Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1359/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę L. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 26 czerwca 2009 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wstrzymania egzekucji prowadzonej ze świadczenia emerytalno – rentowego z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Ze stanu faktycznego przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w O., działając jako organ egzekucyjny zawiadomieniami: [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w O., należne L. B. Następnie w dniu 23 grudnia 2008 r. L. B. złożył w Urzędzie Skarbowym w O. wniosek o: "wstrzymanie prowadzonych egzekucji z emerytury chorobowej do czasu wskazanego w piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 8 grudnia 2008 r. znak: [...], przekazanym postanowieniem z dnia 30 grudnia 2008r. zgodnie z właściwością rzeczową, Dyrektorowi Izby Skarbowej w O. W dniu 23 grudnia 2008 r. L. B. złożył także w Izbie Skarbowej w O. wniosek o "wstrzymanie prowadzonych egzekucji z emerytury chorobowej do czasu wskazanego w piśmie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 10 grudnia 2008 r. W powyższych pismach wnioskodawca podniósł, iż nie został rozpatrzony wniosek z dnia 10 września 2007 r. o umorzenie zaległości podatkowych. Ponadto wskazał, iż jest osobą niepełnosprawną i ciężko chorą, wymagającą stałej opieki medycznej, utrzymującą się przy życiu przez zastosowanie intensywnej farmakoterapii.
Wzmiankowanym wyżej postanowieniem Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 22 stycznia 2009 r. o umorzeniu postępowanie w sprawie wstrzymania egzekucji wobec L. B., prowadzonej ze świadczenia emerytalno-rentowego zobowiązanego, z uwagi na bezprzedmiotowość tego postępowania. Zdaniem Ministra Finansów, w związku ze zbiegiem, do zajętego świadczenia emerytalno - rentowego, egzekucji administracyjnej i sądowej, Sąd Rejonowy w Olsztynie Wydział X Cywilny, postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2005 r. sygn. akt X Co 1262/05, wyznaczył Komornika Sądowego Rewiru 11 przy Sądzie Rejonowym w Olsztynie do dalszego łącznego prowadzenia egzekucji administracyjnej i sądowej w trybie właściwym dla egzekucji sądowej. W tej sytuacji nie jest możliwe merytoryczne rozpatrzenie wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Zaznaczył, iż ustalenie zaistnienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie.
W związku z powyższym uznał, iż organ pierwszej instancji nie mógł rozstrzygnąć sprawy co do meritum i wydał prawidłowe postanowienie. Odnosząc się do zarzutu błędnej kwalifikacji wniosku zawartego w pismach skarżącego z dnia 23 grudnia 2008 r. Minister Finansów wyjaśnił, iż charakter powyższych pism nie budził wątpliwości, a organ nadzoru nad egzekucją dokonał ich prawidłowej kwalifikacji jako wniosku o "wstrzymanie prowadzonych egzekucji z emerytury chorobowej wnioskodawcy".
Skarżący pismem z dnia 6 lipca 2009 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie, wnosząc o jego zmianę. Skarżący podniósł, iż Minister Finansów, wydając zaskarżone postanowienie, wyrządził mu znaczną szkodę, która spowodowała określone, nie dające się odwrócić skutki w zakresie uszczuplenia majątku, jak i nieodwracalnego pogorszenia stanu zdrowia, włącznie do zagrożenia jego życia.
Oddalając skargę - Wojewódzki Sąd Administracyjny - uznał, że w świetle treści art. 23 § 2 – 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), Minister Finansów miał obowiązek rozpoznać pismo skarżącego, jako zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji przywołał treść § 1 – 3 art. 773 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.; dalej zwana: k.p.c.). Podkreślił, że skoro Sąd Rejonowy w Olsztynie wskazał do łącznego prowadzenia egzekucji administracyjnej i sądowej komornika sądowego w trybie egzekucji sądowej, to jedynie komornik sądowy jest uprawniony do rozpoznania wniosków dotyczących przebiegu egzekucji. Dodał, że inicjatywa do wstrzymania czynności, zawieszenia i umorzenia postępowania egzekucyjnego może leżeć nie tylko po stronie dłużnika, ale również wierzyciela, a więc w tej sprawie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., nie mniej jednak stosowne postanowienie w tej mierze podejmuje komornik sądowy po rozpoznaniu wniosku wierzyciela lub dłużnika.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w O., będący miejscowo i rzeczowo właściwy do prowadzenia egzekucji administracyjnej, nie był – zdaniem Sądu - organem egzekucyjnym w tej sprawie, a w konsekwencji nie mógł prowadzić postępowania o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego ze świadczeń emerytalno-rentowych zobowiązanego L. B. Wobec tego Sąd uznał za zgodne z prawem postanowienie wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej w O., a następnie przez Ministra Finansów.
