Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 września 2011 r., sygn. akt I SA/Po 471/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę V. S.A. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 14 kwietnia 2011 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wykreślenia z rejestru zastawów skarbowych.
Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym.
W dniu 9 sierpnia 2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. ustanowił zastaw skarbowy na pojeździe marki RENAULT MASTER, nr rejestracyjny [...], rok produkcji 2005, nr nadwozia [...], w celu zabezpieczenia zobowiązań podatkowych I.Z. Następne wpisy o ustanowieniu zastawów na tym samym pojeździe dokonywane były w dniach 10 sierpnia 2007r. oraz 12 czerwca 2008 r. odpowiednio na wniosek Prezydenta Miasta O. oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. W dniu 31 grudnia 2009r. do organu pierwszej instancji wpłynął (nadany dnia 28 grudnia 2009 r.) wniosek V. S.A. (dalej: skarżący, bank) o wykreślenie z rejestru zastawów skarbowych wpisu o ustanowieniu zastawu na ww. ruchomości. Bank poinformował, iż użytkownikiem samochodu jest I. Z., natomiast pojazd stanowi w całości własność Banku. Wskazano, że zgodnie z § 8 pkt 2a umowy kredytu udzielonego przez bank na zakup przedmiotowego samochodu warunek przewłaszczenia ziścił się w dniu 16 kwietnia 2006r., ponadto ruchomość ta stała się własnością banku na mocy § 8 pkt 2b umowy kredytu w momencie wydania prawomocnego orzeczenia uprawniającego do wszczęcia egzekucji. W załączeniu przekazano kopię umowy kredytu nr [...] z 25.01.2006r. udzielonego I. Z. oraz wyciąg z ksiąg bankowych.
Decyzją z 26 lutego 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O, odmówił wykreślenia wpisu.
W wyniku odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w P., decyzją z dnia 2 czerwca 2010 r., uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 26 lutego 2010r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W treści uzasadnienia wskazał na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w celu zbadania, w jakim dniu Bank powziął wiadomość o ustanowieniu zastawów skarbowych. Istotą sprawy było ustalenie faktu - czy miało to miejsce w dniu 8 czerwca 2009 r. - jak wskazuje pismo Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy, czy 18 grudnia 2009 r., jak wskazuje Bank.
W celu uzupełnienia materiału dowodowego sprawy oraz dokonania ostatecznych ustaleń co do zachowania spornego terminu określonego w art. 42a ustawy z dnia 29 sierpnia 2009 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60, ze zm.; zwana dalej: O.p.). Organ podatkowy pierwszej instancji zastosował procedurę przesłuchania świadków powołanych spośród pracowników strony oraz organu samorządu terytorialnego. Zwrócił się także do Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy Delegatura Śródmieście - Ewidencja Pojazdów o przekazanie imiennych danych pracownika odpowiedzialnego za poinformowanie przedstawiciela Banku o przedmiotowym zastawie skarbowym.
W związku z powyższym do organu pierwszej instancji wpłynęło z Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy Delegatura Śródmieście pismo wraz z uwierzytelnioną za zgodność kopią potwierdzenia danych z naniesioną notatką "poin. o zastawie 08.06.09 podinspektor D.C." sporządzoną wg nadawcy w dniu 8 czerwca 2009 r. Następnie przesłuchano ww. świadka – D.C. oraz pracownika Banku – J. B. Zeznania pracownika Banku nie potwierdziły twierdzeń skarżącego o powzięciu przez niego wiadomości o istnieniu zastawu dopiero 18 grudnia 2009 r., a wobec braku złożonych przeciwdowodów nie została obalona moc dowodowa dokumentu urzędowego. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku o wykreślenie wpisu zastawu skarbowego na przedmiotowym pojeździe i wydał w dniu 10 stycznia 2011r. decyzję odmawiającą wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych.
