Uzasadnienie
Przedmiotem skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Z. jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt I SAB/Go 2/10, mocą którego umorzono postępowanie w sprawie ze skargi T. S.A. w Z. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w Z. w postępowaniu w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za październik 1995 r. oraz zasądzono na rzecz Skarżącej od Organu podatkowego 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W motywach orzeczenia Sąd podał, że 24 marca 2010 r. Skarżąca wniosła skargę na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w Z., polegającą na niezałatwieniu w terminie sprawy o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem ostatecznym Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 11 lipca 2005 r. w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za październik 1995 r.
Pismem procesowym z 2 lipca 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej poinformował Sąd, że postanowieniem z 28 czerwca 2010 r. odmówił uchylenia w całości postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z 11 lipca 2005 r. Jednocześnie Organ wniósł o oddalenie skargi, ewentualnie o umorzenie postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że postępowanie sądowoadministracyjne należało umorzyć, stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a. Stało się ono bowiem bezprzedmiotowe, z uwagi na fakt, że przestał istnieć przedmiot zaskarżenia, gdyż Organ wydał oczekiwane przez Stronę orzeczenie.
Sąd dokonał wykładni art. 54 § 3 P.p.s.a. i uznał, że z dniem doręczenia organowi skargi powstaje uprawnienie tego organu do dokonania autokontroli zaskarżonego działania lub bezczynności. W świetle przepisów postępowania sądowoadministracyjnego jest to jedyna możliwość podjęcia przez organ rozstrzygnięcia w sprawie, w której wniesiono skargę do sądu. Uwzględnienie w całości skargi na bezczynność w drodze autokontroli oznacza wydanie żądanego przez stronę aktu lub dokonanie żądanej czynności. Przyjąć przy tym należy, że organ administracji wydając akt lub dokonując czynność po wniesieniu skargi do sądu przyznaje, że pozostawał w bezczynności.
Z uwagi na powyższe Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 201 § 1 P.p.s.a.
W skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Postanowieniu zarzucił naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 P.p.s.a. przez przyjęcie, że Organ podatkowy uwzględnił skargę w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a. bez przeprowadzenia postępowania przez Sąd w przedmiocie pozostawania przez Organ w bezczynności w dacie wniesienia skargi. Ponadto zarzucił naruszenie art. 201 § 1 w zw. z art. 54 § 3 P.p.s.a. przez przyjęcie, że w sprawie istnieje podstawa do obciążenia Strony przeciwnej kosztami postępowania sądowego, a ponadto naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a. przez brak wskazania w uzasadnieniu podstaw faktycznych dla uznania, że Organ uwzględnił skargę w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a. oraz zasądzenia na rzecz Strony kosztów w trybie art. 201 § 1 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na częściowe uwzględnienie.
Należy zgodzić się z zarzutem Dyrektora Izby Skarbowej, że Sąd rozstrzygnął sprawę kosztów tylko w oparciu o fakt, że po wniesieniu skargi na bezczynność do Sądu Organ wydał decyzję. Sąd nie badał, czy na dzień wniesienia skargi Organ podatkowy rzeczywiście pozostawał w bezczynności. Nie badał również okoliczności, które miały wpływ na przesunięcie terminu załatwienia sprawy przez Organ.
Nie można uznać za słuszne stanowiska Sądu pierwszej instancji, który uznał ad hoc, że skoro decyzja została wydana przez Organ po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność, to miała miejsce sytuacja określona w art. 54 § 3 P.p.s.a. Sąd nie podjął się bowiem zbadania czy bezczynność Organu rzeczywiście miała miejsce. Okoliczność wydania decyzji przez Organ mogła przecież wynikać z prawidłowego toku postępowania, które nie naruszało reguł dotyczących terminowości załatwienia sprawy i nie mieć nic wspólnego z ewentualnym pozostawaniem w bezczynności.
Rozpoznając ponownie sprawę w tym zakresie Sąd winien zbadać czy zaistniały przesłanki do uznania, że Organ wydał decyzję działając w ramach autokontroli, czy też wydanie to nastąpiło, tak jak podnosi Dyrektor Izby Skarbowej, po przeprowadzeniu postępowania. Kwestia ta ma podstawowe znaczenie dla zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powołany przez Sąd art. 201 § 1 P.p.s.a. nie będzie stanowił podstawy ich zwrotu w sytuacji niedziałania organu w ramach art. 54 § 3 P.p.s.a.
Rozważanie kwestii wysokości ewentualnych kosztów postępowania na tym etapie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał za przedwczesne, skoro nie wiadomo, czy koszty te w ogóle będą zasądzone.
Nie jest natomiast zrozumiały zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., skoro w treści skargi kasacyjnej Organ przyznaje, że umorzenie postępowania w tej sprawie było zasadne. Naczelny Sąd Administracyjny podziela to stanowisko, zaprezentowane zarówno w zaskarżonym orzeczeniu, jak i w skardze kasacyjnej, co powoduje, że zaskarżone postanowienie w części umarzającej postępowanie pierwszoinstancyjne (pkt 1 postanowienia) musi się ostać.
Mając powyższe na uwadze należało, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 P.p.s.a., orzec jak w sentencji.
Wniosek Organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie znajduje uzasadnienia prawnego. Brak bowiem podstawy prawnej w ustawie P.p.s.a. do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).