Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 2427/10

Uzasadnienie

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 20.07.2010 roku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego, B. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dni 3 lutego 2010 roku, wydaną w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe płatnika, P. H. Z. "B." spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z., z tytułu pobranego a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych, za okres od marca do sierpnia 2005 roku.

Stan sprawy przedstawiał się następująco:

Postanowieniem z dnia 22 września 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wszczął wobec skarżącego postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania płatnika, spółki z o.o. P. H. Z. "B." z siedzibą w Z. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. w dniu 16 listopada 2009 r. wydał decyzję w przedmiocie odpowiedzialności B. W. za zobowiązania podatkowe tej spółki, z tytułu pobranego i niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych, za okres od marca do sierpnia 2005 r. w łącznej wysokości 18.945,70 zł oraz odsetek za zwłokę, w wysokości 9.983 zł, obliczone za okres od ustawowych terminów płatności podatku, do dnia 16 listopada 2009 r., tj. do dnia wydania decyzji przez organ pierwszej instancji.

W toku postępowania ustalił, że zarząd P. H. Z. "B." spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. był jednoosobowy, a skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu, od 19 grudnia 1996 r. do 30 października 2006 r.

Według organu podatkowego egzekucja należności z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunków bankowych spółki, wierzytelności i ruchomości. Środki które uzyskano z egzekucji z rachunków bankowych, w 2004 r. zostały przeznaczone na pokrycie kosztów egzekucyjnych i zaspokojenie byłych pracowników. W toku postępowania egzekucyjnego Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. sprzedał w dniu 17 października 2008 r. nieruchomość spółki położoną w Z. Środki pieniężne uzyskane z tej egzekucji zaliczono na poczet zaległości za listopad 2001 r., kwiecień i maj 2002 r. oraz odsetki za zwłokę.

Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone postanowieniem z dnia 13 maja 2009 r.

Organ podał nadto, iż Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w M. sprzedał w drodze licytacji publicznej, w dniu 17 października 2005 r. nieruchomość spółki w P. Na początku roku 2006 dokonano sprzedaży większości maszyn i urządzeń znajdujących się na terenie zakładu w wymienionej miejscowości. Komornik poinformował, że część postępowań egzekucyjnych została umorzona z uwagi na bezskuteczność działań egzekucyjnych.

Naczelnik Urzędu Skarbowego ocenił, że strona nie wykazała, iż we właściwym czasie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. Według przyjętych ustaleń skarżący nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości spółki.

Naczelnik Urzędu Skarbowego ustalił, że spółka C. P. w P. była wierzycielem spółki P. H. Z. "B." i w dniu 25 marca 2005 r. wystąpiła z wnioskiem o ogłoszenie jej upadłości. Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2006 r. Sąd Rejonowy w S. Wydział Gospodarczy oddalił wniosek, stwierdzając że dłużnik nie posiada majątku wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego.

Nadto organ ustalił, że przed datą 25 marca 2005 r. żaden z podmiotów uprawnionych nie występował o ogłoszenie upadłości spółki lub o wszczęcie postępowania układowego.

W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego złą sytuację majątkową spółki potwierdza sprawozdanie tymczasowego nadzorcy sądowego z dnia 14 października 2005 r., w którym stwierdza się, że coroczne uchwały zarządu spółki o kontynuowaniu działalności mimo strat, świadczą o tym, że zarząd świadomie pogłębiał tragiczną sytuację finansową ze szkodą dla jej wierzycieli.

Organ wskazał również że od października 2001 r. spółka zaprzestała regulowania zobowiązań podatkowych. Potwierdzają to zaległości w podatku od towarów i usług za październik 2001 r. Nie zapłaciła także zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wynagrodzeń, od listopada 2001 r., a także podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 r.

W dniu 10 października 2002 r. spółka wystąpiła z wnioskiem o restrukturyzację należności podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za październik 2001 i maj 2002 r., podatku dochodowego od osób fizycznych za listopad 2001 r. oraz kwiecień i maj 2002 r., podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 r. i 2001 r.

