Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 marca 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie ze skargi kasacyjnej A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt I SA/Gl 265/09 na podstawie art. 187 § 1 ustawy z dnia 30 sieprnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "czy w stanie prawnym obowiązującym w 2008 r. przychód (dochód) spółki kapitałowej posiadającej status akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej podlega opodatkowaniu w dniu otrzymania dywidendy wypłaconej akcjonariuszom na podstawie uchwały walnego zgromadzenia o podziale zysku, tj. na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r., Nr 54, poz. 654 ze zm.), czy też, zgodnie z zasadami określonymi w art. 5 ust. 1 i 2 i art. 25 ust. 1 u.p.d.o.p., w miesięcznych zaliczkach?"
Pismem z dnia 8 marca 2011 roku M. K. wystąpił z wnioskiem o dopuszczenie go do udziału w charakterze uczestnika w postępowaniu w przedmiocie rozpatrzenie wskazanego zagadnienia prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wynik tego postępowania będzie miał wpływ na toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym postępowanie z jego skargi. Sąd w jego sprawie postanowił zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia pytania prawnego przez Naczelny Sąd Administracyjny, a ponieważ żaden skład sadu administracyjnego nie będzie mógł orzec w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale — wynik sprawy, w ocenie wnioskodawcy, niewątpliwie dotyczy jego interesu prawnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 33 § 1 osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Zgodnie zaś z art. 33 § 2 p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym, może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Regulacja ta znajduje zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zgodnie z art. 193 p.p.s.a.
W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny (zob. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 1993 r., I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199 z aprobującą glosą P. Kucharskiego). Kategoria interesu prawnego jednolicie odnosi się zarówno do skarżącego jak i uczestników postępowania, stanowiąc łącznik pomiędzy ich sytuacją prawną — sferą indywidualnych praw i obowiązków — a zaskarżonym aktem, czynnością albo bezczynnością. Związek ten musi być przy tym bezpośredni oraz realny.
Istnienie jednolitego kryterium interesu prawnego zarówno w stosunku do skarżącego jak i uczestników postępowania prowadzi do konkluzji, że uczestnikiem może być w danej sprawie podmiot, który choć posiadał wynikającą z interesu prawnego legitymację skargową, nie skorzystał z niej. Jeśli podmiot taki był stroną toczącego się w danej sprawie postępowania administracyjnego — staje się on uczestnikiem postępowania zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a. Jeśli nie była stroną, lecz zaskarżone działanie albo bezczynność administracji dotyczyły jego praw lub obowiązków — może na swój wniosek uzyskać status uczestnika postępowania
W rozpoznawanej sprawie żadna z przesłanek dopuszczenia do udziału w postępowaniu nie została spełniona. Przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej, w której wyłoniło się wskazane zagadnienie prawne jest legalność indywidualnej interpretacji Ministra Finansów z dnia 24 listopada 2008 r. wydanej na wniosek A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Nie pozostawia wątpliwości, że wnioskodawca nie był i nie mógł być stroną postępowania w sprawie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Na sytuację prawną wnioskodawcy nie ma wpływu również treść ani istnienie w obrocie prawnym wskazanej interpretacji. Nie mógł on w niniejszej sprawie wnieść skargi ani skargi kasacyjnej. Wnioskodawca wywodzi swój interes prawny z okoliczności, iż przed sądem administracyjnym toczy się z jego skargi sprawa, do której odniesienie będzie miała uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd wydając orzeczenie w jego sprawie, będzie bowiem związany treścią uchwały zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a.
Istnienia przedstawionego przez wnioskodawcę związku pomiędzy jego sprawą a postępowaniem toczącym się w niniejszej sprawie nie pozostawia wątpliwości, nie można się jednak zgodzić z oceną prawną tego stanu rzeczy. Opisany przez wnioskodawcę związek nie może stanowić źródła interesu prawnego, nie można mu bowiem przypisać przymiotu bezpośredniości. Wpływ jaki uchwała wydana w niniejszej sprawie będzie miała na wynik postępowania w sprawie wnioskodawcy będzie jedynie pośredni i potencjalny.
Sąd, rozpatrując przedstawione mu zagadnienie, w drodze uchwały sformułuje rozwiązanie problemu prawnego, które, zgodnie z art. 187 § 2 p.p.s.a., będzie wiązać Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie. Uchwała ta nie będzie jednak miała bezpośredniego wpływu na sytuację prawną wnioskodawcy. Wpływ ten będzie miało dopiero orzeczenie wydane w jego własnej sprawie.
Jakkolwiek uchwale wydanej w niniejszym postępowaniu przysługiwać będzie ogólna moc wiążąca zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a., to jednak moc ta nie ma charakteru bezwzględnego. Nie można wykluczyć możliwości odstąpienia przez Sąd w sprawie wnioskodawcy od stanowiska zawartego w uchwale zgodnie z art. 269 § 3 p.p.s.a. Choć wiąże się to z koniecznością wystąpienia przez skład niepodzielający tego stanowiska (może to być również skład Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego) do odpowiedniego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z zagadnieniem prawnym, to dla oceny niniejszej sprawy decydujące znaczenie ma sam fakt, iż możliwość taka nie jest prawnie wykluczona. Okoliczność ta ma decydujące znaczenie dla oceny interesu prawnego wnioskodawcy, przesądzając o niemożności dopuszczenia wnioskodawcy w charakterze uczestnika postępowania. Udział taki trudno również uznać za celowy, uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego zapada na podłożu danej sprawy, z uwzględnieniem okoliczności istotnych dla danego postępowania.
Poprzez swój czynny udział wnioskodawca nie będzie mógł wnieść do niniejszego postępowania istotnych danych. Odmowa przyznania wnioskodawcy statusu uczestnika postępowania nie wyklucza jednak jego obecności na posiedzeniu, na którym zapadnie przedmiotowa uchwała. Udział wnioskodawcy w charakterze publiczności może pomóc mu w ocenie realnego związku pomiędzy jego sprawą a niniejszym postępowaniem, pozwalając mu na odniesienie się do tak ustalonych okoliczności na gruncie swojej sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.
Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 33 § 2, art. 64 § 3, w związku z art. 151 oraz art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji