Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 130/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę A sp. z o.o. z siedzibą we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 2012 r. w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania podatkowego.
Od powyższego orzeczenia Spółka wniosła skargę kasacyjną. Następnie w piśmie z dnia 27 stycznia 2014 r. złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła, że wykonanie zaskarżonego postanowienia wyrządzić może znaczną szkodę i spowodować trudne do odwrócenia skutki. Skarżąca podkreśliła, że wobec rzeczoznawcy majątkowego P. P. zakończyło się wszczęte z urzędu postępowanie z tytułu jego odpowiedzialności zawodowej i decyzją z dnia 13 września 2013 r. Komisja Odpowiedzialności Zawodowej ukarała go karą dyscyplinarną w postaci upomnienia ze względu na nierzetelnie sporządzone operaty w niniejszej sprawie (odpis pisma w aktach sprawy II FSK 2392/12). Zdaniem Spółki ta okoliczność jest niezwykle istotna, albowiem operaty sporządzone przez ww. rzeczoznawcę stały się podstawą do wyceny przez organy podatkowe sprzedanych przez Skarżącą nieruchomości.
Skarżąca wskazała również, że nie posiada wolnych środków finansowych pozwalających zaspokoić wierzytelność wynikającą z zaskarżonego postanowienia. Jej zdaniem brak wstrzymania wykonania przedmiotowego postanowienia mógłby doprowadzić do powstania nieodwracalnych skutków oraz powstania znacznej szkody, gdyż Spółka zmuszona by była do wyzbycia się składników majątkowych niezbędnych do prowadzenia działalności. W konsekwencji mogłoby to uniemożliwić realne prowadzenie działalności gospodarczej a nawet doprowadzić do jej upadłości oraz przynieść negatywne skutki społeczne, tj. utratę pracy – źródła utrzymania dla wspólników pracowników zatrudnionych w spółce oraz ich rodzin.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie podkreślić należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej P.p.s.a.), zgodnie z którą wniesienie skargi kasacyjnej nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie dominuje stanowisko – akceptowane przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. postanowienia NSA: z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA).
Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postępowania jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny. Należy podkreślić, że użyte w art. 61 § 3 P.p.s.a. pojęcia nieostre, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wymagają skonkretyzowania w postaci argumentacji strony skarżącej, względnie gdy okaże się to konieczne, zobrazowania opisanej we wniosku sytuacji za pomocą odpowiednich dokumentów (por. post. NSA z dnia 15 grudnia 2005 r., sygn. akt I FZ 633/05, niepubl.).
Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Spółka nie wykazała, aby wykonanie zaskarżonego postanowienia groziło niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Za niewystarczające należy bowiem uznać ograniczenie się przez Skarżącą do stwierdzenia, że postępowanie egzekucyjne może doprowadzić do utraty płynności finansowej, jak i spowodować wystąpienie ryzyka likwidacji działalności gospodarczej. Skarżąca nie przedstawiła podstawowej dokumentacji, tj. wyciągów z rachunków bankowych, odpisu rocznego zeznania podatkowego za ubiegłe lata, wyciągu z księgi rachunkowej Spółki itp., z której by wynikało, że sytuacja finansowa faktycznie nie pozwala wywiązać się z zobowiązań podatkowych. Nie załączono żadnych dokumentów sytuację majątkową Spółki obrazujących, które mogłyby przekonać Sąd o konieczności udzielenia ochrony tymczasowej.
Należy wskazać, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. post. NSA z dnia 28 lipca 2009 r., I FSK 450/09, CBOSA).
W kontekście podniesionych przez Skarżącą okoliczności dotyczących wydania decyzji przez Komisję Odpowiedzialności Zawodowej w sprawie rzeczoznawcy majątkowego, należy wskazać na ugruntowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania przedmiotu zaskarżenia, sąd nie dokonuje oceny zawartości skargi (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2004 r., FZ 163/04, CBOSA). Niezgodność z prawem postanowienia, która jest przedmiotem oceny sądu w toku rozprawy, i ochrona tymczasowa wynikająca z art. 61 p.p.s.a. to dwie różne kwestie, zaś oparcie wniosku o ochronę tymczasową na niezgodności postanowienia z prawem, a zwłaszcza rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie, niweczyłoby kontrolę sądową legalności postanowienia administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 28 kwietnia 2005 r., II OZ 184/05, CBOSA). Okoliczność ta będzie podlegała rozpatrzeniu przez Naczelny Sąd Administracyjny przy ocenie zasadności wniesionej skargi kasacyjnej, pozostaje jednak poza sferą rozważań przy ocenie wniosku o wstrzymanie wykonanie postanowienia.
Zauważyć nadto należy, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi strony uiszczone już, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które wykonanie zaskarżonego postanowienia może spowodować dla strony. Stąd też w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny jednocześnie nadmienia, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, o czym stanowi art. 61 § 4 P.p.s.a. To jednak w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na wystąpienie w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz poparcie zawartych we wniosku twierdzeń stosownymi dokumentami. Sąd musi mieć bowiem wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 61 § 3 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.