Na podstawie zeznań podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za lata 2001-2004 organ ustalił, że jedynie w roku 2001 spółka osiągnęła dochód, natomiast w latach 2002-2004 ponosiła straty.

Przedstawił również dane z bilansów i rachunków zysków i strat sporządzone za lata 2001-2004, na podstawie których ocenił, że spółka posiadała poważne problemy finansowe już w roku 2001. Stwierdził, że suma aktywów obrotowych była niższa od zobowiązań krótkoterminowych, a zatem spółka nie posiadała pełnej płynności finansowej i regulowała swoje zobowiązania z opóźnieniem.

Organ tym samym stwierdził, że trudna sytuacja finansowa spółki trwała od 2001 r. a wniosek o ogłoszenie upadłości, z dnia 25 marca 2005 r., nie został złożony we właściwym czasie. Strona nie wykazała by zaniechanie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości było niezawinione. Organ podkreślił, że będąc prezesem zarządu, skarżący miał świadomość, że spółka nie płaci swoich zobowiązań. Tak więc zostały spełnione wszystkie przesłanki uzasadniające wydanie decyzji o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki, przewidziane w art. 116 § 1 ordynacji podatkowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 120, art. 122, art. 187 § 1, 191 ordynacji podatkowej, poprzez wybiórczą i jednostronną analizę materiału dowodowego. W ocenie strony w szczególności wadliwie ustalono i przyjęto, że strona pełniła funkcję prezesa zarządu spółki w okresie objętym postępowaniem, opierając się w tym zakresie na protokołach zgromadzenia wspólników, podczas gdy dokumenty te nie dowodzą w jakim okresie skarżący był prezesem zarządu spółki.

Nadto organ podatkowy nie uwzględnił, że spółka była objęta postępowaniem restrukturyzacyjnym oraz, że wytoczyła kontrahentom francuskim proces, którego pozytywny wynik oznaczałby, że spółka uzyskałaby około 8 milionów zł.

Podniosła także, że organ pierwszej instancji nie zbadał, czy umorzenie egzekucji zostało poprzedzone podjęciem wszelkich możliwych czynności zmierzających do zaspokojenia należności i ustalenia majątku spółki, w szczególności dotyczy to maszyn znajdujących się w P. o wartości kilkuset tysięcy złotych.

W następstwie powyższych uchybień naruszono, w ocenie skarżącego, art. 116 § 1 ordynacji podatkowej mylnie przyjmując, że spełnione zostały przesłanki pozytywne, uzasadniające orzeczenie o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki.

Skarżący zarzucił również, naruszenie art. 109 § 2 ordynacji podatkowej, poprzez jego niezastosowanie i orzeczenie o odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania płatnika, także w zakresie odsetek za zwłokę obliczonych od ustawowych terminów płatności zaliczek do dnia wydania decyzji przez organ podatkowy. Jego zdaniem z przywołanego przepisu oraz konstytutywnego charakteru decyzji o odpowiedzialności członka zarządu wynika, że osoba trzecia nie podnosi odpowiedzialności za odsetki za zwłokę powstałe od dnia płatności do dnia wydania decyzji. Zobowiązanie osoby trzeciej do zapłaty cudzego podatku nie może przekształcić się w zaległość podatkową, bowiem zaległością podatkową jest tylko podatek nie zapłacony w terminie płatności, a zobowiązanie osoby trzeciej do uiszczenia cudzego długu, nie jest podatkiem

Dyrektor Izby Skarbowej w L. nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia 3 lutego 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. Organ odwoławczy podzielił ocenę organu pierwszej instancji, iż zostały spełnione wszystkie przesłanki, od których uzależnione jest orzeczenie o odpowiedzialności członka zarządu spółki za jej zaległości.

Przyjął, że skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu spółki, od 19 grudnia 1996 r. do 30 października 2006 r. Wskazał, że okoliczność ta znajduje potwierdzenie w treści pisma Sądu Rejonowego dla L., Sądu Gospodarczego Wydział Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 30 września 2009 r., sprawozdania tymczasowego nadzorcy sądowego z dnia 14 października 2005, oraz aktu założycielskiego spółki z o.o. z dnia 19 grudnia 1996 r., umowy spółki z o.o. z dnia 28 sierpnia 2001 r. protokołu z otwarcia nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników z dnia 8 kwietnia 2003 r., sprawozdania finansowego za 2004 r. oraz zeznań podatkowych CIT-8 za lata 2004-2005, podpisanych przez skarżącego.

Organ odwoławczy stwierdził, że materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że skarżący był prezesem zarządu spółki "B." w okresie, którego dotyczy decyzja o odpowiedzialności członka zarządu.

W ocenie organu spełniona została również przesłanka bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec Spółki "B.". Organ odwoławczy wskazał, że egzekucja była prowadzona przez wiele lat do 2009 r. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego, ruchomości i wierzytelności spółki. Dokonano również spieniężenia nieruchomości spółki, jednakże w wyniku tych wszystkich działań nie doszło do zaspokojenia należności z tytułu podatku dochodowego za okres od marca do sierpnia 2005 r. Powyższe stało się podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem organu strona nie przedstawiła w toku postępowania okoliczności uwalniających od odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Wskazał, że zarząd spółki nie wystąpił o ogłoszenie upadłości mimo, że prezesowi zarządu znana była zła sytuacja finansowa spółki co najmniej od roku 2002. Wówczas bowiem spółka złożyła Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w S. wniosek o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego. Postępowanie to zostało umorzone decyzją z dnia 24 sierpnia 2004 r. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż postępowanie restrukturyzacyjne nie stanowi przeszkody do uruchomienia postępowania o ogłoszenie upadłości, jeśli spółka nie była w stanie spłacać swoich zobowiązań. Organ odwoławczy podzielił ocenę organu pierwszej instancji, iż spółka już w 2001 r. była w trudnej sytuacji finansowej.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej spór sądowy z kontrahentami francuskimi nie stanowi okoliczności o niezawinionym niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Wierzytelność o wartości 8 milionów zł, na która powołuje się strona, była należnością sporną. Przedmiotowa kwota nie wynika ze sprawozdań finansowych. Ponadto zobowiązania krótkoterminowe wynikające ze sprawozdania za 2004 rok przekraczały 16 milionów zł. Podkreślono, że mimo twierdzeń strony o istnieniu tej wierzytelności sąd powszechny oddalił wniosek wierzyciela spółki o ogłoszenie upadłości.

Ustosunkowując się do oświadczenia strony, iż w miejscowości P. istnieją maszyny, które stanowią majątek spółki, z którego egzekucja jest możliwa, organ odwoławczy stwierdził, że strona nie precyzuje jakiego rodzaju są to maszyny i jaką przedstawiają wartość. Podał, że pismem z dnia 2 października 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystąpił do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. o udzielenie informacji odnośnie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w P. W odpowiedzi z dnia 6 i 7 października 2009 r. Komornik Sądowy wyjaśnił, że czynności egzekucyjne zostały zakończone trzy lata wcześniej. W ramach postępowania egzekucyjnego sprzedano nieruchomość należącą do spółki oraz większość maszyn i urządzeń znajdujących się na terenie zakładu spółki.

W konsekwencji organ odwoławczy ocenił, że członek zarządu nieskutecznie powoływał się na okoliczność uwalniającą od odpowiedzialności, twierdząc iż istnieje mienie spółki, z którego możliwa jest egzekucja.

Organ nie uwzględnił także zarzutu dotyczącego obciążenia strony odpowiedzialnością za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych spółki. Wskazał, że zgodnie z art. 107 § 2 ordynacji podatkowej, członek zarządu jako osoba trzecia ponosi odpowiedzialność także za odsetki za zwłokę. Natomiast art. 109 § 2 ordynacji podatkowej dotyczy odsetek naliczanych w sytuacji, gdy osoba trzecia nie dotrzyma terminu płatności należności wynikających z decyzji dotyczącej jej odpowiedzialności.

