności (podkreśl. NSA):
- 1) art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
- 2) art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
- 3) art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor odniósł się do kolizji zasad powszechnego opodatkowania i ochrony własności prywatnej, anachronizmu podatku od nieruchomości i jego znikomej pozycji w (nieokreślonym) budżecie, sprzeczności kompetencji sądownictwa administracyjnego z konstytucyjną gwarancją "sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd", kwestii uznaniowości decyzji w sprawie umorzenia podatku i relacji między common law a prawem kontynentalnym.
Odpowiadając na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje
Zgodnie z art. 176 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: "Skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany".
Artykuł 183 § 1 ustawy stanowi, że "Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania..."
W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna spośród przesłanek nieważności postępowania (sądowoadministracyjnego) wskazanych w art. 183 § 2 tej ustawy.
Granice skargi kasacyjnej zakreślił jej autor. Nie wskazał przy tym na konieczny element takiej skargi. Nie zawiera ono mianowicie wniosku co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy przez NSA, co uniemożliwiało dokonanie jej merytorycznej oceny.
Związanie Sądu granicami skargi oznaczało, że Sąd nie mógł domyślać się intencji jej autora, które nie zostały należycie wyartykułowane.
Ze wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 193 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.