Uzasadnienie
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Z. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych.
Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący:
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. decyzją z dnia 7 października 2010 r. określił na kwotę 58.485 zł wysokość zobowiązania podatkowego skarżącego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych związku z odpłatnym zbyciem prawa własności nieruchomości, ustalając, że skarżący na podstawie warunkowej umowy sprzedaży, zawartej w dniu 17 maja 2004 r. oraz zawartej w dniu 16 lutego 2005 r. umowy przeniesienia własności, nabył działki gruntu, położone w obrębie P., gmina M., o łącznym obszarze 60.725 m2 za łączną cenę 50.000 zł, a następnie dnia 5 grudnia 2005 r. sprzedał części niezabudowanych tych działek o łącznej powierzchni 38.924 m2 za cenę 584.845 zł. Sprzedaży nieruchomości dokonano więc przed upływem pięciu lat od końca roku kalendarzowego, w którym została nabyta i zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 51, poz. 307 ze zm., dalej: u.p.d.o.f.) stanowi źródło przychodu w rozumieniu tej ustawy.
Ponadto skarżący nie spełnił wymogów określonych w art. 28 ust. 2 u.p.d.o.f., gdyż nie zapłacił należnego podatku w terminie 14 dni od dnia sprzedaży, a także nie złożył oświadczenia, że przychód uzyskany ze sprzedaży nieruchomości zostanie wykorzystany na cele określone w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit.a u.p.d.o.f.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił nie wyjaśnienie wszystkich istotnych elementów sprawy, w szczególności przyjęcie, że odwołujący miał wiedzę o konieczności przedłożenia dokumentów wskazujących na rozpoczęcie budowy innego obiektu budowlanego. Podniósł, że pieniądze uzyskane ze sprzedaży nieruchomości zostały w całości przeznaczone na niedokończoną budowę domu jednorodzinnego w B. Ś. Na potwierdzenie tej okoliczności przedstawił dwie faktury z 31 stycznia 2007 r. i z 6 lipca 2007 r.
Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach decyzją z dnia 7 października 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., stwierdzając, że skarżący nie udowodnił, iż przychód ze sprzedaży nieruchomości przed upływem przeznaczył na cele określone w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a i lit.e u.p.d.o.f., tym samym brak jest podstaw do zwolnienia ze zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych. Pismami z dnia 26 kwietnia 2010 r. został wezwany do udokumentowania wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe, wiedział więc o tym obowiązku. Przedłożone przez skarżącego faktury były wystawione przez spółkę, której prezesem zarządu był skarżący, ale nie wykazano, by dotyczyły prac wykonanych w jego domu. Dochód skarżącego nie był także objęty zwolnieniem przewidzianym w art. 21 ust. 1 pkt 29 u.p.d.o.f., gdyż wprawdzie dokonał odpłatnego zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie (dla potrzeb lokalizacji autostrady), bowiem jej nabycie nastąpiło w okresie 2 lat przed odpłatnym zbyciem, a cena nabycia była o ponad 50% niższa od ceny zbycia.
Nie miało również zastosowania zwolnienie przewidziane w art. 21 ust. 1 pkt 28 u.p.d.o.f., ponieważ wskutek nabycia działek przez skarżącego, który nie zamierzał prowadzić działalności rolniczej, utraciły one charakter rolny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zarzucił naruszenie art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, dalej: O.p.) w związku z art. 28 ust. 2 u.p.d.o.f., argumentując, że ponieważ w terminie 14 dni od dnie sprzedaży nieruchomości nie złożył oświadczenia o wydatkowaniu uzyskanego przychodu na własne cele mieszkaniowe, termin zapłaty podatku nie uległ przedłużeniu, a zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2010 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach wskazał, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego skarżącego został przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia prawa majątkowego – wierzytelności skarżącego wobec pracodawcy (Spółki Akcyjnej V. w K.) z tytułu wynagrodzenia oraz wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego w Banku Zachodnim WBK.
W piśmie procesowym z dnia 20 lutego 2012 r. skarżący podniósł, że nie mógł odebrać zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, gdyż nadesłano je w dniu 29 listopada 2010 r., kiedy przebywał na leczeniu szpitalnym, że zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia wysłane zostało na nieprawidłowy adres, gdyż nastąpiła zmiana adresu jego pracodawcy oraz że zajęcie rachunku bankowego w dniu 23 grudnia 2010 r. było nieskuteczne, gdyż w dniu 30 grudnia 2009 r. zamknął konto osobiste w Banku Z. [...] S.A., 1 Oddział K..
Uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że organy podatkowe zebrały w sprawie niezbędny materiał dowodowy, rozpatrzyły go i na tej podstawie doszły do przekonywujących i właściwie umotywowanych wniosków. W szczególności organy podatkowe zasadnie stwierdziły, iż sprzedaż nieruchomości stanowi źródło przychodu na mony art. 10 ust.1 pkt 8 lit. a u.p.d..o.f. Nabyte przez skarżącego nieruchomości utraciły charakter rolny, gdyż nabyte zostały na inne cele, niż prowadzenie gospodarstwa rolnego; tym samym nie miało zastosowanie zwolnienie przewidziane w art. 21 ust. 1 pkt 28 u.p.d.o.f. Nie zostały także spełnione warunki zwolnienia, określone w art. 21 ust. 1 pkt 29 u.p.d.o.f.