W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, skarżący powtórzył zarzuty przedstawione w odwołaniu, tj. wskazał na naruszenie art. 122, art. 180 § 1 i art. 187 § 1 ordynacji podatkowej, polegające na przyjęciu, że skarżący był prezesem zarządu spółki w okresie objętym postępowaniem, w oparciu o protokoły zgromadzenia wspólników. Skarżący zarzucił także, iż nie wyjaśniono okoliczności, które podnosił, a mianowicie objęcia spółki postępowaniem restrukturyzacyjnym, niewyjaśnienia znaczenia wszczęcia procesu, który spółka wytoczyła podmiotom francuskim. Skarżący ponownie zarzucił także, iż nie zbadano czy przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego podjęto wszystkie działania mające na celu wyegzekwowania należności oraz ustalenia majątku spółki.

Skarżący zarzucił także naruszenie art. 116 ordynacji podatkowej, poprzez jego zastosowanie na podstawie wadliwych ustaleń, zgodnie z którymi wystąpiły pozytywne przesłanki odpowiedzialności członka zarządu i nie wystąpiły przesłanki uwalniające od odpowiedzialności, jak również naruszenie art. 109 § 2 ordynacji podatkowej, poprzez jego niezastosowanie i obciążenie odpowiedzialnością za odsetki za zwłokę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20.07.2010 roku oddalił skargę.

Sąd nie podzielił zarzutu nie wykazania przez organ podatkowy, że w czasie powstania zobowiązań objętych decyzją skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki.

Wskazał, że z pisma Przewodniczącej [...] Wydziału Krajowego Rejestru Sądowego Sądu Rejonowego dla L. w L. z dnia 8 października 2009 r., wynika, że w okresie od dnia 19 grudnia 1996 r. do dnia 30 października 2006 r. skarżący był prezesem zarządu spółki. W ocenie Sądu pismo to stanowi dowód z dokumentu urzędowego (art. 194 § 1 ordynacji podatkowej) o zwiększonej mocy dowodowej, która nie została wzruszona przez skarżącego w trybie art. 194 § 3 ordynacji podatkowej.

Nadto wskazał, że przesłankę odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. którą jest bezskuteczność egzekucji wobec spółki, szczegółowo wyjaśnił zarówno organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji.

Spełnienie tej przesłanki potwierdziło postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 13 maja 2009 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

Organ pierwszej instancji wystąpił również do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M., który wyjaśnił, że czynności egzekucyjne zostały zakończone ponad trzy lata temu. Nieruchomość położoną w P., sprzedano na licytacji publicznej w dniu 17 października 2005 r., natomiast na początku 2006 r. dokonano sprzedaży większości maszyn i urządzeń znajdujących się na terenie zakładu w P. Odnosząc się do zarzutu, dotyczącego niezbadania czy umorzenie egzekucji zostało poprzedzone podjęciem wszystkich możliwych czynności zmierzających do zaspokojenia należności i ustalenia majątku spółki, stwierdził, że organ podatkowy nie jest uprawniony do kontrolowania prawidłowości postępowania egzekucyjnego.

W ocenie Sądu umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), jest wystarczającym potwierdzeniem bezskuteczności egzekucji, której wymaga art. 116 § 1 ordynacji podatkowej.

Wskazał że zgodnie z art. 59 § 2 tej ustawy postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a podstawą prawną postanowienia z 13 maja 2009 r. był właśnie przepis art. 59 § 2.

Uznał za uzasadnione stanowisko organu, odnośnie maszyn produkcyjnych, które zostały zajęte, a mimo to nie zostały sprzedane. Skarżący nie wskazał bowiem jakie są to maszyny i jaką przedstawiają wartość i gdzie są przechowywane.

Skarżący nie wykazał przesłanek uwalniających go od tej odpowiedzialności. Nie wskazał bowiem mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie zaległości w znacznej części.

Z wyjaśnień Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. z dnia 6 i 7 października 2009 r. wynika, że od trzech lat nie prowadzi już egzekucji przeciwko spółce "B." i nie ma żadnych informacji czy podmiot ten posiada jakikolwiek majątek w P. Wyjaśnienia komornika oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 13 maja 2009 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego świadczą, że skarżący skutecznie nie wykazał zaistnienia omawianej powyższej przesłanki.