Dyrektor Izby Skarbowej w P., po zapoznaniu się z odwołaniem oraz aktami przedmiotowej sprawy wydał w dniu 14 kwietnia 2011 r. decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Na powyższe rozstrzygnięcie strona złożyła w dniu 20 maja 2011 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:
- 1) błąd w ustaleniach stanu faktycznego, mający wpływ na wydanie zaskarżonych decyzji, poprzez zaniechanie ustalenia, że powzięcie wiadomości przez skarżącą o ustanowieniu zastawu skarbowego miało miejsce w dniu 18 grudnia 2009 r., tymczasem okoliczność ta wynika z przedłożonego przez skarżącą materiału dowodowego,
- 2) naruszenie art. 41 § 1 O.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i ustanowienie zastawu skarbowego na ruchomości należącej do skarżącej, tymczasem zastaw skarbowy mógł być ustanowiony na wszystkich będących własnością I. Z. oraz stanowiących współwłasność łączną I. Z. i jego małżonki rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych,
- 3) naruszenie art. 42a § 1 O. p., poprzez jego niezastosowanie, polegające na braku wykreślenia z rejestru zastawów skarbowych wpisów dotyczących przedmiotowej ruchomości, mimo udowodnienia okoliczności, że obciążony zastawem skarbowym pojazd w dniu jego ustanowienia nie stanowił własności I. Z.,
- 4) naruszenie art. 122 w związku z art. 187 § 1 i art. 191 O. p., mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewyjaśnienie w sprawie zaistniałych okoliczności faktycznych i przyjęcie, że powzięcie wiadomości przez skarżącą o ustanowieniu zastawu skarbowego miało miejsce w dniu 8 czerwca 2009r. mimo, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie dowodzi tego twierdzenia,
- 5) naruszenie art. 64 Konstytucji RP - poprzez uniemożliwienie ochrony prawa podmiotowego jakim jest własność, mimo ustalenia stanu niezgodnego z prawem swobodnego, w granicach przepisami prawa, dysponowania ruchomością przez skarżącą.
Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zdaniem Sądu wykładnia art. 42 a § 1 i 2 O. p. prowadzi do wniosku, iż ustawodawca przewidział szczególną procedurę prowadzącą do wykreślenia zastawu skarbowego, w przypadku gdy rzecz lub prawo obciążona takim zastawem nie stanowiła własności osoby zobowiązanej do zapłaty lub odpowiadającej za zaległości podatkowe. W przypadku gdy wniosek o wykreślenie zastawu został złożony po upływie 7 dni od dnia, w którym osoba powołująca się na swoje prawo własności powzięła wiadomość o ustanowieniu zastawu, wykreślenie go nie jest możliwe (por. m.in. wyrok WSA w Lublinie I SA/Lu 618/06, wyrok WSA w Krakowie I SA/Kr 811/10).
W ocenie Sądu organ podatkowy trafnie ustalił, iż Bank powziął wiadomość o obciążeniu przedmiotowego samochodu zastawem już w dniu 8 czerwca 2009 r. Potwierdzają to zeznania przesłuchanych w sprawie świadków – D.C., a także pracownika Banku – J.B., który wskazał na okres wakacyjny 2009r. Wskazuje na to także treść pisma z Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy Delegatura Śródmieście wraz z uwierzytelnioną za zgodność kopią potwierdzenia danych z naniesioną notatką "poin. o zastawie 08.06.09 r.". Jeśli zatem skarżący o ustanowieniu zastawu dowiedział się dnia 8 czerwca 2009 r., natomiast z wnioskiem o wykreślenie wpisu z rejestru zastawów skarbowych zwrócił się w dniu 28 grudnia 2009 r., rację ma organ odwoławczy, iż nastąpiło to z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 42a O.p. Skarżący nie twierdził, aby kiedykolwiek występował o jego przywrócenie.
Sąd uznał także, że organ podjął wszystkie niezbędne starania celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz właściwie rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy, który ocenił - w ocenie Sądu w sposób uzasadniony, co czyni bezzasadnym zarzut naruszenia art. 122, 187 § 1, 191 O. p.
