Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 października 2005 r. I SAB/Łd 1/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił jako niedopuszczalną skargę Wiesławy i Ireneusza K. wskazując w sentencji postanowienia, iż dotyczy ona pisma Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 6 lipca 2005 r. (...) w przedmiocie bezczynności organu podatkowego.
Powyższe pismo Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. stanowiło odpowiedź na ponaglenie wniesione przez skarżących na podstawie art. 141 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm./ dotyczące nierozstrzygnięcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R., pomimo żądań skarżących, kwestii nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. tj. niewydanie postanowienia, o którym mowa w art. 273 par. 1 pkt 2 lit. "b" Ordynacji podatkowej o zaliczeniu nadpłaty na poczet zaległości podatkowych lub decyzji o odmowie zwrotu nadpłaty.
W odpowiedzi na ponaglenie Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, że jest ono nieuzasadnione. Wskazał, że wydanie postanowienia na podstawie art. 273 par. 1 pkt 2 lit. "b" Ordynacji podatkowej było niemożliwe, ponieważ w obrocie prawnym nadal pozostawała decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia 19 grudnia 2001 r. odmawiająca stwierdzenia nadpłaty i naliczenia odsetek od nienależnie zapłaconego podatku i kosztów upomnienia. Dyrektor podniósł ponadto, że przepisy obowiązujące w dacie stwierdzenia nadpłaty nie przewidywały obowiązku wydania postanowienia o zaliczeniu nadpłaty oraz że nie zakończono postępowania w sprawie z wniosku skarżących z 12 października 2001 r. Organ odwoławczy wskazał również, że podatnik został szczegółowo poinformowany o rozliczeniu z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r., a nadpłata została całkowicie rozliczona do dnia 7 grudnia 2000 r.
W skardze wniesionej na podstawie art. 3 par. 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej powoływana jako "p.p.s.a."/ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżących zaskarżył bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. poprzez niewydajnie postanowienia w trybie art. 273 par. 1 pkt 2 lit. "b" Ordynacji podatkowej pomimo obowiązku działania w tym zakresie z urzędu oraz bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., który nie zdyscyplinował podrzędnego mu organu i nie uwzględnił zarzutów ponaglenia. Pełnomocnik skarżących wniósł o nakazanie organowi wydania przedmiotowego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej odrzucenie ze względu na uchybienie 30-dniowego terminu do wniesienia skargi od doręczenia odpowiedzi na ponaglenie skarżących, względnie o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu skargi wskazał, że zaskarżone pismo nie odpowiada zakresowi przedmiotowemu art. 3 par. 2 p.p.s.a., a żaden inny przepis nie przewiduje sądowej kontroli takiego pisma. Wobec powyższego Sąd I instancji uznał skargę za niedopuszczalną i odrzucił ją na podstawie art. 58 par. 1 pkt 6 p.p.s.a.
W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżących zaskarżył powyższe postanowienie w całości zarzucając mu błędną ocenię co do stanu faktycznego sprawy i nieuwzględnienie zarzutów skargi. Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazał art. 174 pkt 2 p.p.s.a. i naruszenie przepisów postępowania polegające na błędnej wykładni i niezastosowaniu art. 3 par. 2 pkt 4 i pkt 8 p.p.s.a. oraz naruszenie art. 149 p.p.s.a. poprzez niezobowiązanie organu podatkowego do określonego zachowania się i nienakazanie wydania żądanego postanowienia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że przedmiotem skargi do Sądu I instancji była bezczynność organu podatkowego I instancji wynikająca z niewydania postanowienia na podstawie art. 273 par. 1 pkt 2 lit. "b" Ordynacji podatkowej, a nie odpowiedź na ponaglenie skierowana do skarżących przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Brak reakcji z strony organu podatkowego przez okres 4 lat należało uznać za bezczynność, na którą służyło stronie ponaglenie do organu wyższego stopnia, a następnie, po uznaniu ponaglenia za nieuzasadnione, droga postępowania sądowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie jej zarzuty są usprawiedliwione.
Jako podstawę skargi kasacyjnej jej autor wskazał art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania polegające na błędnej wykładni i niezastosowaniu art. 3 par. 2 pkt 4 i pkt 8 p.p.s.a. oraz naruszenie art. 149 p.p.s.a. poprzez niezobowiązanie organu podatkowego do określonego zachowania się i nienakazanie wydania żądanego postanowienia.
Pierwszy z tych zarzutów należało uznać za uzasadniony. Skarga Strony złożona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi dotyczyła bezczynności Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. oraz Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Prawo do wniesienia skargi na bezczynność przewiduje art. 3 par. 2 pkt 8 p.p.s.a. Skarga ta przysługuje w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia /pkt 1-3/ oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności określone w art. 3 par. 2 pkt 4 p.p.s.a. Według Strony bezczynność organu podatkowego polegała na niewydaniu żądanego postanowienia. Strona wskazywała ponadto, że złożyła ponaglenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. przez co wykorzystała środki zaskarżenia, o których mowa w art. 52 par. 2 p.p.s.a. Przedmiot skargi mieścił się zatem we właściwości sądu administracyjnego określonej w art. 3 par. 2 pkt 8 p.p.s.a. Tymczasem Sąd I instancji wbrew postanowieniom ustawy dotyczącym możliwości zaskarżenia bezczynności organu odrzucił skargę jako niedopuszczalną.
W uzasadnieniu wydanego postanowienia Sąd wojewódzki nie odniósł się do podnoszonych przez organ odwoławczy innych przesłanek odrzucenia skargi. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł rozważyć ich zasadności. Pozostawienie przez sąd kasacyjny w mocy orzeczenia z innych względów prawnych niż przytoczone w uzasadnieniu, dopuszczalne jest bowiem tylko pod warunkiem, że względy te znajdowały oparcie w ustaleniach faktycznych zawartych w zaskarżonym orzeczeniu.
Przedwczesny natomiast jest drugi zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 149 p.p.s.a. poprzez niezobowiązanie organu podatkowego do określonego zachowania się i nienakazanie wydania żądanego postanowienia. Adresatem zarzutu naruszenia prawa, zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania, może być tylko sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie może odnieść się do kwestii, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie art. 58 par. 1 pkt 6 p.p.s.a. i dotyczyło odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej.
Sąd I instancji nie rozpoznawał skargi merytorycznie, ograniczył się bowiem tylko do zbadania jej wymogów formalnych błędnie uznając, że ze względu na przedmiot zaskarżenia jest niedopuszczalna. Sąd wojewódzki w ogóle nie orzekał o zasadności zarzutu bezczynności organów. Z tego względu zarzut ten należało uznać za nieusprawiedliwiony.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie 185 par. 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.