Słuszne jest również stanowisko organów, że skarżący nie wykazał, iż we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy.

Organ odwoławczy wskazał, że poważne problemy finansowe spółki zaistniały już od już od 2001 r. Potwierdzają to bilanse oraz rachunki zysków i strat za lata 2001-2004. Na straty wskazywały również zeznania podatkowe CIT-8. Suma aktywów obrotowych w 2001 r. była znacznie niższa od zobowiązań krótkoterminowych, co oznacza, że spółka już w tamtym okresie nie posiadała płynności finansowej. W 2003 r. stosunek aktywów obrotowych do zobowiązań krótkoterminowych wynosił 0,20, co świadczy o niemalże całkowitym braku płynności finansowej. W 2004 r. wskaźnik ten jeszcze się pogorszył i kształtował na poziomie 0,18.

Wprawdzie organy nie ustaliły dokładnie jaki był właściwy czas do złożenia wniosku o upadłość. Z przedstawionych danych liczbowych wynika jednak, że czas taki zaistniał co najmniej w 2002 r. Precyzyjne ustalenie daty nie jest istotne w tym przypadku, skoro skarżący nigdy nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości. Wprawdzie w marcu 2005 r. wniosek taki złożył wierzyciel spółki, co zwalniałoby skarżącego od odpowiedzialności, gdyby nastąpiło to we właściwym czasie. Nastąpiło to jednak znacznie po tym terminie, co potwierdza oddalenie wniosku przez Sąd w sytuacji gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania.

Natomiast próby ratowania spółki przez postępowanie restrukturyzacyjne i dochodzenie należności przed sądem powszechnym - nie mają znaczenia dla uwolnienia się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Możliwości takie nie zostały bowiem przewidziane w Rozdziale 15 ordynacji podatkowej, regulującym odpowiedzialność podatkową osób trzecich. Z tych samych powodów nie jest istotny również stan świadomości członka zarządu ani w okresie powstania zaległości, ani w dniu wydania decyzji przenoszącej odpowiedzialność.

W tej sytuacji za zasadny uznał Sąd pogląd organów, że skarżący nie złożył we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, a także nie wskazał mienia, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych.

Za zasadne uznał również stanowisko organu odwoławczego w zakresie odsetek.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył skarżący wnosząc o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wyrokowi zarzucił:

1. 1. naruszenie prawa materialnego to jest art. 116 § 1 pkt. 2 ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię i mylne uznanie, że spełnione zostały przesłanki odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki, w sytuacji gdy w toku postępowania w przedmiocie orzeczenia tej odpowiedzialności skarżący wskazał konkretnie mienie spółki w postaci ruchomości (maszyn) znajdujących się w zakładzie w P., które ówcześnie w były w dyspozycji komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. co przesądziło o zaistnieniu okoliczności egzoneracyjnej wskazanej w pkt. 2 art. 116 § 1 ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącego organ prowadzący postępowanie pomimo informacji przekazanej przez komornika sądowego w M. o fakcie toczącej się egzekucji nie wszczął postępowania egzekucyjnego co do tych składników majątkowych a wskazanie mienia przez skarżącego było realnym, w sposób umożliwiający wszczęcie egzekucji.
2. 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest art. 121, 122 w zw. z art. 180 ordynacji podatkowej, poprzez stwierdzenie, że organ właściwie nie zajął stanowiska odnośnie maszyn produkcyjnych, które zostały zajęte, a mimo to nie zostały sprzedane, w sytuacji gdy wskazanie przez skarżącego mienia spółki, które było w ówczesnym czasie w dyspozycji komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M., w toku niezakończonego postępowania egzekucyjnego, obligowało organ do podjęcia czynności zmierzających do przeprowadzenia lub przyłączenia się do egzekucji ze wskazanego majątku.

W uzasadnieniu wskazał, że jego zdaniem Sąd błędnie ustalił, że spełnione zostały przesłanki orzeczenia w sprawie o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki. Sąd naruszył dyspozycję art. 116 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej.

