Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 września 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 1058/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę M.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 25 marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych.
W motywach wyroku podano, że Prezydent Miasta W. postanowieniem z dnia 22 grudnia 2008 r. określił koszty egzekucyjne obciążające zobowiązaną M.M. za czynności egzekucyjne, przeprowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 21 listopada 2008 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że postępowanie egzekucyjne w stosunku do M.M. prowadzone było na podstawie wymienionego tytułu wykonawczego, obejmującego zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2003 - 2005 r. W celu wyegzekwowania zaległości dokonano zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zobowiązanej.
W zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji M.M. wniosła o uchylenie postanowienia zarzucając naruszenie art. 6 - art. 8 oraz art. 107 § 3 w związku z art. 18 Kpa, a także art. 64 § 1 pkt 4, § 6, § 7 i § 10 oraz art. 64c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - poprzez obciążenie dłużników podwójnie kosztami egzekucyjnymi mimo jednego zajęcia organu egzekucyjnego. Zarzucono też, że w zaskarżonym postanowieniu nie zamieszczono prawidłowego uzasadnienia prawnego i faktycznego, a ponadto wyegzekwowano zaległości podatkowe w kwotach wyższych niż to wynikało z tytułu wykonawczego, co przełożyło się na kwotę wyliczonych i wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych. Stwierdzono też, że dłużników obciążono wyższą kwotą odsetek niż należało.
Postanowieniem z dnia 25 marca 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ odwoławczy uznał, że obciążenie zobowiązanej kosztami egzekucyjnymi było zasadne i znajdujące oparcie w art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 6 - art. 8 Kpa w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 64 § 1 pkt 4, § 6 i 7, § 10 i art. 64c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również art. 107 § 3 Kpa.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że nieprawidłowo obciążono dłużników podwójnie kosztami egzekucyjnymi, gdyż organ egzekucyjny dokonał tylko jednej czynności egzekucyjnej, to jest zajęcia jednego rachunku bankowego. Suma pobranych opłat wskazuje, że w rzeczywistości dłużników obciążono kwotą 10% egzekwowanych należności, a nie 5%, jak to wynika z przepisów egzekucyjnych. W okolicznościach sprawy możliwość pobrania tylko jednej opłaty, wynikała pośrednio z art. 64 § 1 i § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na podstawie art. 64 § 3 tej ustawy, oddzielną opłatę oblicza się jedynie wtedy, gdy dotyczą różnych tytułów odnoszących się do różnych egzekwowanych należności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił ją.
W uzasadnieniu wyroku podano, że dochodzone przymusowo zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości za lata 2003 - 2005, ciążyły solidarnie na M.M. oraz J.M., stosownie do art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.).
Zaległości te objęte zostały odrębnymi tytułami wykonawczymi wystawionymi na M.M. (nr [...]) oraz na J.M. (nr [...]), co było zgodne z przepisami art. 27 oraz art. 27c (a contrario) ustawy egzekucyjnej, jak również miało oparcie w zasadach odpowiedzialności solidarnej dłużników.
Kluczowe dla oceny głównych zarzutów skargi było stwierdzenie, że zasadą w egzekucji administracyjnej jest to, że opłaty nalicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego (art. 64 § 3 oraz § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Jeżeli więc organ egzekucyjny dokonał zajęć rachunku bankowego na podstawie dwóch tytułów wykonawczych, to w odniesieniu do każdego tytułu odrębnie powstał obowiązek opłat.
Sąd pierwszej instancji nie podzielił twierdzeń skargi, że w sprawie egzekucyjnej pobrano zawyżoną opłatę to jest 10% dochodzonej należności, gdyż opłata za dokonane czynności egzekucyjne została ustalona według stawki 5%, z tym że odrębnie od każdego tytułu.
Z postanowienia organu egzekucyjnego wynikało zarówno jakiego rodzaju opłaty naliczył organ oraz w jakiej wysokości. Przedstawiona została podstawa prawna opłat oraz sposób ich wyliczenia. Forma, w jakiej organ egzekucyjny przedstawił wyliczenie opłat pozwalała, w ocenie Sądu, na prześledzenie sposobu jego postępowania oraz prawidłowości wyliczeń. Podstawę naliczenia opłat stanowiły kwoty należności egzekwowane na podstawie tytułu wykonawczego, a więc kwoty sumaryczne.
Jeżeli zaś chodzi o kwestionowanie dochodzonej tytułem wykonawczym należności głównej oraz odsetek, to Sąd pierwszej instancji zaaprobował stanowisko zajęte w tej kwestii przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., że powinno być to przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego w trybie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, przewidzianych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie zaś w sprawie niniejszej, dotyczącej kosztów egzekucyjnych.
