Uzasadnienie
1. Wyrokiem z dnia 6 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 201/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. [...] sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 października 2013 r. w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości oraz odmowy umorzenia odsetek z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za poszczególne miesiące 2008 r., 2009 r., 2010 r. i 2011 r. Ze stanu faktycznego przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że spółka wystąpiła o rozłożenie na raty zaległości wpłat na PFRON oraz umorzenie odsetek za zwłokę. Skarżąca podniosła, że powyższe zaległości powstały na skutek braku wiedzy o obowiązku uiszczania wpłat na PFRON. Wyjaśniła, że z uwagi na trudną sytuację nie jest w stanie dokonać jednorazowej zapłaty zadłużenia. Rok obrotowy 2012 r. zamknęła stratą w kwocie 282.331,68 zł, a należności nieściągalne wynosiły 1.989.604,62 zł. Spółka wskazała, że podjęła wiele działań mających na celu dalszą kontynuację działalności gospodarczej m.in. zaniechała produkcji pieczywa i zrezygnowała z prowadzenia szeregu sklepów firmowych w celu ograniczenia kosztów stałych. Podniosła, że według stanu na dzień 31 grudnia 2012 r. ma do spłaty 2.878.829,28 zł kredytu bankowego oraz inne zobowiązania wobec dostawców. Zaznaczyła, że w przypadku ogłoszenia upadłości jej majątek nie wystarczy na pokrycie jej zobowiązań.
Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z dnia 24 czerwca 2013 r. odmówił skarżącej umorzenia odsetek w kwocie 38.262 zł za okres od marca 2008 r. do grudnia 2011 r. z tytułu obowiązkowych wpłat na PFRON oraz rozłożył zapłatę zaległości z tytułu obowiązkowych wpłat na PFRON w kwocie 98.141,20 zł wraz z odsetkami w kwocie 38.262 zł za okres od marca 2008 r. do grudnia 2011 r. na 36 miesięcznych rat. W uzasadnieniu organ powołując się na art. 49 ust. 5a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011r. Nr 127, poz. 721 ze zm., dalej "ustawa o rehabilitacji") wskazał, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia odsetek z tytułu wpłat na PFRON na podstawie ust. 5a i ust. 5b ustawy o rehabilitacji. Organ wskazał, że okoliczności mogące stanowić podstawę umorzenia tworzą zamknięty katalog i nie mogą być interpretowane rozszerzająco.
Inne okoliczności wskazujące na trudną sytuację finansową, ważny interes podatnika, czy interes publiczny nie mogą zostać uwzględnione. Prezes Zarządu PFRON wskazał ponadto, że po przeanalizowaniu sytuacji finansowej skarżącej uznał, iż w sprawie zachodzi ważny interes pracodawcy, w związku z czym na podstawie art. 49 ust. 5c pkt 2 ustawy o rehabilitacji istnieją przesłanki do udzielenia spółce ulgi, poprzez rozłożenie na raty płatności zaległości wraz z odsetkami. Jednocześnie organ pierwszej instancji odnosząc się do wniosku spółki o rozłożenie zaległości na 50 rat wyjaśnił, że po analizie zebranego materiału dowodowego oraz sytuacji ekonomicznej spółki uznał, iż liczba rat wskazana w sentencji decyzji stanowi wystarczającą pomoc ze strony Funduszu.
Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia 30 października 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ za prawidłowe uznał stanowisko Prezesa Zarządu PFRON odnośnie rozłożenia zaległości spółki na 36 rat. Ponadto wyjaśnił, że nie mógł uwzględnić podnoszonych przez skarżącą informacji dotyczących przewidywanego zwrotu nadwyżki podatku. Minister podkreślił, że powyższa okoliczność zmniejsza wiarygodność spółki ale również zwiększa ryzyko Funduszu w kwestii realnego uzyskania od skarżącej należnych wpłat. Jednocześnie Minister uznał, iż Fundusz gromadząc środki i realizując swoje cele ustawowe nie może przedkładać zobowiązań spółki wobec innych organów i podmiotów nad realizację zobowiązań, w których występuje jako wierzyciel wobec innych podmiotów.
2. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 122 i art. 180, art. 187 w zw. z art. 235 i art. 229 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. poz. 749 ze zm., dalej "Ordynacja podatkowa) w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek w kwocie 38.262 zł bez ustalenia, czy jej sytuacja finansowa, występująca w momencie prowadzenia postępowania odwoławczego uzasadniała zastosowanie przepisu art. 49 ust. 5c, czy art. 49 ust. 5a ustawy o rehabilitacji.
3. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rację miał Prezes PFRON wskazując, że brak wykazania przesłanek określonych w art. 49 ust. 5a i 5b ustawy o rehabilitacji uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku, gdyż okoliczności stanowiące przesłanki umorzenia nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Sąd pierwszej instancji za prawidłową uznał ocenę organów, że w sprawie nie wystąpiły określone w art. 49 ust. 5a przesłanki umorzenia odsetek. Dalej Sąd argumentował, że w postępowaniu, którego przedmiotem jest wniosek o umorzenie odsetek czy rozłożenie na raty zaległych wpłat na rzecz PFRON, wykazanie okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku należy do wnioskodawcy. To wnioskodawca ma wiedzę co do okoliczności, o których mowa w art. 49 ust. 5a -5c ustawy o rehabilitacji, to na nim, nie zaś na organach administracji, spoczywa zadanie dowodzenia wspomnianych okoliczności. Powoływanie się przez skarżącą na kryzys ekonomiczny jest chybione o tyle, że tego typu okoliczności mają charakter ogólny i dotykają wszystkich przedsiębiorców działających w gospodarce. Nie jest to natomiast okoliczność czyniąca sytuację skarżącej wyjątkową. Skoro zaś ulgi w spłacie należności publicznoprawnych mają charakter wyjątkowy, taki też charakter winny mieć okoliczności uzasadniające ich udzielenie. Kolejno Sąd dodał, że skarżąca była wzywany przez Prezesa PFRON do przedłożenia dowodów mających wpływ na rozpatrzenie sprawy. Jednak ograniczyła się do ogólnikowych stwierdzeń.
Za niezasadny Sąd uznał zarzuty naruszenia art. 187 § 1, art. 121, art. 122 i art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez dokonanie nieobiektywnej, wybiórczej i nieprawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego, o który oparto rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji i w konsekwencji wydanie zaskarżonej decyzji.
4. W skardze kasacyjnej pełnomocnik spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. W oparciu o art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), autor skargi kasacyjnej podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu drugiej instancji, pomimo dopuszczenia się przez ten organ naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 122, art. 180, art. 187 w zw. z art. 235 i art. 229 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, wskutek braku ustalenia, czy sytuacja finansowa skarżącej występująca w momencie prowadzenia postępowania odwoławczego przez organ drugiej instancji uzasadnia zastosowanie przepisu art. 49 ust. 5c czy art. 49 ust. 5a ustawy o rehabilitacji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
5. Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona uzasadnionych podstaw wobec czego podlega oddaleniu. Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej tj. treścią wskazanych w niej podstaw kasacyjnych, jak i zawartych wniosków. Jedynie nieważność postępowania bierze pod rozwagę z urzędu. Należy przy tym podkreślić, że zarówno zarzuty, jak i wnioski skargi kasacyjnej powinny dotyczyć w pierwszej kolejność zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji, a nie postępowania administracyjnego i jego rozstrzygnięć.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Uregulowane w przytoczonym wyżej art. 183 § 1 p.p.s.a. związanie podstawami skargi kasacyjnej powoduje, że przytoczenie tych podstaw musi być precyzyjne. To oznacza, że strona skarżąca jest obowiązana do wskazania konkretnych przepisów prawa, którym sąd uchybił, jak i należytym, jasnym uzasadnieniu zarzutu ich naruszenia, w którym należy wykazać na czym polegało niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego lub błędna ich interpretacja, bądź wykazać istotny wpływ naruszenia przepisów procesowych na zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji.
Formułując zarzut naruszenia przepisów postępowania autor skargi kasacyjnej wskazał, na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu drugiej instancji, pomimo dopuszczenia się przez ten organ naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 122, art. 180, art. 187 w zw. z art. 235 i art. 229 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, wskutek braku ustalenia, czy sytuacja finansowa skarżącej występująca w momencie prowadzenia postępowania odwoławczego przez organ drugiej instancji uzasadnia zastosowanie przepisu art. 49 ust. 5c czy art. 49 ust. 5a ustawy o rehabilitacji.
Zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenia przez organ art. 122 Ordynacji podatkowej, skarżąca w żaden sposób zarzutu tego nie uzasadniła. Ani w petitum skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu skarżąca nie wyjaśniła w jakich działaniach organu (lub ich braku) upatruje naruszenia ww. przepisu, uniemożliwiając tym samym kontrolę zaskarżonego wyroku Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu pod kątem omawianego zarzutu. Z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej nie można także odczytać czy podatkowy organ odwoławczy naruszył przepis § 1, § 2 czy § 3 art. 187 Ordynacji podatkowej. Nie wskazano bowiem, której jednostki redakcyjnej tego przepisu miałoby dotyczyć uchybienie. Pozbawiony podstaw jest również zarzut naruszenia art. 180 Ordynacji podatkowej. Zwrócić należy uwagę, że ta jednostka redakcyjna ustawy składa się z dwóch paragrafów oznaczonych cyfrą 1 i 2. Autor skargi kasacyjnej nie podaje jednak o jaki konkretnie przepis chodzi, czy zawarty w § 1, czy § 2. Należy również wskazać na brak jakiegokolwiek uzasadnienia naruszenia przez Sąd podczas orzekania przepisu art. 235 i art. 229 Ordynacji podatkowej.
Sądowa kontrola legalności decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania przez Sąd w pierwszej kolejności, czy stan faktyczny został ustalony przez organy podatkowe w sposób zgodny z prawem, tzn. czy organ wszechstronnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy i na podstawie ustalonego stanu faktycznego prawidłowo stwierdził, czy wystąpiły określone w art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji przesłanki ważnego interesu pracodawcy lub interesu publicznego. Dopiero stwierdzenie przez organ wystąpienia jednej lub łącznie obu ww. przesłanek, pozwoli organowi na zastosowanie tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organ ten może, ale nie musi rozłożyć zapłatę należności na raty. Dalsza kontrola sądu administracyjnego powinna polegać na zbadaniu czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego.
Uzasadniając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organy obu instancji na podstawie zebranych dowodów prawidłowo ustaliły stan faktyczny i dokonały analizy sytuacji zobowiązanego pod kątem wystąpienia przesłanek z art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji. Jeżeli Sąd pierwszej instancji zaakceptował wadliwie (zdaniem skarżącej) ustalony stan faktyczny, wówczas należy wskazać właściwe przepisy i w jasny sposób uzasadnić na czym ta wadliwość ustalenia stanu faktycznego polegała, które takim działaniem zostały przez Sąd naruszone, czego autor skargi kasacyjnej nie uczynił skutecznie.
W świetle powyższych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zarówno wadliwy sposób sformułowania zarzutów kasacyjnych, jak i lakoniczność ich uzasadnienia, przy całkowitym braku uzasadnienia części tych zarzutów, nie pozwoliły na skontrolowanie stanowiska Sądu pierwszej instancji, prowadząc do wniosku, że żaden z podniesionych przez spółkę zarzutów nie jest zasadny.
Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Natomiast o kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 tej ustawy i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490, z późn. zm.).