W toku posterowania skarżący już w 2005 roku wskazał, że w miejscowości P. w zakładzie należącym do spółki znajdują się ruchomości w postaci maszyn, które w tamtym czasie były przedmiotem toczącego się postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 lutego 2005 r. SA/Sz 2098/2003) wywiódł, że ogólnikowość wskazania majątku spółki przez skarżącego nie oznacza braku po stronie wierzyciela, jakim jest organ podatkowy, powinności podjęcia czynności zmierzających do jego uszczegółowienia w stopniu pozwalającym na podjęcie czynności egzekucyjnych.

Jedyną czynnością jaka została dokonana przez organ było wystąpienie do komornika o udzielenie informacji potwierdzającej te okoliczności. Pomimo informacji, że toczy się inne postępowanie egzekucyjne z mienia należącego do B. sp. z o.o. organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do wszczęcia egzekucji administracyjnej w tym zakresie.

Nadto wskazał, że w późniejszym okresie, w 2009 roku, organ ponownie wystąpił do komornika sądowego w M. o udzielenie informacji w tym przedmiocie. Po raz kolejny uzyskano informację, że egzekucja z mienia spółki została zakończona i nie wszystkie maszyny zostały sprzedane w drodze licytacji. Organ zaniechał wykonania jakichkolwiek czynność do których zobligowany był przepisami ordynacji podatkowej, które powinny zmierzać do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Sąd natomiast w zaskarżonym wyroku stwierdził, że fakt niezajęcia stanowiska przez organ odnośnie maszyn produkcyjnych, które. zostały zajęte, a mimo to nie zostały sprzedane jest zasadne gdyż skarżący nie wskazał jakie to są maszyny i jaka jest ich wartość.

Zdaniem skarżącego wskazał konkretne mienie spółki, którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości co najmniej w znacznej części. Zaistniała zatem okoliczność pozwalająca na uwolnienie się członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki. Fakt, ze w konsekwencji nie doszło do skutecznej egzekucji z wskazanego majątku wynika jedynie z zaniedbań jakich dopuścił się organ pierwszej instancji.

Błędne jest jego zdaniem również rozumowania sądu, że to na skarżącym ciążył obowiązek wykonywania czynności do których zobowiązany był organ.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zauważyć należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozważał już kwestię odpowiedzialności skarżącego, jako członka zarządu spółki, za zaległości podatkowe, w sprawie I FSK 40/11.

Wskazać należy, że przedmiotem postępowania była odpowiedzialność skarżącego za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług, jednak rozważania Sądu, w ramach tej sprawy dotyczyły również przesłanki zwalniającej skarżącego od odpowiedzialności, jaką jest wskazanie mienia z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela poglądy zawarte w uzasadnieniu tej sprawy, co do wskazanej przesłanki.

Zgodnie z art. 116 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej, od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością członek zarządu tej spółki może uwolnić się wskazując mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Mienie spółki wskazane przez członka zarządu musi jednak spełniać warunki określone w art. 116 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej, aby członek ten mógł uwolnić od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki.

Powyższe wskazane mienie musi więc:

1. - faktycznie istnieć i nadawać się do egzekucji pozytywnie rokującej na wyegzekwowanie znacznych kwot, odnosząc to do wysokości zaległości podatkowych,
2. - przedstawiać realną wartość finansową, co jest niezbędne dla oceny, czy egzekucja z danego mienia umożliwi zaspokojenie długów m.in. zaległości podatkowych podatkowej spółki.

Określenie, zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części, oznacza, że można przewidzieć z dużą dozą pewności, że egzekucja będzie skuteczna i doprowadzi do wyegzekwowania należności, a ich wysokość będzie miała wartość stanowiącą znaczny / duży / odsetek porównując ją z wysokością zaległości podatkowych spółki / wyrok NSA z dnia 15 lipca 2011 r., I FSK 899/10, wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 grudnia 2007 r., I SA/Lu 635/07 /.