W skardze kasacyjnej skarżący na podstawie na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi zarzucam naruszenie:
- 1. art. 141 § 4 p.p.s.a., polegającego na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i oddalenie skargi poprzez zaniechanie ustalenia - mimo treści art. 122 O. p.- że powzięcie wiadomości przez skarżącego o ustanowieniu zastawu skarbowego miało miejsce w dniu 18 grudnia 2009 r., tymczasem okoliczność ta wynika wprost z przedłożonego przez skarżącego materiału dowodowego,
- 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ w toku postępowania art. 41 § 1 O.p., polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i ustanowieniu zastawu skarbowego na ruchomości należącej do skarżącego tymczasem, zastaw skarbowy mógł być ustanowiony na wszystkich będących własnością I. Z. oraz stanowiących współwłasność łączną I. Z. i jego małżonki rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych,
- 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ w toku postępowania art. 42a § 1 O.p., poprzez jego niezastosowanie, polegające na-braku wykreślenia z rejestru zastawów skarbowych wpisów dotyczących przedmiotowej ruchomości, mimo udowodnienia okoliczności, że obciążony zastawem skarbowym pojazd marki Renault Master nr rej. [...] o nr nadwozia [...] w dniu jego ustanowienia nie stanowił własności I. Z.,
- 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ w toku postępowania art. 122 w związku z art. 187 § 1, art. 191 O. p. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewyjaśnienie w sprawie zaistniałych okoliczności faktycznych i przyjęcie, że powzięcie wiadomości przez skarżącą o ustanowieniu zastawu skarbowego miało miejsce w dniu 8 czerwca 2009 r. mimo, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie dowodzi tego twierdzenia.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Na wstępie przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji nie było postępowanie w przedmiocie ustanowienia – wpisania zastawu do rejestru zastawów skarbowych. Do Sądu pierwszej instancji zaskarżona została, wydana na podstawie art. 42a § 2 O.p., ostateczna decyzja administracyjna o odmowie wykreślenia wpisu zastawu z rejestru zastawów skarbowych.
Na podstawie art. 42a § 1 O.p.: Wykreślenie wpisu z rejestru zastawów skarbowych następuje, jeżeli rzecz lub prawo obciążone zastawem skarbowym w dniu jego ustanowienia nie stanowiły własności podatnika, płatnika, inkasenta, następcy prawnego lub osoby trzeciej odpowiadającej za zaległości podatkowe. Wniosek o wykreślenie wpisu składa się w terminie 7 dni od dnia, w którym osoba powołująca się na swoje prawo własności powzięła wiadomość o ustanowieniu zastawu. Zgodnie z art. 42a § 2 O.p. w sprawie wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych w przypadku określonym w § 1 wydaje się decyzje.
Pismem nadanym w dniu 28 grudnia 2009 r. skarżący wszczął tryb prawny wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych określony w art. 42a O.p. Przywołana regulacja prawna przewiduje dwie przesłanki wykreślenia wpisu zastawu z rejestru zastawów skarbowych. Pierwszą z nich jest własność prawa lub rzeczy obciążonej zastawem przysługująca w dniu jego ustanowienia. Drugą przesłanką jest złożenie wniosku o wykreślnie wpisu w terminie 7 dni od dnia, w którym osoba powołująca się na swoje prawo własności powzięła wiadomość o ustanowieniu zastawu. Podkreślić należy, że z treści przytoczonego powyżej zdania drugiego art. 42a § 1 O.p. nie wynika wymóg, aby wiadomość o ustanowieniu zastawu powołujący się na swoje prawo do przedmiotu zastawu uzyskał od organu podatkowego.
Z ustaleń i ocen skontrolowanego przez Sąd pierwszej instancji postępowania administracyjnego wynika, że skarżący po raz pierwszy powziął wiadomość o ustanowieniu zastawu, wokół wykreślenia którego toczony jest spór w sprawie, w dniu 8 czerwca 2009 r., na podstawie pisma Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy – Delegatura Śródmieście. Niezbędny zakres przeprowadzonych w tym przedmiocie dowodów oraz ich rozważenie w granicach i bez przekroczenia swobodnej ich oceny zostały zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku spełniającym w analizowanym przedmiocie dostatecznie przesłanki i standardy art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawione w tym zakresie zarzuty naruszenia art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p. i związany z nimi zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. są zasadniczo tylko ogólnikowe, tym bardziej że skarga kasacyjna nie wskazuje żadnych nie rozważonych przez organy podatkowe i Sąd pierwszej instancji dowodów, na podstawie których ustalić by można zasadnie inną prawnie znaczącą datę powzięcia przez skarżącego widomości o ustanowieniu zastawu.
W sytuacji, w której skarżący w dniu 8 czerwca 2009 r. został powiadomiony o ustanowieniu zastawu, kolejna informacja w tym przedmiocie udzielona przez organ podatkowy pismem z dnia 9 grudnia 2009 r. nie miała już znaczenia prawnego. Jak bowiem powyżej wskazano - przepis art. 42a § 1 O.p. nie zawiera w swej treści wymogu, że wiadomość o ustanowieniu zastawu pochodzić może wyłącznie od organu podatkowego. W tym stanie rzeczy wniosek skarżącego złożony został po upływie terminu, zachowanie którego konstytuuje przesłankę dopuszczalności jego uwzględnienia.
Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.