Uzasadnienie
I.1. Wyrokiem z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 2384/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. A. (dalej: Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 22 lipca 2013 r., w przedmiocie pozostawienia podania bez rozpatrzenia.
I.2. Ze stanu faktycznego sprawy przedstawionego w zaskarżonym orzeczeniu wynikało, że ww. postanowieniem z 22 lipca 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 8 kwietnia 2013 r. o pozostawieniu bez rozpatrzenia podania Skarżącego w sprawie ponownego wszczęcia postępowania dotyczącego zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług i podatku dochodowym. Organ uznał, że Skarżący złożył chaotyczne i niejasne w treści podanie, w którym zwrócił się o ponowne wszczęcie postępowania dotyczącego zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług i w podatku dochodowym. Pismem z dnia 28 grudnia 2012 r. organ pierwszej instancji wezwał Skarżącego, w trybie art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej jako O.p.), do uzupełnienia powyższego wniosku i doprecyzowania zakresu żądania, poprzez wskazanie o udzielenie jakiej ulgi Skarżący się ubiega.
Wezwanie zawierało pouczenie, że jego niewykonanie w terminie 7 dni spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że wezwanie z dnia 28 grudnia 2012 r. doręczono Skarżącemu w dniu 15 stycznia 2013 r. i do dnia 22 stycznia 2013 r. nie uzupełnił on jednak braków formalnych, tj. nie wskazał o jaki rodzaj ulgi w spłacie zaległości podatkowej wnioskuje. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż prośba Skarżącego o ponowne przywrócenie restrukturyzacji w celu umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami wyartykułowana została wyraźnie dopiero w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał zatem, że prawidłowo wniosek Skarżącego zawierający braki formalne pozostawiono bez rozpatrzenia.
I.3. W skardze na powyższe postanowienie Skarżący podkreślił, że odpowiedział na wezwanie organu pierwszej instancji. Wskazał, że zawsze prosi o przywrócenie restrukturyzacji i umorzenie zaległości w całości.
I.4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
I.5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za niezasadną. Uzasadniając orzeczenie Sąd powołał się na art. 222 i art. 169 § 1 O.p. i zgodził się z organem podatkowym, że wezwanie o jaką ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych występuje strona, uzasadnione było niejasno sformułowanym pismem. Wskazano również na skutki nieuzupełnienia ww. braków. Sąd podkreślił także, że organ mając na uwadze treść zażalenia potraktował jej jako odrębny wniosek o umorzenie, zgodnie z wolą strony. Wniosek ten został rozpoznany poprzez wydanie decyzji.
- II. Od powyższego wyroku pełnomocnik Skarżącego złożył skargę kasacyjną, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz.270 ze zm. powoływanej dalej jako P.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez odmowę uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 22 lipca 2013 r. i zaakceptowanie rozstrzygnięcia pomimo, że wydane zostało z naruszeniem przepisów regulujących prowadzenie postępowania przez organy podatkowe, tj. przepisu art. 120, 121, 122, 124 oraz 125 O.p. w związku z przepisem art. 169 § 1 i 4 oraz przepisem 168 § 2 poprzez:
- - przyjęcie, że Skarżący nie sprecyzował swojego żądania, podczas gdy intencje Skarżącego dało ustalić na podstawie treści podania oraz materiału dowodowego, jakim dysponują organy;
- - nieudzielenie Skarżącemu wyczerpujących informacji o istniejących możliwościach prawnych dotyczących zakresu jego żądania, podczas gdy organy były do tego zobowiązane, a Skarżący nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, co skutkowało nierozpoznaniem podania Skarżącego w sytuacji, gdy w okolicznościach sprawy istniała możliwość jego merytorycznego rozpoznania.
Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości skarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu.
- III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu.
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy kwestii, czy organ mógł pozostawić bez rozpatrzenia podanie strony ze względu na nieuzupełnienie wniosku o wskazanie rodzaju ulgi, o jaki strona się ubiegała.
