Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 21 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 1948/14

Uzasadnienie

1. 1. Wyrokiem z dnia 27 lutego 2014 r. o sygn. III SA/Wa 2726/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. J. (dalej: skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach (dalej: SKO lub organ odwoławczy) z dnia 4 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Wyrok jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
2. 2. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi (przedstawiony przez WSA w Warszawie).
3. 2.1. Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku przebieg postępowania WSA w Warszawie podał, że Wójt Gminy M. (dalej: organ pierwszej instancji) decyzją z dnia 30 kwietnia 2013 r. określił skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2010 r. w kwocie 72.925 zł. Decyzję doręczono skarżącemu w dniu 13 maja 2013 r.
4. 2.2. Od tej decyzji w dniu 28 maja 2013 r. skarżący złożył w Kancelarii Ogólnej organu pierwszej instancji odwołanie opatrzone datą 27 maja 2013 r. Następnie w dniu 12 sierpnia 2013 r. do SKO wpłynął wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
5. 2.3. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2013 r. SKO odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a w konsekwencji postanowieniem z dnia 4 września 2013 r. stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy odwołał się do art. 223 § 2 pkt 1, art. 12 § 6 pkt 2, art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst. jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; dalej: o. p.), a następnie wyjaśnił, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia 30 kwietnia 2013 r. zawierała prawidłowe pouczenie o trybie odwoławczym i została doręczona skarżącemu w dniu 13 maja 2013 r. Z dołączonego do akt sprawy potwierdzenia odbioru wynikało, że odbiór przesyłki pokwitowała żona skarżącego. Ostatnim dniem terminu do złożenia odwołania był zatem dzień 27 maja 2013 r. Odwołanie - opatrzone datą 27 maja 2013 r. - zostało zaś złożone w Kancelarii Ogólnej organu pierwszej instancji w dniu 28 maja 2013 r., tj. po upływie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia wskazano dodatkowo, że postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2013 r. organ odwoławczy załatwił odmownie wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
6. 3. Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie.
7. 3.1. Na powyższe postanowienie organu odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania skarżący wniósł skargę do WSA w Warszawie, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Wyjaśnił, że wnosząc odwołanie w dniu 28 maja 2013 r. nie wiedział, iż koniecznym jest również złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Po powzięciu informacji o przekroczeniu terminu do wniesienia odwołania, niezwłocznie złożył wniosek o przywrócenie terminu, a do wniosku dołączył zaświadczenie lekarskie stwierdzające konieczność leżenia w łóżku do dnia 27 maja 2013 r. Zarzucił również, że organ odwoławczy przy rozpatrywaniu złożonego wniosku nie zebrał i w sposób wyczerpujący nie rozpatrzył materiału dowodowego, a swoje postanowienie oparł wyłącznie na dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy, nie wzywając skarżącego do złożenia wyjaśnień, które mogły wykazać zasadność wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
8. 3.2. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi.
9. 4. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
10. 4.1. Zdaniem WSA w Warszawie skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po przeanalizowaniu okoliczności faktycznych sprawy podał, że mimo iż skarga wprost wskazuje numer i datę zaskarżonego postanowienia w sprawie formalnego stwierdzenia uchybienia terminu, to jej argumenty mogłyby odnosić się do rozstrzygnięcia objętego postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2013 r., w którym organ odwoławczy odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Szczegółowe oznaczenie przedmiotu zaskarżenia spowodowało jednak, że nie mógł on rozpoznać w piśmie skarżącego skargi na rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu zawierało pouczenie o środkach zaskarżenia. Skarżący z tych środków nie skorzystał, przez co ww. postanowienie stało się prawomocne, a w konsekwencji organ odwoławczy - w świetle przepisów ordynacji podatkowej - był zobligowany do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.
11. 5. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
12. 5.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Warszawie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący, zaskarżając ten wyrok w całości z uwagi na naruszenie art. 49 § 1 w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia przez WSA w Warszawie granic skargi i pominięcie przy ustalaniu jej granic stanowiska skarżącego przedstawionego na rozprawie. W kontekście tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego.
13. 5.2. Organ odwoławczy nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
14. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
15. 6.1. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i z tego względu podlega oddaleniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem skarżącego bezzasadne oddalono skargę w wyniku zaniechania wyjaśnienia przez WSA w Warszawie granic skargi i pominięcia przy ich ustalaniu stanowiska skarżącego przedstawionego na rozprawie. Wbrew jednak twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, WSA w Warszawie nie naruszył art. 49 § 1 w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a.
16. 6.2. Wnoszona do sądu administracyjnego skarga będąc pismem strony wszczynającym postępowanie sądowoadministracyjne – w myśl z art. 57 § 1 p.p.s.a. powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a nadto powinna zawierać m.in. wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności W ten sposób sprecyzowany zostaje przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Natomiast niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut, czy to naruszenia przepisów postępowania, czy też prawa materialnego, nie został podniesiony w skardze. Sąd administracyjny nie jest zatem związany granicami skargi, ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim aktów administracyjnych.

Skarżący, w petitum skargi w sposób konkretny wskazał datę wydania zaskarżonego postanowienia oraz jego numer. Co prawda podnoszona w uzasadnieniu skargi argumentacja może odnosić się również do postanowienia organu odwoławczego z dnia 30 sierpnia 2013 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jeżeli jednak skarżący chciałby zaskarżyć również postanowienie z dnia 30 sierpnia 2013 r. powinien je – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – wskazać w petitum skargi, czego nie uczynił.

Wobec precyzyjnego oznaczenia zaskarżonego postanowienia wywiedziona skarga nie wymagała doprecyzowania w tym zakresie. W sprawie nie zachodziły zatem przesłanki z art. 49 § 1 p.p.s.a obligujące przewodniczącego do wydania zarządzeń wzywających stronę od usunięcia braków formalnych skargi. Skoro w rozpoznanej sprawie zaskarżone zostało postanowienie organu odwoławczego z dnia 4 września 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, to kontroli sądowej podlegało wyłącznie to postanowienie. Dlatego zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 49 § 1 w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie mógł być skutecznie podniesiony w ramach wywiedzionej skargi kasacyjnej. Prawidłowe jest zatem stanowisko WSA w Warszawie, że w sprawie ze skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie jest możliwe rozpoznawanie zarzutów dotyczących postanowienia z dnia 30 sierpnia 2013 r., a to z powodów, które wskazano powyżej.

Należy zauważyć, że przyczyny niedochowania terminu do wniesienia odwołania nie mają znaczenia w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zostały one ocenione przez organ odwoławczy w postępowaniu w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W przypadku postanowienia w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania istotna jest wyłącznie obiektywna okoliczność, iż termin do wniesienia odwołania został przekroczony, a nie przyczyna uchybienia terminu. Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że termin do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego został przekroczony. W przypadku przekroczenia terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy zobowiązany był stwierdzić uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, tak bowiem stanowi art. 228 § 1 pkt 2 o.p.

6.3. W świetle powyższego stwierdzić należy, że postanowienie organu odwoławczego z dnia 4 września 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, zatem prawidłowo postąpił WSA w Warszawie oddalając skargę na to postanowienie. Uwzględniając całość przytoczonej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a., jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.