Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 635/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę S. C. i R. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 22 lutego 2010 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K., działając jako organ egzekucyjny, prowadzi względem skarżących postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należność z tytułu podatku dochodowego osób fizycznych za lata 1999 – 2001. W dniu 4 grudnia 2009 r. zobowiązani wnieśli zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i zwrócili się do organu egzekucyjnego o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.).
Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2009 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. uznał zarzuty za nieuzasadnione, natomiast postanowieniem z dnia 28 grudnia 2009 r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego.
Organ egzekucyjny argumentował, że zgodnie z powołanym wyżej przepisem wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie wstrzymuje tego postępowania. Organ egzekucyjny może jednak w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne lub niektóre czynności egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zarzutu. W związku z tym wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego w świetle postanowienia o uznaniu zarzutów za nieuzasadnione stało się bezprzedmiotowe. Konsekwencją powyższego było zaś umorzenie postępowania w tym zakresie.
Po rozpoznaniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 22 lutego 2010 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego z dnia 28 grudnia 2009 r.
W skardze do sądu administracyjnego S. C. i R. C. domagali się uchylenia postanowienia organu wyższego stopnia zarzucając naruszenie art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 oraz art. 35 § 1 i art. 34 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a ponadto art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w motywach rozstrzygnięcia - przywołując treść art. 35 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – podkreślił, że wskazany przepis dotyczy wstrzymania postępowania egzekucyjnego w związku z wniesieniem zarzutów. Wstrzymanie takie jest zatem możliwe do czasu ich rozpatrzenia. W konsekwencji po rozpatrzeniu zarzutów przez organ egzekucyjny merytoryczne rozstrzyganie wniosku strony o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego staje się bezprzedmiotowe, gdyż postępowanie w sprawie wniesionych zarzutów przed tym organem już się nie toczy. Słusznie więc – zdaniem Sądu - organ wydał postanowienie o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego.
Sąd nie zgodził się z argumentacją strony jakoby przez "rozpatrzenie zarzutów" należało rozumieć wydanie w tym przedmiocie postanowienia przez organ drugiej instancji. Stanowisku takiemu przeczy bowiem treść art. 35 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto w razie wniesienia zażalenia, kompetencja do rozpatrzenia kwestii wstrzymania, co prawda w węższym już zakresie, zostaje przeniesiona do organu wyższego stopnia.
W skardze kasacyjnej R. C. i S. C. wnieśli o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za wszystkie instancje.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez oddalenie przez Sąd skargi, w sytuacji, gdy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 22 lutego 2010 r. (znak [...]) zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co powinno skutkować jego uchyleniem ze względu na istotne naruszenie przepisów postępowania, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,
- b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie przez Sąd skargi, w sytuacji, gdy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 22 lutego 2010 r. (znak [...]) zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18, art. 35 § 1 i art. 34 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, co powinno skutkować jego uchyleniem, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że umorzenie przez organ egzekucyjny postępowania parę dni po wydaniu postanowienia z dnia 22 grudnia 2009 r. o uznaniu zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione, było przedwczesne i nieuzasadnione. Skarżąca nie miała bowiem możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów na prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne. Nie można było zatem – według strony - uznać, że wniesione przez nią zarzuty zostały "rozpatrzone", a tym samym aby postępowanie w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego, prowadzone przez organ egzekucyjny, stało się z jakichkolwiek przyczyn bezprzedmiotowe.
W ocenie skarżącej o "rozpatrzeniu" zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego może być mowa dopiero po ostatecznym rozpoznaniu zażalenia w przedmiocie zarzutów przez organ odwoławczy.