Skarżący wskazywał na majątek w postaci maszyn i urządzeń, który miałby być przedmiotem zaspokojenia. Winien on jednakże wskazać konkretne miejsce w którym te urządzenia są przechowywane, jak również winien oznaczyć dokładnie, zindywidualizować wskazane urządzenia, tak by było możliwe ustalenie ich wartości, bowiem umożliwia to ocenę, czy wskazany majątek rokuje na zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części, zgodnie z art. 116 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej / z 20 listopada 2007 r., II FSK 1213/06, NSA /

Skarżący nie wskazał jednak w w / w sposób maszyn i urządzeń co uniemożliwia ocenę, czy są one wystarczające do zaspokojenia zaległości podatkowych w znacznej części, jak również czy jest możliwa egzekucja z tych urządzeń. Podane dane nie pozwalają na stwierdzenie, że skarżący wykazał spełnienie przesłanki egzoneracyjnej, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej.

Skarżący określił to mienie jedynie ogólnikowo, mówiąc o istnieniu bliżej niezidentyfikowanego majątku ruchomego spółki, będącego już przedmiotem postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika.

Nadto, z korespondencji organu z komornikiem sądowym wynika, że maszyny, których nie udało się zbyć w toku postępowania egzekucyjnego, nie stanowią w istocie majątku, z którego egzekucja byłaby możliwa. Podkreślić bowiem należy, że toczące się postępowania egzekucyjne, obejmujące mienie w postaci maszyn i urządzeń, znajdujących się miejscowości P. zostało umorzone z powodu bezskuteczności egzekucji, co wynika m.in. z pisma komornika z dnia 9.10.2009 roku.

Zauważyć również należy, że niezbyte w toku postępowań egzekucyjnych ruchomości nawet gdyby nadawałyby się do egzekucji, nie uwalniałyby skarżącego od odpowiedzialności, bowiem skarżący nie podał ich wartości.

Fakt ten uniemożliwia potwierdzenie poglądu skarżącego o istnieniu mienia umożliwiającego zaspokojenie zaległości podatkowych spółki "w znacznej części" w porównaniu zaległościami spółki.

Wskazać również, że skarżący jako miejsce, w którym znajdować się mają maszyny i urządzenia, wskazuje nieruchomość w P., która została zlicytowana w 2005 r., a to budzi wątpliwości co do rzeczywistej możliwości składowania jakichkolwiek ruchomości spółki na jej terenie w 2009 r.

Nie można również uznać za zasadne zarzutów naruszenia przepisów postępowania., a więc naruszenia art. 121, art. 122 i art. 180 ordynacji podatkowej.

Skarżący bowiem ich nie skonkretyzował, nie wskazał m.in. jakich dowodów wskazanych przez skarżącego, bądź dowodów do przeprowadzenia których z urzędu był zobowiązany organ, nie przeprowadził.

Przypomnieć należy, że ciężar dowodzenia w wykazaniu przesłanek uwalniających go od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu, powołującym się na ich istnienie.

Udowodnienie bowiem okoliczności egzoneracyjnych określonych w art. 116 § 1 ordynacji podatkowej obciąża osoby, których dotyczy odpowiedzialność. Organ podatkowy jest obowiązany natomiast wykazać jedynie okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce / wyrok NSA z dnia 20.08.2008 r., I FSK 709/07, oraz z dnia 11.01.2007 r., I FSK 398/06 /.

Zaznaczyć również należy, że skarżący będąc prezesem zarządu winien posiadać pełną wiedzę na temat majątku spółki i jego wartości, toteż nie może on ograniczyć się do podania ogólnej informacji, jak w niniejszej sprawie, a cały ciężar dowodzenia, że taki majątek istnieje, ustalenia czy możliwe jest z niego zaspokojenie zaległości podatkowych spółki, nałożyć na organ.

W tej sytuacji powoływanie się na to, że wskazywane mienie było "konkretne", "realne" i pozwalało na skierowanie do niego egzekucji, a zwłaszcza twierdzenie, że egzekucja ta "umożliwiłaby zaspokojenie zaległości co najmniej w znacznej części" uznać należy za gołosłowne.

W tym stanie rzeczy uznać należy, że postępowanie organów nie naruszało powołanych w skardze kasacyjnej norm procesowych, czy też art. 116 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej.

Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w myśl art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.