Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 16 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2457/16

Uzasadnienie

1. 1. Wyrokiem z dnia 7 lipca 2015 r. o sygn. I SA/Wa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę A. A.-M. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie (dalej: Dyrektor IS) z dnia 7 sierpnia 2014 r. o nr SWKS/4117-0001/14/JDB/24110 w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Wyrok ten jest dostępny – podobnie jak inne cytowane w uzasadnieniu orzeczenia – na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
2. 2. Powyższy wyrok zaskarżyła w całości skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata). Jednocześnie sformułowała w skardze kasacyjnej wniosek o "wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia" wskazując, że "wykonanie orzeczenia sprokuruje istotną dla skarżącej stratę, zwłaszcza w kontekście okoliczności, iż skarżąca już jest w bardzo trudnej kondycji majątkowej".
3. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
4. 3.1. W skardze kasacyjnej do NSA skarżąca wniosła o "wstrzymanie zaskarżonego orzeczenia" nie precyzując, czy chodzi jej zaskarżony wyrok WSA w Lublinie, czy tez o zaskarżoną do tegoż Sądu decyzję Dyrektora IS. Należy stwierdzić, że o ile wniosek dotyczył wstrzymania wykonania zaskarżonego wyroku, to byłby on niedopuszczalny z uwagi na brak stosownej podstawy prawnej. Odpowiednia regulacja prawna zawarta w art. 61 p.p.s.a. dotyczy natomiast wstrzymania wykonania decyzji.
5. 3.2. O ile wniosek skarżącej dotyczy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, to wniosek ten skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie, co jest wymogiem zawartym w art. 61 § 3 p.p.s.a. W takim kierunku podążyła również judykatura, która w wielu postanowieniach – akceptowanych przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie – kładzie nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. np. postanowienia NSA: z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07; z dnia 10 maja 2011 r., II FZ 106/11; z dnia 9 września 2011 r., II FSK 1501/11; z dnia 28 września 2011 r., I FZ 219/11). Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a.

Na skarżącej ciąży zatem obowiązek wykazania, że wystąpiła co najmniej jedna z przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., to jest przedstawienia okoliczności uprawdopodobniających, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje u niej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Chodzi przy tym o adekwatny związek przyczynowy między wykonaniem decyzji przed zakończeniem postępowania jej sądowej kontroli, a możliwymi negatywnymi konsekwencjami wykonania opisanymi w art. 61 § 3 p.p.s.a., na wypadek uchylenia decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Stwierdzenie istnienia związku przyczynowego jest ustaleniem faktycznym, z którym ustawa wiąże określone skutki prawne. Odbywa się to za każdym razem w oparciu o okoliczności faktyczne konkretnej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2014 r., I FSK 1778/14).

3.3. Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że skarżąca w żaden sposób nie uzasadniła swojego wniosku ograniczając się do stwierdzenia, że wykonanie decyzji "sprokuruje istotną dla skarżącej stratę". Nie mogło także ujść uwadze, że rozpoznawany obecnie wniosek jest zbieżny z wnioskiem złożonym na etapie skargi do WSA w Lublinie. Orzekając postanowieniem z dnia 11 grudnia 2014 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd ten wyjaśnił skarżącej, że ciążył na niej obowiązek wykazania, iż wystąpiła co najmniej jedna z przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Tymczasem skarżąca w żaden sposób nie uzasadniła swojego wniosku. Tym samym WSA w Lublinie nie był w stanie zweryfikować, czy przymusowa zapłata należności przekracza zdolności płatnicze skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 maja 2015 r. o sygn. akt II FZ 353/15 oddalił zażalenie skarżącej na powyższe postanowienie WSA w Lublinie uznając, że powinna ona uprawdopodobnić, iż wykonanie decyzji organu podatkowego spowoduje u niej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego argumenty te zachowują aktualność również w odniesieniu do obecnie złożonego wniosku skarżącej, który nie wystarcza do postawienia tezy, że wykonanie decyzji doprowadzi do wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Pomimo ww. rozstrzygnięć w sprawie wstrzymania wykonania decyzji i wskazań tam poczynionych, skarżąca aktualnie złożyła bowiem taki sam wniosek niezawierający jakiegokolwiek uzasadnienia.

3.4. Reasumując, w świetle powyżej przedstawionej argumentacji należy uznać, że skoro skarżąca we wniosku kierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego w żaden sposób nie wykazała, iż spełniona została choć jedna z ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., brak jest podstaw do zastosowania wobec niej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. Z powyżej przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.