Ponadto skarżący nie wykazał, że środki pieniężne uzyskane ze sprzedaży nieruchomości, przeznaczył na remont budynku mieszkalnego, położonego w B. Ś.. Jakkolwiek egzekucja z rachunku bankowego skarżącego nie okazała się skuteczna, zajęcie tego rachunku przez organ egzekucyjny, dokonane w dniu 23 grudnia 2010 r., przerwało bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, gdyż zawiadomienie o nim doręczono skarżącemu w trybie przewidzianym przez art. 150 O.p., wskutek awizowania przesyłki w dniu 6 i 13 grudnia 2010 r.
W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie:
- - art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. wobec pozbawienia skarżącego możności obrony swoich praw przez zawiadomienie o terminie rozprawy po której zapadł wyrok w sprawie, na nieprawidłowy adres skarżącego, co spowodowało brak udziału skarżącego w rozprawie;
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a., w związku z art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.p przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz nie rozpoznanie wszystkich istotnych okoliczności sprawy;
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit a w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a., w związku z art. 80 § 1 oraz art. 72 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) przez uznanie, iż doszło do skutecznego dokonania zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, podczas gdy rachunek bankowy, do którego skierowane zostało zajęcie organu podatkowego z dnia 23 grudnia 2010 r., został zamknięty dnia 30 grudnia 2009 r., natomiast zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia podatnika wysłane zostało na nieprawidłowy adres pracodawcy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Najdalej idącym zarzutem skargi kasacyjnej jest zarzut nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, oparty na twierdzeniu, że skarżący pozbawiony został możliwości obrony swoich praw ze względu na skierowanie zawiadomienia o terminie rozprawy, poprzedzającej wydanie wyroku, na inny adres, niż wskazany przez skarżącego do korespondencji. Istotnie - jak wynika z akt sprawy – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie wywiązał się z obowiązku prawidłowego zawiadomienia skarżącego o terminie ostatniej rozprawy, bowiem zawiadomienie z dnia 24 kwietnia 2012 r. zostało skierowane do skarżącego na adres: K., ul. B. 20, zamiast na podany przez skarżącego adres do korespondencji: W., ul. B. 16a.
Należy dodać, że wcześniejsza korespondencja sądowa w postaci doręczeń: odpisu odpowiedzi na skargę, zawiadomienia o rozprawie w terminie wcześniejszym, zawiadomienia o odwołaniu tej rozprawy, była prawidłowo wysyłana na wskazany przez skarżącego adres do korespondencji. Nieprawidłowe zawiadomienie skarżącego o terminie rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku doprowadziło do jego nieobecności na tej rozprawie i niemozności popierania skargi, co uzasadnia twierdzenie, że w ten sposób został on pozbawiony możliwości obrony swych praw. Oznacza to, że doszło do nieważności postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a.
Należy jednak zaznaczyć, że zarzut skargi kasacyjnej, jakoby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach naruszył art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., nie jest prawidłowy i uwzględniony być nie może. Wymieniony przepis określa bowiem jedną z przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, jaką jest pozbawienie strony możności obrony swych praw, ma więc charakter wynikowy i sankcyjny, stanowiąc, że jeżeli ziści się wymieniona w nim przesłanka, oznacza to, że zachodzi nieważność postępowania sądowoadministracyjnego. Wystąpienie tej przesłanki ocenia Naczelny Sąd Administracyjny i to niezależnie od tego, czy zarzut taki w skardze kasacyjnej podniesiono (art. 183 § 1 P.p.s.a.), co oznacza, że art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. mógłby ewentualnie naruszyć Naczelny Sąd Administracyjny, gdyby nie dostrzegł, że postępowanie sądowoadministracyjne dotknięte jest wadą nieważności, ale przepisu tego nie mógł naruszyć Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który do nieważności tej dopuścił.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach naruszył natomiast art. 91 § 2 i art. 109 P.p.s.a., gdyż sprzecznie z pierwszym z wymienionych przepisów nie zawiadomił skarżącego o posiedzeniu jawnym, gdyż zawiadomienie wysłał na niewłaściwy adres oraz z naruszeniem drugiego z wymienionych przepisów nie odroczył rozprawy z powodu nieprawidłowości zawiadomienia o niej skarżącego. Jakkolwiek zarzutu naruszenia tych przepisów skarżący nie postawił, ale zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wprawdzie granicami skargi kasacyjnej, ale związanie to nie dotyczy nieważności postępowania, które Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod rozwagę z urzędu. Dla rozpoznawanej sprawy oznacza to, że mimo nieprawidłowo sformułowanego zarzutu kasacyjnego, zaskarżony wyrok podlega uchyleniu z przyczyn wskazanych w tym zarzucie, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu jest uprawniony do ich oceny i prawidłowego zakwalifikowania.
W tej sytuacji przedwczesne byłoby odnoszenie się przez Naczelny Sąd Administracyjny do pozostałych zarzutów, podniesionych w skardze kasacyjnej, a zwłaszcza do zarzutów zmierzających do zanegowania prawidłowości ustaleń odnoszących się przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ponownie orzekającego w sprawie, będzie więc odniesienie się do okoliczności, czy można uznać, że zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, w sytuacji, gdy zawiadomienie o zajęciu skierowano do oddziału banku, który rachunku skarżącego już nie prowadził oraz czy zawiadomienie o zajęciu wierzytelności w postaci wynagrodzenia za pracę było prawnie skuteczne, skoro wysłane zostało na nieaktualny adres pracodawcy jako dłużnika zajętej wierzytelności.
Mając na względzie przedstawione okoliczności sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną i na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił w całości zaskarżony wyrok oraz przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a.