Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 września 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 678/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę J. L. na wymienioną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. Uzasadniając orzeczenie Sąd zauważył, że w/w decyzję skarżący odebrał osobiście w dniu 20 maja 2010 r., natomiast w dniu 19 czerwca 2010 r. złożył przedmiotową skargę. Zdaniem Sądu z analizy akt sprawy wynika jednakże, że przesyłka z decyzją organu była awizowana w dniu 4 maja 2010 r. Zgodnie więc w myśl art. 150 § 1 pkt 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r. nr 8 poz. 60 ze zm.), dalej O.p., doręczenie zastępcze zaskarżonej decyzji nastąpiło w dniu 18 maja 2010 r., tj. z upływem 14-dniowego terminu przechowywana przesyłki w placówce pocztowej.
Tym samym ostatni dzień do wniesienia skargi - stosownie do art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. - upłynął bezskutecznie w dniu 17 czerwca 2010 r. Skarga złożona dzień po upływie tego terminu podlegała odrzuceniu, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
W skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia skarżący domagał się uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, wskazując, iż nie naruszył 30-dniowego terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, wynikającego z art. 53 § 1 p.p.s.a. Skoro bowiem odebrał przesyłkę z decyzją w dniu 20 maja 2010 r., to termin ten upływał po dniu 19 czerwca 2010 r. Złożenie zatem skargi należy w konsekwencji uznać za terminowe. Podkreślono przy tym, że nieodebrana w terminie przesyłka powinna zostać zwrócona przez placówkę pocztową nadawcy, a nie wręczona adresatowi. Ponadto, zdaniem autora skargi kasacyjnej, z żadnego dowodu zgromadzonego w sprawie nie wynika, że przesyłka z zaskarżoną decyzją była dwukrotnie awizowana. Skarżący nie otrzymał zawiadomienia o awizowaniu przesyłki a o przechowywaniu przesyłki dowiedział się przypadkowo.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu administracji wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W jego ocenie twierdzenia zawarte w skardze kasacyjnej nie są poparte żadnymi wiarygodnymi dowodami mogącymi świadczyć o nierzetelności informacji potwierdzających dwukrotne awizowanie przesyłki na druku potwierdzenia odbioru.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 174 p.p.s.a. dopuszcza się dwie podstawy kasacyjne: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
Strona wnosząca skargę kasacyjną wskazała jako podstawę naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 150 O.p. Analiza treści postawionego zarzutu wskazuje, że pełnomocnik strony błędnie zakwalifikował powyższy przepis do podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Przepis art. 150 O.p. nie jest przepisem prawa materialnego, a przepisem postępowania. Wskazuje na to już samo umiejscowienie tego przepisu w Dziale IV cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa, zatytułowanym "Postępowanie podatkowe". Ewentualne błędy zatem, o których wywodzi wnoszący skargę kasacyjną, utożsamiane nieprawidłowo z naruszeniem prawa materialnego przez błędną wykładnię odpowiadają, podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Naruszenie prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania to dwie różne i nietożsame podstawy kasacyjne odrębnie unormowane w art. 174 p.p.s.a., i nie mogą być one bezzasadnie wykorzystywane w sposób zamienny, jak to uczynił wnoszący skargę kasacyjną.
Niewątpliwie zwrócić trzeba także uwagę, że przepis art. 150 O.p. składa się z paragrafów i punktów, jednak w skardze kasacyjnej nie wskazano precyzyjnie, która z jednostek redakcyjnych wymienionego przepisu została, zdaniem skarżącego, naruszona przez Sąd pierwszej instancji.
Mimo nieprawidłowości w sposobie postawiania zarzutu, treść uzasadnienia skargi kasacyjnej pozwala na jej rozpoznanie.
W niniejszej sprawie granice skargi kasacyjnej wyznacza zastosowanie przez Sąd I instancji przepisu art. 53 § 1 p.p.s.a. i przyjęcie, iż wniesienie skargi nastąpiło z naruszeniem określonego w tym przepisie 30-dniowego terminu od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia (tu decyzji) w sprawie.
Stosownie do art. 150 § 1 pkt 1 O.p., w razie niemożności doręczenia przez pocztę pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 (tzw. doręczenia właściwego - do rąk adresata lub osoby upoważnionej), przechowuje ona to pismo w swojej placówce pocztowej przez okres 14 dni, o czym zawiadamia w stosowny sposób (tzw. awizo) adresata (§ 2 w/w przepisu). W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (14 dni), a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2 O.p.). Wskazać należy, że osoba doręczająca pismo powinna uczynić adnotację w dokumencie potwierdzenia odbioru o niemożności doręczenia w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149, a następnie pozostawić zawiadomienie o miejscu przechowywania pisma. Zasadą jest, że zawiadomienie to umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej. Jedynie wtedy, gdy nie jest to możliwe, zawiadomienie można umieścić na drzwiach mieszkania adresata, na drzwiach biura adresata, na drzwiach innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
Z uwagi na dolegliwe skutki procesowe, jakie wiążą się dla strony z zastosowaniem art. 150 § 2 O.p., należy rygorystycznie przestrzegać wymogów wskazanych w tym artykule. Oznacza to m.in., że miejsce pozostawienia zawiadomienia powinno wyraźnie wynikać z dokumentu potwierdzenia odbioru a brak pewności co do tego miejsca wyklucza możliwość przyjęcia fikcji prawnej doręczenia.
Z analizy potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 27 kwietnia 2010 r. nr [...] wynika, że z powodu niemożności doręczenia przesyłki adresatowi (lub innej osobie wskazanej w art. 149 O.p.), przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w urzędzie pocztowym. Na analizowanym dokumencie, wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, brak jest informacji czy i gdzie umieszczono zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym. W tej sytuacji nie można uznać daty 18 maja 2010r. za datę doręczenia zaskarżonej decyzji. Datą tą będzie 20 maja 2010r., a zatem nadanie skargi w dniu 19 czerwca 2010r. oznaczało zachowanie terminu wskazanego w art. 53 § 1 p.p.s.a.
Przytoczone rozważania doprowadziły Sąd odwoławczy do wniosku, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy i podlega uwzględnieniu. Podstawę orzeczenia stanowił art. 185 § 1 p.p.s.a.
Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, ONSA i WSA 2008/2/23).