Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 października 2005 r., I SA/Ke 203/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 14 lipca 2004 r., (...) odmawiające Grzegorzowi W. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w K. Decyzją tą, z dnia 27 lutego 2004 r., (...), określono Grzegorzowi W. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. Pismem z dnia 10 marca 2004 r. Stanisław W. zwrócił się o uzupełnienie powyższej decyzji. Postanowieniem z dnia 16 marca 2004 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił uwzględnienia wniosku i rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 3 czerwca 2004 r.
Następnie, w związku ze złożonym w dniu 9 czerwca 2004 r. przez Stanisława W. odwołaniem z jednoczesnym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej w K., zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 lipca 2004 r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, uznając iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm., dalej Ordynacja podatkowa/.
Rozpoznając skargę wniesioną przez Grzegorza W. na powyższe postanowienie, WSA w Kielcach stwierdził, że zasługuje ona na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż wskazane w jej treści. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie wydane zostało po rozpoznaniu wniosku osoby, która nie była legitymowana procesowo do jego wniesienia. W materiale dowodowym brak bowiem pełnomocnictwa procesowego dla Stanisława W. do działania w imieniu Grzegorza W. - strony i adresata działań organów podatkowych. Podjęte przez Sąd działania w trybie art. 106 par. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a./ nie doprowadziły do uzupełnienia powyższego braku.
Sąd uznał zatem, że organ podatkowy nie zapewnił stronie - Grzegorzowi W. - czynnego udziału w każdym stadium postępowania.
Wskazał przy tym, że brak udziału strony w postępowaniu, bez jej winy, stanowi kwalifikowaną wadę postępowania uzasadniającą wznowienie postępowania w oparciu o przepis art. 240 par. 1 pkt 4 Ordynacji, a w ramach postępowania sądowoadministracyjnego stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Skarbowej w K. zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając naruszenie:
- - art. 133 par. 1 p.p.s.a. w związku z art. 141 par. 4 p.p.s.a. poprzez uniknięcie przez Sąd w wyroku oceny zaskarżonego postanowienia, mimo, że akta sprawy dawały taką możliwość,
- - art. 134 par. 1 p.p.s.a. poprzez wyjście w rozstrzygnięciu wyroku poza zarzuty skargi, mimo że stan faktyczny i prawny sprawy tego nie wymagał,
- - art. 141 par. 4 p.p.s.a. poprzez wyrażenie poglądu, że brak w aktach administracyjnych oryginału pełnomocnictwa oznacza, że strona reprezentowana przez pełnomocnika nie brała udziału w postępowaniu, mimo że żaden z przepisów Ordynacji podatkowej nie unicestwia z tego powodu czynności dokonanych w zastępstwie strony,
- - art. 141 par. 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie przez Sąd obowiązku ustosunkowania się do zarzutów skargi i stanowiska w tym zakresie organu,
- - art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi w sytuacji, gdy strona była reprezentowana w postępowaniu podatkowym przez ustanowionego pełnomocnika.
Wskazując na powyższe, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Kielcach, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Grzegorz W. podniósł zarzuty przeciwko decyzji Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w K., wnosząc o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Rozstrzygnięcie Sądu I instancji, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, oparte zostało na analizie materiału dowodowego sprawy, która wykazała, iż postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonego postanowienia dotknięte jest kwalifikowaną wadą procesową uzasadniającą jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. W aktach sprawy brak bowiem pełnomocnictwa procesowego dla Stanisława W. do działania w imieniu Grzegorza W. - strony i adresata działań organów podatkowych. Zasadnie zatem, powołując się na treść art. 136 i art. 137 par. 3 Ordynacji podatkowej, Sąd I instancji wskazując na możliwość działania strony przez pełnomocnika stwierdził, że dla wykazania, że pełnomocnik został dla strony ustanowiony, niezbędne jest złożenie do akt sprawy dokumentu stwierdzającego ustanowienie takiego pełnomocnika. Z przepisu art. 137 par. 3 Ordynacji podatkowej, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, wynika przy tym obowiązek pełnomocnika dołączenia do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. WSA podjął tym zakresie działania w trybie art. 106 par. 3 p.p.s.a., lecz nie doprowadziły one do uzupełnienia powyższego braku.
Treść zarzutów skargi podniesionych w skardze kasacyjnej wskazuje, że jej autor nie kwestionując ustaleń Sądu w powyższym zakresie, polemizuje z oceną, iż zaskarżone orzeczenie dotknięte jest kwalifikowaną wadą procesową, która w świetle przepisów Ordynacji podatkowej wywołuje określone skutki procesowe.
Zdaniem skarżącego fakt, że w aktach sprawy znajduje się kserokopia pełnomocnictwa wystawionego przez podatnika dla swojego ojca, stanowi o możliwości rozpoznania skargi, pomija przy tym całkowicie, na co wskazał Sąd I instancji, wymóg wynikający z art. 137 par. 3 Ordynacji podatkowej.
Zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania: art. 133 par. 1 w zw. z art. 141,art. 134 par. 1, art. 141 par. 4 i art. 145 par. 1 pkt 1 p.p.s.a. sprowadzają się do stwierdzenia, że Sąd poprzez wyjście w rozstrzygnięciu wyroku poza zarzuty skargi, mimo, że stan faktyczny i prawny sprawy tego nie wymagał, uniknął obowiązku ustosunkowania się do zarzutów skargi i stanowiska organu w tym zakresie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty powyższe nie są uzasadnione, bowiem żaden z wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania nie został przez Sąd I instancji naruszony.
W szczególności odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów art. 133 par. 1 w zw. z art. 141 i art. 134 par. 1 p.p.s.a., należy zwrócić uwagę, że z art. 134 par. 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd I instancji badając kwestię pełnomocnictwa Stanisława W., występującego w sprawie, nie wykroczył poza granice sprawy. Sąd ten również nie naruszył również art. 133 par. 1 p.p.s.a., zważywszy, że stosownie do art. 106 par. 3 p.p.s.a. mógł z urzędu przeprowadzić dowody uzupełniające i było to niezbędne, jak wykazał w uzasadnieniu wyroku, dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie.
Według oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymogi określone w art. 141 par. 3 p.p.s.a. Należy przy tym zwrócić uwagę, że kontrola zgodności z prawem aktu administracyjnego w świetle art. 145 par. 1 p.p.s.a., nie jest przeprowadzana przez sąd dowolnie lecz powinna przebiegać w określonej kolejności. W związku z dokonaną oceną co do zaistnienia w sprawie kwalifikowanej wady procesowej, ocena pozostałych, zarzutów skargi, odnoszących się do stanu faktycznego sprawy ustalonego i ocenionego przez organy podatkowej, a następnie jego subsumcji pod adekwatne przepisy prawa podatkowego jest przedwczesna.
Nie można bowiem w sposób uzasadniony i na zasadzie nieuprawnionych domniemań faktycznych antycypować w jaki sposób prowadzone było by postępowanie sprawie, jakie byłyby jego wyniki i oceny, gdyby strona miała zapewnioną realizację wszystkich przysługujących jej praw. Stwierdzenie istnienia danego typu wad zaskarżonego aktu może eliminować potrzebę ustalania zaistnienia innych wad, co ma niewątpliwy wpływ na racjonalizację działalności kontrolnej wojewódzkiego sądu administracyjnego /por. Tadeusz Woś, Hanna Knysiak-Molczyk, Marta Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz s. 461/.
Ze względu na powyższe, uznając, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.