Skargę kasacyjną wniosła M.M. Wyrok zaskarżyła w całości, zarzucając naruszenie:
- 1) prawa materialnego, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi mające wpływ na wynik sprawy, a więc art. 64 § 1 pkt 4, § 6 i 7, § 10 i art. 64 c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez bezpodstawne obciążenie zobowiązanych podwójnie kosztami egzekucyjnymi, mimo jednego zajęcia (jednej czynności egzekucyjnej) organu egzekucyjnego, niezamieszczenie przez organ egzekucyjny w zaskarżonych postanowieniach prawidłowego uzasadnienia prawnego i faktycznego, wyegzekwowanie zaległości podatkowych w wysokości wyższej niż wynikało to z tytułu wykonawczego, co rzutuje na wyliczone i wyegzekwowane koszty egzekucyjne, obciążenie podatników kwotą odsetek od zaległości podatkowych w wyższym wymiarze niż wynika z wyliczeń oraz mimo tych wszystkich uchybień organu egzekucyjnego nie wyeliminowanie z obrotu prawnego przez Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu błędnych postanowień organu egzekucyjnego,
- 2) przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c w związku z art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na wydaniu wyroku nie uwzględniającego skargę w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny sprawy oraz wywiedzenie błędnej podstawy materialnej uprawniającej organy egzekucyjne do obciążenia podatników podwójnymi kosztami egzekucyjnymi, to jest naruszenia art. 6 - art. 8 i art. 107 § 3 Kpa w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 7 Konstytucji RP oraz naruszenie art. 107 § 3 Kpa poprzez enigmatyczne określenie sposobu wyliczenia kosztów egzekucji oraz nie precyzyjne opisanie stanu faktycznego i prawnego który legł u podstaw wydania zaskarżonych orzeczeń przez organ egzekucyjny i mimo tych uchybień nie wyeliminowanie z obrotu prawnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu błędnych postanowień organu egzekucyjnego.
Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, oraz uchybień procesowych zaskarżonego wyroku.
Stwierdzić trzeba, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania stanowią w istocie powtórzenie już uprzednio wskazanych uchybień tego rodzaju, przedstawionych w skardze do Sądu pierwszej instancji. Uzupełniono je jedynie o przywołanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołanie wskazanych przepisów jest w częściowo bezzasadne, gdyż art. 145 § 1 pkt 1 lit. a wymienionej ustawy stanowi podstawę uchylenia zaskarżonego do sądu administracyjnego aktu organu administracji publicznej z powodu stwierdzonego naruszenia tym aktem prawa materialnego, a nie zaś, jak to wynikałoby ze skargi kasacyjnej, przepisów postępowania.
Art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa składniki, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że w tym zakresie motywy zaskarżonego wyroku uchybiają dyspozycji normy prawnej zamieszczonej we wskazanym przepisie postępowania. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera w szczególności zwięzłe przedstawienie stanu sprawy i jest oparte na aktach będących w dyspozycji Sądu pierwszej instancji.
Zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do tej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku mają charakter oceniający. Sama okoliczność, że skarżąca inaczej niż Sąd oceniła treść tytułów wykonawczych, nie może przesądzać o tym, że tak określone zarzuty skargi kasacyjnej zostaną uznane za usprawiedliwione.
Nadto stwierdzić trzeba, że zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie są sformułowane nader ogólnikowo, co uniemożliwia konkretne odniesie się do nich. Wynika z nich jedynie, że nadal jej autor podtrzymuje zarzuty dotyczące nieprawidłowości rachunkowych w tytułach wykonawczych, stanowiących konsekwencję niewłaściwego określenia kwot należności głównych i odsetek za zwłokę obciążających skarżącą.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela zajęte w zaskarżonym wyroku stanowisko, że wymienione wyżej kwestie powinny być przedmiotem rozstrzygnięcia w odrębnym postępowaniu, poświęconym rozpatrzeniu ewentualnych zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej. Podstawę wszczęcia postępowania w tym zakresie stanowi chociażby art. 33 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast kontrolowane przez Sąd pierwszej instancji postanowienie organu dotyczyło zagadnienia kosztów egzekucyjnych.
Mając powyższe na względzie zarzuty natury procesowej przedstawione w skardze kasacyjnej, jako nieusprawiedliwione, na uwzględnienie nie zasługują.
Tak samo należało ocenić zarzuty naruszenia prawa materialnego. Wskazać przede wszystkim trzeba, że odmienne niż ma to miejsce w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, nie jest wystarczający sam zarzut naruszenia prawa materialnego, bez jego jednoznacznego sprecyzowania. Z art. 176 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest między innymi przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 ustawy).
Jeżeli chodzi o uchybienia prawu materialnemu, to cytowana ustawa regulująca postępowanie sądowoadministracyjne stanowi, że mogą one występować w dwóch postaciach, a mianowicie błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania (art. 174 pkt 1 ustawy).
W skardze kasacyjnej wniesionej w sprawie niniejszej ani nie podano, którą z postaci uchybień prawa materialnego obarczony jest zaskarżony wyrok, ani w rezultacie nie opisano zasadności wystąpienia tej podstawy kasacyjnej, w jednej lub też obu postaciach prawem przewidzianych. Oznacza to, że zarzut naruszenia prawa materialnego rozpoznany być nie może, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy) i nie jest uprawniony do ustalania we własnym zakresie rzeczywistej treści tego środka odwoławczego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.