Zgodnie z art. 169 § 1 O.p. jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Natomiast art. 168 § 2 O.p. wskazuje, że podanie powinno zawierać m.in. treść żądania, wskazanie osoby od której pochodzi, oraz jej adresu. W niniejszej sprawie Skarżący w dniu 6 grudnia 2012 r. złożył do organu podanie, z którego treści organ nie był w stanie określić żądania strony, które wyznaczałoby zakres przedmiotu postępowania.
Zatem organ w trybie art. 169 § 1 O.p. wezwał stronę do uzupełnienia przedmiotowego podania poprzez sprecyzowanie o udzielenie jakiej ulgi na podstawie art. 67a § 1 O.p. wnioskuje. Braki formalne nie zostały uzupełnione we wskazanym terminie wobec czego Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2013 r. pozostawił podanie Skarżącego bez rozpoznania. Dopiero w zażaleniu na ww. postanowienie z dnia 8 kwietnia 2013 r. strona wskazała, że jej wniosek dotyczył ponownej restrukturyzacji w celu umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami, co zostało potratowane jako nowy wniosek i stało się przedmiotem odrębnego postępowania. Należy zatem uznać, że organy nie naruszyły art. 168 § 2 i art. 169 § 1 O.p., bowiem tylko podanie prawidłowe pod względem formalnym podlega rozpatrzeniu.
Ponadto w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uznać, że w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe dopuściły się naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania. Powyżej wskazane okoliczności znajdują potwierdzenie w zgromadzonych w aktach sprawy dokumentach. Postępowaniu organów podatkowych powinno zostać przeprowadzone zgodnie z zasadami postępowania podatkowego, w tym z wyrażoną w art. 121 O.p. zasadą zaufania do organów podatkowych oraz zasadą informowania o przepisach prawa podatkowego. Zgodnie z tą drugą zasadą wyrażoną w art. 121 § 2 O.p. organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Zasada wyrażona w tym przepisie nakazuje organom działanie nie tylko na wniosek, ale również z urzędu w zakresie udzielania podatnikowi informacji i wyjaśnień o treści przepisu, jego znaczeniu i konsekwencji w zakresie prawa podatkowego.
Całość regulacji wynikającej z art. 121 § 1 i § 2 O.p. należy rozumieć w ten sposób, że zasada informowania, w kontekście zasady zaufania do organów podatkowych, obliguje organy podatkowe do wyjaśnienia i uwzględnienia okoliczności korzystnych dla strony. Mając na uwadze powyższe, nie można zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, że nie udzielono mu wyczerpujących informacji o istniejących możliwościach prawnych dotyczących zakresu jego żądania, bowiem organ wezwał Skarżącego pismem z dnia 28 grudnia 2012 r. z prośbą o "uzupełnienie podania o wskazanie o jaką ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych występuje Strona w oparciu o art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa". Organ w wezwaniu tym jasno sprecyzował o co wzywa i dlaczego, podając przy tym podstawę prawną. Takie działanie organu należy potraktować jako realizację zarówno zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, jak również i zasady udzielania przez organ podatkowy stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego.
Ponadto podkreślić należy, że mając na względzie treść zażalenia Skarżącego na postanowienie z dnia 8 kwietnia 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonym postanowieniu z dnia 22 lipca 2013 r. poinformował stronę, że zawarta w tym zażaleniu prośba o ponowne przywrócenie restrukturyzacji i umorzenie zaległości podatkowej została potraktowana jako nowy wniosek w sprawie o udzielenie ulgi przedmiotowych zaległości podatkowych i stała się przedmiotem odrębnego postępowania. Słusznie zatem Sąd I instancji uznał, że działania organów nie miały na celu uchylanie się od merytorycznego rozpoznania żądania strony poprzez pozostawienie podania bez rozpatrzenia ze względu na braki formalne.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 P.p.s.a.