W skardze kasacyjnej skarżący zarzucił powyższy wyrok w całości, zarzucając:
- 1. naruszenie prawa materialnego przez dokonanie błędnej wykładni art. 23 § 1 i § 6 w związku z art. 62 u.p.e.a. polegającej na przyjęciu przez Sąd, iż przepis ten wyłącza od podejmowania czynności w postępowaniu egzekucyjnym administracyjny organ egzekucyjny w przypadku zbiegu egzekucji i przekazania jej do dalszego prowadzenia Komornikowi sądowemu w trybie postępowania cywilnego;
- 2. naruszenie przepisów prawa procesowego, poprzez błędne zastosowanie art. 105 k.p.a., w sytuacji gdy organ administracji pierwszej instancji był właściwy do rozstrzygnięcia merytorycznie uzasadnionego wniosku skarżącego.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie skargi.
Ponadto pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu. Pełnomocnik skarżącego oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Brak było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Na wstępie przypomnieć (stronie wnoszącej skargę kasacyjną) należy, że skontrolowane przez Sąd pierwszej instancji postępowanie dotyczyło wniosku o wstrzymanie egzekucji administracyjnej i zapadłego rozstrzygnięcia o umorzeniu wywołanego tym wnioskiem postępowania, wobec jego bezprzedmiotowości, nie zaś odpowiedzialności podatkowej czy też umorzenia zaległości podatkowej skarżącego.
Z wnioskiem o wstrzymanie egzekucji administracyjnej skarżący wystąpił do administracyjnych organów egzekucyjnych w dniu 23 grudnia 2008 r. Uprzednio jednak, postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2005 r., wydanym w sprawie (sygn. akt) X Co 1262/05, wobec zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej, Sąd Rejonowy w Olsztynie przekazał Komornikowi Sądowemu Rewiru II przy Sądzie Rejonowym w Olsztynie obie egzekucje – sądową i administracyjną – do dalszego łącznego prowadzenia w trybie właściwym dla egzekucji sądowej. Na skutek wymienionego postanowienia sądu powszechnego, które nie podlega kontroli sądów administracyjnych, w dniu złożenia przez skarżącego wniosku o wstrzymanie egzekucji administracyjnej, egzekucji tej nie prowadził już organ administracji państwowej, lecz prowadził ją, łącznie z egzekucją sądową, komornik sądowy. Organy postępowania egzekucyjnego w administracji, o których mowa w art. 23 u.p.e.a., nie sprawują kontroli nad komornikiem sądowym, nawet wówczas, gdy, na mocy odpowiedniego postanowienia sądu powszechnego, prowadzi on egzekucję administracyjną łącznie z egzekucją sądową w trybie prawnym właściwym dla egzekucji sądowej.
Wnoszący skargę kasacyjną powołuje się na przepis art. 23 § 6 u.p.e.a., zgodnie z którym: organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Przytoczony przepis nie znajduje jednak w sprawie zastosowania, ponieważ organy administracji państwowej, które wydawały kwestionowane przez skarżącego rozstrzygnięcia, nie sprawują nadzoru nad prowadzącym egzekucję komornikiem sądowy.
Nietrafne jest również kasacyjne powołanie się na art. 62 u.p.e.a.
Sytuacja zbiegu oraz rozstrzygnięcie zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej, o których mowa w art. 62 u.p.e.a., miały w sprawie niniejszej miejsce w roku 2005, podczas gdy z wnioskiem stanowiącym przedmiot kwestionowanych przez stronę postanowień skarżący wystąpił już po tej dacie, to jest 23 grudnia 2008 r.
Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaną skargę kasacyjną oddalił.
Ustanowionemu z urzędu adwokatowi przyznano wynagrodzenie na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a i § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zm.).