Ponadto autor skargi kasacyjnej zwrócił uwagę, że postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 22 grudnia 2009 r. o uznaniu zarzutów strony za nieuzasadnione nie zostało skarżącej doręczone na dzień doręczenia jej postanowienia z dnia 28 grudnia 2009 r. w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że granice i kierunek kontroli instancyjnej realizowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny są co do zasady wyznaczane przez sformułowane przez stronę zarzuty kasacyjne, ich uzasadnienie oraz podniesione przez nią wnioski. Sąd kasacyjny jest zobowiązany uwzględnić z urzędu jedynie okoliczności przesądzające o nieważności postępowania, które w niniejszej sprawie nie zachodzą (por. art. 183 § 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Mając na względzie tak ustalony zakres, w jakim zaskarżone orzeczenie podlega weryfikacji, przede wszystkim zwrócić uwagę należy, że analizowany środek zaskarżenia opiera się na zarzutach o charakterze procesowym. Strona wskazuje bowiem na naruszenie przepisów o postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), które stanowić miało konsekwencję przyjęcia za prawidłowe zastosowania przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. umorzenia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego wobec rozpatrzenia zarzutów zobowiązanego. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, podjęcie takiego rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny było przedwczesne, gdyż o "rozpatrzeniu" zarzutów można mówić dopiero po rozpoznaniu ich przez organ odwoławczy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane przez stronę stanowisko nie znajduje uzasadnienia.
Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, "Wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie wstrzymuje tego postępowania. Organ egzekucyjny może jednak w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne lub niektóre czynności egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zarzutu". Z brzmienia przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika, że wstrzymanie postępowania egzekucyjnego (bądź poszczególnych czynności egzekucyjnych) może nastąpić wyjątkowo i to jedynie do czasu rozpatrzenia zarzutu. Nie może przy tym ulegać wątpliwości, że poprzez "rozpatrzenie zarzutu" należy rozumieć podjęcie w tym zakresie stosownego rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny, do którego takie zarzuty zgłoszono. Zwrócenia uwagi wymaga, że wstrzymanie wykonania jako instytucja ochrony tymczasowej została tutaj powiązana z określonym środkiem prawnym, rozpoznawanym przez wskazany w ustawie organ.
Organ ten może w konsekwencji przyznać zobowiązanemu przedmiotową ochronę wyłącznie do chwili podjęcia rozstrzygnięcia w głównym przedmiocie, tj. w przedmiocie zarzutów. Nie może on zaś decydować o wstrzymaniu wykonania niejako na przyszłość, a więc do czasu rozpoznania ewentualnego zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutów przez organ nadzoru. Takie rozwiązanie nie tylko uniemożliwiałoby precyzyjne określenie momentu końcowego przyznanej ochrony tymczasowej (zainicjowanie postępowania zażaleniowego jest bowiem zależne wyłącznie od woli strony, a zatem organ egzekucyjny nie miałby pewności, czy zobowiązany w ogóle takie zażalenie wniesie), ale przede wszystkim byłoby sprzeczne z wyraźnymi postanowieniami ustawy, o czym była mowa wyżej.
Autor skargi kasacyjnej zdaje się ponadto nie dostrzegać, że w zakresie wstrzymania wykonania ustawodawca wyraźnie rozdzielił kompetencje organu egzekucyjnego rozpoznającego zarzuty i organu nadzoru rozpoznającego zażalenie wniesione na podstawie art. 34 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Argumentacja strony całkowicie pomija bowiem treść art. 35 § 2 powołanej ustawy, w którym stwierdzono, że organ nadzoru w uzasadnionych przypadkach może wstrzymać czynności egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia. Trafnie zatem wskazywał Sąd pierwszej instancji, że w razie wniesienia zażalenia, kompetencja do rozpatrzenia kwestii wstrzymania, co prawda w węższym już zakresie, zostaje przeniesiona do organu wyższego stopnia, co oznacza na gruncie rozpoznawanej sprawy, że strona miała możliwość wystąpienia z odpowiednim wnioskiem do organu odwoławczego.
W świetle przedstawionych uwag za zasadne uznać należało umorzenie przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. postępowania w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro bowiem wniesione przez zobowiązanego zarzuty zostały rozpatrzone (postanowieniem z dnia 22 grudnia 2009 r.), to – w świetle jednoznacznej treści art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - bezprzedmiotowe pozostawało rozpoznawanie wniosku o wstrzymanie wykonania postępowania egzekucyjnego.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że podniesione przez skarżących zarzuty zamieszczone pod literą a) i b) petitum skargi kasacyjnej nie mogły odnieść zamierzonego przez stronę skutku.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.