Uzasadnienie
- 1. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2017 r. o sygn. I SA/Ke 367/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił skargę M S. i T. K. (dalej: skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach (dalej: organ) z dnia 31 maja 2017 r. o nr [...] w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dowodu. Jako podstawę prawną powołano art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Postanowienie (podobnie jak inne powoływane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
- 2. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi (przedstawiony przez WSA w Kielcach).
- 2.1. Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku przebieg postępowania WSA w Kielcach podał, że skarżący wnieśli odwołanie od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Pińczów (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 1 lutego 2017 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości za 2013 r. Postanowieniem z dnia 31 maja 2017 r., na podstawie art. 229 w związku z art. 216 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 201 ze zm.; dalej: o.p.), organ postanowił zlecić organowi pierwszej instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego poprzez przeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości.
- 3. Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach.
- 3.1. Skarżący wnieśli skargę na ww. postanowienie organu., zarzucając jego wydanie z naruszeniem art. 229 w związku z art. 216 § 1 i art. 233 § 2 o.p. Sformułowali również wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
- 3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie.
- 4. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach.
- 4.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził, że skarga zasługuje na odrzucenie, albowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zdaniem WSA w Kielcach, kwestionowane rozstrzygnięcie organu nie należy do żadnej z grup postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 2 i 3 p.p.s.a., podlegających kognicji sądów administracyjnych.
- 5. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
- 5.1. Skargę kasacyjną od ww. postanowienia WSA w Kielcach do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli skarżący (reprezentowani przez pełnomocnika – radcę prawnego), którzy zaskarżyli to postanowienie w całości. Sformułowali także wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Kielcach, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: (1) art. 3 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi; (2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 127 o.p. oraz art. 78 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej: Konstytucja RP) przez nieuchylenie zaskarżonego postanowienia; (3) art. 141 § 4 oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. przez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do zarzutu naruszenia art. 127, art. 229 i art. 233 § 2 o.p.
- 5.2. Organ nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
- 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
- 6.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadnicza kwestia rozpatrywanej sprawy sprowadza się do oceny, czy rozstrzygnięcie organu w zakresie zlecenia organowi pierwszej instancji przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego przez przeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości podlega kognicji sądu administracyjnego.
- 6.2. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Kielcach trafnie uznał, że zaskarżone postanowienie nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W świetle art. 229 o.p. organ odwoławczy może przeprowadzić, na żądanie strony lub z urzędu, dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Natomiast zgodnie z art. 236 § 1 o.p., na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Zgodnie z art. 216 § 1 o.p., w toku postępowania organ podatkowy wydaje postanowienia. Stosownie do § 2 tego artykułu, "postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej".
W rozpatrywanej sprawie organ postanowił zlecić organowi pierwszej instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego przez przeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości. Czynność ta, jak trafnie ocenił WSA w Kielcach, nie podlega zaskarżeniu, bowiem nie rozstrzyga sprawy co do istoty, a odnosi się wyłącznie do kwestii incydentalnej. Dopiero wydanie decyzji ujawni, czy organ prawidłowo określił okoliczności niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz to jakie dowody mogły te okoliczności wyjaśnić, a także prawidłowość dokonanej oceny dowodów. Z tych względów przepisy nie dopuszczają możliwości bezpośredniego kwestionowania czynności dowodowych przez stronę na etapie poprzedzającym wydanie decyzji organu pierwszej instancji. Stwierdzenie jednak, że zaskarżona do WSA w Kielcach czynność nie podlega kognicji sądów administracyjnych nie pozbawia skarżących możliwości ochrony swoich praw.
Postanowienie organu będzie mogło być kwestionowane przez skarżących w ramach zaskarżenia rozstrzygnięć organów podatkowych w głównym postępowaniu, w którego tle zapadło kwestionowane obecnie rozstrzygnięcie.
6.3. Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego, bowiem przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie znajdują zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a takim jest właśnie postanowienie o odrzuceniu skargi (zob. również uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07).