Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 12 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 2434/10

Uzasadnienie

Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi.

1. 1. Zaskarżonym wyrokiem z 26 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Go 504/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił zaskarżone przez S. D. (dalej Skarżąca) postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i określił, że postanowienie to nie podlega wykonaniu.
2. 2. Decyzję z 19 listopada 2009 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Z. doręczył 20 listopada 2009 r. pełnomocnikowi Skarżącej w jego Kancelarii Adwokackiej.
3. 3. W dniu 23 listopada 2009 r. do Urzędu Skarbowego w Z. wpłynęło pismo pełnomocnika z 20 listopada 2009 r. informujące organ o wypowiedzeniu mu w dniu 19 listopada 2009 r. pełnomocnictwa przez Skarżącą. W związku z tym organ przesłał Skarżącej pocztą egzemplarz decyzji z 19 listopada 2009 r. wraz z pismem przewodnim z 24 listopada 2009 r., które to dokumenty S. D. odebrała 25 listopada 2009 r.
4. 4. Skarżąca złożyła 9 grudnia 2009 r. (data stempla pocztowego na kopercie), odwołanie od decyzji. Organ odwoławczy postanowieniem z 19 lutego 2010 r. stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Na powyższe postanowienie S. D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
5. 5. W dniu 2 marca 2010 r. Skarżąca złożyła do Dyrektora Izby Skarbowej w Z., wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podała w nim, że nie wiedziała o doręczeniu decyzji pełnomocnikowi, któremu wypowiedziała wcześniej pełnomocnictwo. Termin do wniesienia odwołania policzyła od doręczenia jej decyzji zgodnie z zamieszczonym w decyzji pouczeniu. O uchybieniu terminu powzięła wiadomość z treści doręczonego jej postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Skarżącej uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, wskutek wprowadzenia jej w błąd przez organ podatkowy.
6. 6. Postanowieniem z 6 kwietnia 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Z. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Skarga do Sądu pierwszej instancji.

7. W skardze do WSA Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu podniosła, że organ pierwszej instancji doręczając jej decyzję załączył do niej pismo przewodnie z informacją, że doręcza decyzję, aby umożliwić obronę jej praw, w szczególności wniesienie odwołania od przedmiotowej decyzji. Podniosła, iż skoro organ uznał, iż nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji pełnomocnikowi, to po co po raz kolejny osobiście doręczył Skarżącej po kilku dniach decyzję z pouczeniem, że ma 14 dni na wniesienie odwołania. Wywołało to u Skarżącej przekonanie, że ma 14 dni na jego złożenie.

Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.

8. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że w sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność, że odwołanie Skarżącej od decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia.

9. W ocenie Sądu skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Naczelnik Urzędu Skarbowego doręczając Jej decyzję z 19 listopada 2009 r. w piśmie przewodnim (z 24 listopada 2009r.) nie zamieścił wzmianki, iż decyzja ta wcześniej doręczona została pełnomocnikowi ani daty tego doręczenia, jak również nie poinformował strony, że termin do wniesienia odwołania biegnie od daty doręczenia decyzji pełnomocnikowi. Ponieważ decyzja ta zawierała w swej treści pouczenie o terminie wniesienia odwołania należało uznać, iż mogło to wywołać u skarżącej przekonanie, że "data doręczenia", o której mowa w pouczeniu zawartym w decyzji, to dzień, w którym Skarżąca otrzymała decyzję, a więc 25 listopada 2009 r.

Podkreślił, iż doręczenie dokonane do rąk pełnomocnika było wystarczające, bowiem nastąpiło przed zawiadomieniem organu o odwołaniu pełnomocnictwa zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń (art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej).

Skarga kasacyjna.

1. 10. Skargę kasacyjną wniósł Dyrektor Izby Skarbowej w Z. Wyrok zaskarżył w całości, zarzucając naruszenie:
2. a) przepisów postępowania, tj.:
3. - art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej Ordynacja podatkowa) poprzez niewzięcie przez Sąd pod uwagę całego materiału zgromadzonego w sprawie, co skutkowało przyjęciem, że organ odwoławczy odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania naruszył art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej oraz pominięcie przez Sąd istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych tj. podnoszonej przez stronę przeciwną kwestii działania/zaniechania Skarżącej i ustanowionego przez nią pełnomocnika,
4. - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd, że Skarżąca w przedmiotowej sprawie uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi, co skutkowało stwierdzeniem przez Sąd naruszenia przez organ art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej i uwzględnienie skargi, choć w sprawie nie doszło do omawianego naruszenia,
5. - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd, że organ pierwszej instancji przekazując Skarżącej egzemplarz decyzji z pismem przewodnim z dnia 24 listopada 2009 r. wprowadził ją w błąd, uzasadniający przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, co skutkowało stwierdzeniem przez Sąd naruszania przez organ art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej i uwzględnieniu skargi przez Sąd chociaż w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych przez Sąd przepisów.
6. b) prawa materialnego tj. art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej polegającej na błędnej wykładni, wyrażającej się w pominięciu przez Sąd, że choćby nawet lekkie niedbalstwo strony w dokonaniu czynności procesowej wyklucza przywrócenie terminu.

Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i merytoryczne rozpoznanie skargi i wydanie wyroku oddalającego skargę. Wniesiono także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego:

1. 11. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stan faktyczny w sprawie nie jest sporny. Decyzja organu pierwszej instancji z 19 listopada 2009 r. została prawidłowo doręczona Skarżącej 20 listopada 2009 r. ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi. W decyzji tej zawarto pouczenie o przysługującym prawie wniesienia odwołania. Bezspornym jest również to, że 23 listopada 2009 r. do organu wpłynęło pismo pełnomocnika o wypowiedzeniu w dniu 19 listopada 2009 r. pełnomocnictwa przez Skarżącą. Następnie organ przesłał Skarżącej pocztą egzemplarz decyzji z 19 listopada 2009 r. wraz z pismem przewodnim z 24 listopada 2009 r., które to dokumenty S. D. odebrała 25 listopada 2009 r.

Skarżąca złożyła 9 grudnia 2009 r. (data stempla pocztowego na kopercie), odwołanie od decyzji. Wobec wydania przez organ drugiej instancji postanowienia z 19 lutego 2010 r. stwierdzającego, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, Skarżąca 2 marca 2010 r. złożyła do Dyrektora Izby Skarbowej w Z., wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

1. 12. W tak ustalonym stanie faktycznym spornym stało się rozstrzygnięcie, czy Skarżąca spełniła przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania określone w art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z tymi przepisami w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

Z powyższego wynika, że dla przywrócenia terminu do wniesienia odwołania konieczne jest:

1. - złożenie wniosku w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi,
2. - uprawdopodobnienie braku winy w spowodowaniu uchybienia terminu,
3. - wraz z wnioskiem złożenie odwołania.
4. 13. Na obecnym etapie postępowania nie jest sporne to, że Skarżąca dopełniła warunku złożenia wniosku w terminie określonym w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, oraz fakt wcześniejszego złożenia odwołania od decyzji.

Jak wynika z analizy zarzutów skargi kasacyjnej, spornym w sprawie było to, czy ustalone okoliczności faktyczne uzasadniają wniosek Skarżącej o uprawdopodobnieniu braku winy w spowodowaniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym względzie stanowisko wyrażone przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku. Organ podatkowy doręczając po raz drugi decyzję, tym razem nie pełnomocnikowi, a Skarżącej, zachował się niekonsekwentnie. Skoro bowiem słusznie uznał, że decyzja skutecznie doręczona została pełnomocnikowi, brak było podstaw prawnych do ponownego jej doręczania osobiście Skarżącej. Jeżeli natomiast uznał, że w celach jedynie informacyjnych doręczy tę decyzję również Skarżącej, powinien wyraźnie zaznaczyć to w piśmie przewodnim. Konieczne było zatem umieszczenie wzmianki, że decyzja ta została już skutecznie doręczona pełnomocnikowi, a informacyjnie przekazuje się ją również do wiadomości Skarżącej, przy czym termin do wniesienia odwołania biegnie od daty doręczenia decyzji pełnomocnikowi.

14. W sytuacji braku wyjaśnienia motywów ponownego doręczania decyzji, u Skarżącej wywołano uzasadnione przeświadczenie, że datą doręczenia decyzji, o której mowa w pouczeniu zawartym w jej treści, jest dzień, w którym odebrała ona decyzję, czyli 25 listopada 2009 r.

Rację ma Sąd pierwszej instancji stwierdzając, że podkreślenie w piśmie przewodnim, do którego załączono decyzję, że przekazuje się ją w związku z zawiadomieniem organu przez pełnomocnika o wypowiedzeniu pełnomocnictwa, aby zapewnić jej możliwość obrony swoich praw, w szczególności wniesienia odwołania spowodowało, w powiązaniu z pouczeniem o sposobie i terminie do wniesienia odwołania, skutek odwrotny od zamierzonego przez organ.

15. W związku z powyższym za nieuzasadnione należało uznać zarzuty Dyrektora Izby Skarbowej w Z. zawarte w skardze kasacyjnej zarówno odnoszące się do naruszenia prawa procesowego (art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej), jak również błędnej wykładni art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej.

Skoro, jak wykazano powyżej, słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że wskutek niewłaściwego działania organu podatkowego Skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu, to nie mogło tym samym dojść do naruszenia wskazanego we wszystkich zarzutach skargi kasacyjnej art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej.

1. 16. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzekł zgodnie z art. 204 pkt 2 p.p.s.a.